Alimlər suyun beyin və psixologiyaya təsirini araşdırırlar

Su hövzələrinin yaxınlığında olmağın beyin fəaliyyətinə təsiri ilə bağlı aparılan son araşdırmalar dünyada "mavi məkan" (Blue Space) terapiyasına marağı artırıb. Mütəxəssislər bildirirlər ki, okean, dəniz, göl və çay kənarında keçirilən terapiyalar narahatlıq, psixoloji travmalar və müxtəlif asılılıqların müalicəsində köməkçi üsul kimi getdikcə daha geniş tətbiq olunur.

Qaynarinfo-nun "The Guardian" nəşrinə istinadən məlumatına görə, dəniz və okeanlardan sağlamlığın bərpası məqsədilə istifadə yeni yanaşma deyil. Viktoriya dövründə həkimlər xəstələrə "dənizlə müalicə" tövsiyə edir, müasir dövrdə isə buz kimi soyuq sularda üzgüçülük geniş yayılıb.

Lakin okeanın terapevtik təsirini elmi əsaslarla gündəmə gətirən əsas şəxslərdən biri dəniz bioloqu Vallas Nikols olub. Onun 2014-cü ildə nəşr olunan "Blue Mind" kitabında suyun içində, üzərində və ya yaxınlığında olmağın nevroloji və psixoloji faydaları izah edilir. Alimin irəli sürdüyü "mavi məkan nəzəriyyəsi" son illərdə müxtəlif terapevtik proqramların əsasını təşkil edir.

Dalğalar terapiyanın bir hissəsinə çevrilib

Bu istiqamətdə fəaliyyət göstərən təşkilatların sayı da sürətlə artır. 2022-ci ildə sörfinq vasitəsilə terapiya proqramı həyata keçirən "Waves of Recovery" layihəsinin həmtəsisçisi Sofi Payn bu sahədə təxminən 50 təşkilatın fəaliyyət göstərdiyini qeyd etsə də, hazırda onların sayının 100-ü keçdiyini bildirir.

Kaliforniyada fəaliyyət göstərən qeyri-kommersiya təşkilatı sörfinq məşğələləri vasitəsilə psixi sağlamlıq problemləri və müxtəlif asılılıqlarla mübarizə aparan insanlara dəstək göstərir. Layihənin müəllifi Sofi Payn özü də vaxtilə peşə tükənmişliyi və asılılıq problemi ilə üzləşdiyini deyir.

Onun sözlərinə görə, təbiət və okean müalicə prosesinin ayrılmaz hissəsinə çevrilir və insanların psixoloji yardım almaqdan çəkinməsinin qarşısını qismən alır.

Su stress hormonunu azalda bilər

Araşdırmalar göstərir ki, okeanlar, çaylar və göllər kimi "mavi məkanlarda" vaxt keçirmək stress hormonu olan kortizolun səviyyəsini azalda və insanın özünü daha xoşbəxt hiss etməsinə kömək edə bilər.

Mövzu üzrə uzun illər araşdırmalar aparan coğrafiya üzrə mütəxəssis Ketrin Kelli bildirib ki, təbiət, xüsusilə də su insan beyninə gündəlik həyatın gərginliyindən uzaqlaşmaq imkanı verir.

Onun sözlərinə görə, insanların əksəriyyəti gün ərzində uzun müddət kompüter və telefon ekranlarına baxdığı üçün beyin daim yüksək diqqət rejimində işləyir. Su hövzələrinin yaxınlığında olmaq isə zehni yorğunluğu azaltmağa kömək edir.

Terapiya suyun altında da tətbiq olunur

"Mavi məkan" terapiyası artıq təkcə sahildə deyil, həm də akvalanq və sərbəst dalış məşğələlərində tətbiq edilir.

Kaliforniyada fəaliyyət göstərən Inner Depths mərkəzinin rəhbəri, psixiatr Ceyms Yanq bildirir ki, sərbəst dalış zamanı insanlar yalnız yeni bacarıq öyrənmir, həm də sinir sisteminin tənzimlənməsinə və psixoloji tarazlığın bərpasına kömək edən daxili proseslər yaşayırlar.

Araşdırmalar hələ başlanğıc mərhələsindədir

Mütəxəssislərin fikrincə, "mavi məkan" terapiyası sürətlə inkişaf etsə də, bu sahədə elmi tədqiqatlar hələ başlanğıc mərhələsindədir.

Ketrin Kellinin sözlərinə görə, uzun illər tədqiqatların əsas diqqəti parklar, meşələr və digər "yaşıl məkanlar"a yönəldiyi üçün su mühitinin insan sağlamlığına təsiri kifayət qədər öyrənilməyib. Hazırda isə bu istiqamətdə elmi layihələrin maliyyələşdirilməsi getdikcə artır. Bununla belə, mütəxəssislər qeyd edirlər ki, təhlükəsizlik baxımından insanları su mühitinə yönləndirmək meşə və ya park terapiyası ilə müqayisədə daha mürəkkəb hesab olunur.

Günay