Alimlərdən maraqlı açıqlama

Bir çoxları insan dərisində mikroskopik gənələrin yaşadığını bilmir. Onlar qısa ömürlərinin çox hissəsini əsasən üzdə yerləşən saç follikullarına yüklənərək keçirirlər.

Azpost.info bildirir ki, bu barədə Science Alert məlumat verib.

İnsanlar Demodex folliculorum gənələri üçün yeganə yaşayış yeridir. Onların bütün həyat dövrü sahibinin bədənində baş verir: burada onlar doğulur, qidalanır, çoxalır və ölürlər. Onların qidası əsasən ölü dəri hüceyrələrindən ibarətdir.

Əvvəlki tədqiqatlar da göstərir ki, D. folliculorum-un insanlardan asılılığı o qədər yüksək səviyyəyə çatıb. Bu, mikroskopik gənələr təkamül yolu ilə ektoparazitlərdən simbiontlara keçmə prosesində ola bilər. Başqa sözlə, alimlər onların zamanla insan bədənindəki həyata o qədər uyğunlaşdıqlarını və onun xaricində mövcud olmaq qabiliyyətini itirdiklərini irəli sürürlər.

Tədqiqatçılar bu mikroskopik gənələrin genomlarını ardıcıllıqla sıralayıblar. Təhlillər göstərir ki, insan bədənində həyata uzunmüddətli uyğunlaşma bu qrupun digər üzvlərində müşahidə olunmayan genetik dəyişikliklərə səbəb olub.

Ridinq Universitetinin bioloqu, həmmüəllif Alejandra Perottinin qeyd etdiyi kimi, alimlər bu gənələrdə bədən hissələrinin əmələ gəlməsindən məsul olan genlərin düzülüşünün oxşar növlərdən fərqli olduğunu aşkar ediblər. O, izah edib ki, bu xüsusiyyətlər ehtimal ki, dəri məsamələri daxilində qorunan mühitə uyğunlaşma nəticəsində yaranıb.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu DNT dəyişiklikləri bu canlılarda bir sıra qeyri-adi anatomik xüsusiyyətlərə və davranış xüsusiyyətlərinə görə məsuliyyət daşıyır.

Tədqiqatçılara görə, Demodex folliculorum gənələri yalnız ölü insan dəri hüceyrələri ilə qidalanan mikroskopik orqanizmlərdir. Onların həyat dövrü təxminən üç həftə davam edir və onlar demək olar ki, bütün bu vaxtı qida axtarışına və çoxalmağa həsr edirlər.

Alimlər qeyd edirlər ki, bu gənələr əsasən gecələr dərinin səthinə çıxırlar. Yavaş-yavaş hərəkət edərək, onlar qida və cütləşmə axtarırlar, sonra isə saç follikullarının dərinliklərinə geri yox olurlar. Kiçik ölçülərinə – cəmi 0,3 millimetr uzunluğuna baxmayaraq, uzunsov bədənləri insan tük follikulları daxilində yaşamağa mükəmməl uyğunlaşıb.

Alimlər qeyd edirlər ki, təbii düşmənləri olmayan sabit bir mühitdə yaşadıqları üçün bu gənələrin genomu minimuma endirilib. Məsələn, onların hər bir ayağı cəmi üç əzələ hüceyrəsi ilə qidalanır və zülal kodlayan genlərin sayı əlaqəli növlər arasında rekord səviyyədə aşağıdır. Əsasən, gənələr yalnız yaşamaq üçün vacib olanları saxlayır.

AzPost.az