Icma.az
close
up
RU
Danışarkən məsuliyyətli olmaq ən vacib məsələdir

Danışarkən məsuliyyətli olmaq ən vacib məsələdir

Newscenter.az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.


Sosial media və süni intellekt dövrünün yaratdığı yeni reallıqlardan biri də budur ki, düşünmədən danışan insanların sayı getdikcə artır. Ancaq hər bir cəmiyyətin inkişafı onun düşünən insanlarının sayının artmasından yox, düşüncəsini məsuliyyətə çevirən insanların çoxalmasından bilavasitə asılıdır. Bəli, danışarkən məsuliyyətli olmaq ən vacib məsələdir. Biz önəmli ictimai məsələlərlə bağlı ağlımıza və ağzımıza gələni danışa bilmərik. Cəmiyyətdə parçalanmaya səbəb ola bilən, milli birliyimizə zərbə vuran fikirləri sosial media platformaları və internet televiziyaları üzərindən sağa-sola səpələməyə ixtiyarımız yoxdur. Ağzımızdan çıxardığımız hər bir sözün məsuliyyətini hiss etməliyik, danışa bilmiriksə danışmamalıyıq, çıxış xatirinə çıxış üçün efirlərə can atmamalıyıq.
Lakin çox təəssüf ki, ziyalı saydığımız, intellektual kimi tanıdığımız bəzi insanlarımızın cəmiyyətdə ajiotaj və çaşqınlıq yaradan açıqlamaları onu göstərir ki, sözün məsuliyyəti anlayışı heç də hər kəs üçün keçərli deyil. Bakı Musiqi Akademiyasının rektoru Fərhad Bədəlbəylinin bugünlərdə mədəniyyət məsələləri ilə bağlı çıxışı zamanı “İstanbula getmədi şax, Şuşaya gəldi mat. Bu böyük siyasətdir” ifadəsini səsləndirməsi, politoloq Mübariz Əhmədoğlunun isə İranın molla rejiminin Gürcüstandakı soydaşlarımıza qarşı həyata keçirdiyi dini ekspansiya siyasətindən və İrəvandakı Göy məscidimizə qarşı mənfur erməni-fars təxribatlarından danışarkən "qırmızı xətt"i keçərək bütün Borçalı kişiləri və qadınları ilə bağlı emosional ifadələr işlətməsi də məhz sözün məsuliyyəti ilə bağlı xoşagəlməz nümunələrdir.
İşin əslinə baxsaq, əslində, hər iki natiq sözügedən çıxışlarında ölkəmiz üçün, cəmiyyətimiz üçün çox vacib, aktual məsələlərə toxunmuş, təxirəsalınmaz tədbirlərin zəruriliyini bildirmişdilər. Lakin onların emosiyaya qapılaraq çərçivələrdən kənara çıxmaları və ehtiyatsız (mən deyərdim ki, hətta yersiz) ifadələr işlətmələri son nəticədə, toxunduqları məsələlərin önəminə, aktuallığına da kölgə saldı. Bu isə çox ciddi problemdir. Çünki cəmiyyətin diqqəti mühüm məsələnin özündən yayınaraq işlədilən yersiz ifadənin yaratdığı qalmaqala yönəlir. Nəticədə, əsas fikir arxa plana keçir, ictimai müzakirə isə faydalı nəticə vermək əvəzinə qarşıdurma və qarşılıqlı ittiham müstəvisinə sürüklənir. Halbuki ictimai xadimin, ziyalının, alim və ya ekspertin sözünə diqqət yetirilməsinin əsas səbəbi onun emosional danışması deyil, məsələni faktlara, məntiqə və məsuliyyət hissinə söykənərək izah etməsidir.
Fikir azadlığı heç də hər insanın istənilən sözü ürəyi istəyən formada söyləməsi demək deyil. Azadlığın ayrılmaz tərəfi məsuliyyətdir. Əlbəttə, hər bir kəs öz ictimai düşüncələrini sərbəst ifadə edə bilər, cəmiyyətin və ya rəsmi qurumların, ayrı-ayrı şəxslərin fəaliyyətini tənqid edə bilər, narahatlıq doğuran məsələləri gündəmə gətirə bilər. Ancaq bütün bunları təhqirə, ayrı-seçkiliyə, etnik və dini qarşıdurmanı qızışdırmağa, bütöv bir toplumu hədəfə almağa çevirmək yolverilməzdir. Tənqid konkret fakta, qərara və davranışa yönəlməlidir, insanların şəxsiyyətinə, milli kimliyinə, dini inancına və ya kollektiv mənsubiyyətinə deyil.
Xüsusilə də efirdən çoxsaylı izləyicilər qarşısında danışan şəxslər bunu unutmamalıdırlar ki, onların hər bir cümləsi minlərlə, bəzən isə milyonlarla insan tərəfindən eşidilir. Yazılı mətnə yenidən baxmaq, səhv ifadəni düzəltmək və ya konteksti izah etmək nisbətən mümkündür. Canlı efirdə səslənən söz isə bir anda yayılır, müxtəlif platformalarda qəsdən kontekstdən çıxarılır və bəzən ilkin niyyətdən tamamilə fərqli məna qazanır. Bu səbəbdən ictimai çıxış edən insan öz sözünün yalnız həmin an yaratdığı təsiri deyil, onun sonrakı nəticələrini də əvvəlcədən düşünməlidir.
Məsuliyyətli danışmaq susmaq, mövqesiz qalmaq və cəmiyyət üçün mühüm mövzulara münasibət bildirməmək demək deyil. Əksinə, bəzən ən çətin məsələlər barədə danışmaq lazımdır. Lakin bu zaman emosiyanı faktın, ittihamı sübutun, şüarı isə əsaslandırılmış təklifin əvəz etməsinə imkan vermək olmaz. Cəmiyyətin ehtiyacı aqressiv ritorikaya deyil, aydın mövqeyə, sağlam təhlilə və çıxış yollarına yönələn müzakirələrədir. Bu mənada, ictimai rəyə təsir imkanları böyük olan insanlar bilməlidirlər ki, nüfuz təkcə danışmaq haqqı vermir, həm də əlavə öhdəlik yaradır. Adi bir şəxsin ehtiyatsız ifadəsi ilə tanınmış ziyalının və ya ekspertin məsuliyyətsiz açıqlaması eyni nəticəni doğurmur. Çünki ikinci halda sözün təsir dairəsi daha geniş olur, insanlar həmin fikirləri daha ciddi qəbul edir və müxtəlif qruplar bu cümlələrdən öz məqsədləri üçün istifadə edə bilirlər. Buna görə də nüfuzlu şəxslər özlərini yalnız fərdi mövqenin sahibi kimi deyil, həm də ictimai etimadın daşıyıcısı kimi aparmalıdırlar.
Bu gün ölkəmizin qarşısında duran məsələlər kifayət qədər ciddi, mürəkkəb və çoxşaxəlidir. Mədəniyyət, milli kimlik, tarixi irs, dini təsirlər, regional təhlükəsizlik və informasiya müharibəsi kimi mövzulara münasibət bildirərkən yüksək peşəkarlıq və xüsusi həssaslıq tələb olunur. Belə məsələlər sadə şüarlarla, emosional ifadələrlə və qarşı tərəfi təhqir etməklə həll olunmur. Əksinə, bu cür yanaşma problemin mahiyyətini pərdələyir, cəmiyyətin diqqətini əsas hədəfdən yayındırır və onsuz da həssas olan münasibətləri daha da gərginləşdirir. Ona görə də, zənnimcə, hər birimiz danışmazdan əvvəl özümüzə mütləq bu suallları verməliyik: Dediyim söz faktlara əsaslanırmı? Bu ifadə məsələnin həllinə kömək edəcəkmi? Mən problemi göstərirəm, yoxsa sadəcə emosiyamı boşaldıram? Sözlərim insanları düşünməyə vadar edəcək, yoxsa onları bir-birinə qarşı qoyacaq? Əgər bu suallara cavab vermədən danışırıqsa, deməli, fikir bildirməkdən çox, səs-küy yaratmaq, sosial şəbəkələrdə bəyənmə yığmaq məqsədini güdürük.
Cəmiyyətə bu gün daha çox danışan insanlar deyil, sözünün çəkisini bilən insanlar lazımdır. Düşünmək vacibdir, amma düşüncəni məsuliyyətli şəkildə ifadə etmək daha vacibdir. Çünki bəzən bir cümlə illərlə qurulan etimadı zədələyə, bir ifadə bütöv bir toplum haqqında yanlış təsəvvür yarada, bir ehtiyatsız söz isə həqiqətən də arzuolunmaz nəticələrə səbəb ola bilər. Söz insanın ən güclü vasitələrindən biridir. Ondan körpü salmaq üçün də, uçurum yaratmaq üçün də istifadə etmək mümkündür. Seçim isə hər birimizin öz əlindədir. Təmkin və məsuliyyət üzərində qurulan ictimai danışıq mədəniyyəti formalaşmadan cəmiyyətimizin informasiya məkanında sağlam mühit yaratmaq mümkün deyil. Odur ki, hər kəs, xüsusilə də cəmiyyət qarşısında danışan insanlar bilməlidirlər: söz azadlığı ilə bərabər, sözün məsuliyyəti də var.
Əlisahib Hüseynov, Azərbaycan Həmrəylik Komitəsinin sədri
Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:57
embedMənbə:https://newscenter.az
archiveBu xəbər 23 Noyabr 2026 00:32 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see370

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see241

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see238

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see236

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see230

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see230

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see226

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see224

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see224

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see223

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see220

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see215

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see210

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see210

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see208

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see208

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see208

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see208

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see205

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri