Alimlər travmalara yaxşı təsir göstərən klassik oyunu açıqladı

Aparılan yeni araşdırma göstərib ki, klassik video oyunu Tetris travmatik xatirələrin təsirini azaldaraq səhiyyə işçilərində geri dönüşlərin (flashback) sayını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.

Sherg.az xəbər verir ki, İngiltərə və İsveçli tədqiqatçıların həyata keçirdiyi araşdırma Covid-19 pandemiyası dövründə iş yerində travmaya məruz qalmış 99 NHS (Böyük Britaniyanın Milli Səhiyyə Xidməti) əməkdaşını əhatə edib. Ölüm hallarına şahidlik kimi ağır təcrübələr yaşamış iştirakçıların bir hissəsinə müalicə prosesinin bir hissəsi kimi Tetris əsaslı xüsusi üsul tətbiq olunub.

TETRİS NECƏ TƏSİR GÖSTƏRİR?

Araşdırmada istifadə edilən üsul “imagery competing task intervention” (ICTI) adlanır. İştirakçılardan travmatik xatirəni qısa şəkildə xatırladıqdan sonra Tetris-in yavaş versiyasını oynamaları istənilib. Daha sonra onlardan Tetris torunu və blokları zehində canlandırmaları tələb olunub. Bu metodun beynin vizual-məkan sahələrini məşğul edərək travmatik xatirələrin canlılığını zəiflətdiyi düşünülür. Yəni beyin görmə emalı imkanlarını oyuna yönəltdiyi üçün arzuolunmaz xatirələrin intensivliyi azalır.

Nüfuzlu elmi jurnal The Lancet Psychiatry-də dərc olunan araşdırmanın nəticələrinə görə, Tetris əsaslı müdaxilə tətbiq edilən qrupda dörd həftə ərzində 10 dəfə az flashback müşahidə olunub və altı ayın sonunda iştirakçıların təxminən 70 faizi oxşar xatirə yaşamadığını bildirib.

Metod həmçinin travma sonrası stress pozuntusunun (TSSP) əlamətlərinin azalmasına da töhfə verib.

“ARZUOLUNMAZ XATİRƏLƏRİN TƏSİRİNİ ZƏİFLƏDİR”

Tədqiqatın rəhbəri Emili Holms bildirib ki, hətta bir qısa travmatik geri dönüş belə gündəlik həyata ciddi təsir göstərə bilər və bu vizual müdaxilə arzuolunmaz xatirələrin təsirini zəiflədir.

Digər iştirakçılar ya standart müalicə alıb, ya da stressi azaltmaq məqsədilə Motsart musiqiləri və bəstəkarla bağlı podkastlar dinləyib. Lakin ən güclü yaxşılaşma Tetris əsaslı müdaxilə qrupunda qeydə alınıb.

NİYƏ VACİBDİR?

1980-ci illərdə yaradılan və dünya üzrə milyonlarla insana çatan Tetris bu araşdırmadan sonra təkcə əyləncə vasitəsi deyil, həm də potensial rəqəmsal terapiya aləti kimi diqqət çəkir. Mütəxəssislərə görə, metodun əsas üstünlükləri onun asan əlçatan olması, aşağı maliyyət tələb etməsi, dil baryerini aşması və travmanı sözlə ifadə etməyi tələb etməməsidir.

Araşdırmanı maliyyələşdirən Wellcome Fondunun nümayəndəsi Tayla MakKlaud bildirib ki, daha geniş miqyaslı sınaqlarda da oxşar nəticələr əldə olunarsa, bu metod qlobal səviyyədə böyük təsir yarada bilər.

NÖVBƏDƏ NƏ VAR?

Tədqiqat qrupu indi bu üsulu daha böyük və daha müxtəlif qruplarda sınaqdan keçirməyi planlaşdırır. Həmçinin rəhbərsiz tətbiq edilə biləcək versiya üzərində də iş aparılır.

Səhiyyə işçilərinin güclü təzyiq altında çalışdığı bir dövrdə, sadə bir video oyununun psixi sağlamlığa dəstək verməsi rəqəmsal terapiyaların gələcəyi baxımından ümidverici inkişaf kimi qiymətləndirilir.