Alzheimer xəstəliyi ilə bağırsaq problemləri arasında gözlənilməz əlaqə tapılıb

Alimlər bağırsağın vəziyyəti ilə Alzheimer xəstəliyinin inkişafı arasında əlaqənin yeni sübutlarını aşkar ediblər.

Viskonsin Universitetinin mütəxəssislərinin rəhbərlik etdiyi beynəlxalq araşdırma göstərib ki, neyrodegenerasiyanın əlamətləri olan insanlarda bağırsaqdakı iltihab səviyyəsi xeyli yüksəkdir. Bu, birbaşa şəkildə beyində patoloji zülalların toplanması ilə əlaqəlidir.

BAKU.WS xəbər verir ki, iş Scientific Reports jurnalında dərc olunub.

Daha əvvəl heyvanlar üzərində aparılan təcrübələr bağırsaq mikrobiomunun Alzheimer xəstəliyinin əlamətlərini gənc siçanlara ötürməkdə rol oynaya biləcəyini göstərmişdi. Yeni araşdırma bu prosesin mümkün mexanizmini – bağırsaqda xroniki iltihabı – daha dəqiq müəyyənləşdirib.

Alimlər Alzheimer xəstəliyinin qarşısının alınmasına yönəlmiş iki proqramın 125 iştirakçısından alınan nəcis nümunələrini təhlil ediblər.

Onlarda bağırsaq iltihabının göstəricisi sayılan kalprotektin adlı zülalın səviyyəsi ölçülüb.

Bundan əlavə, iştirakçılar yaddaş və idrak testlərindən keçib, ailəvi xəstəlik tarixçəsi ilə bağlı sorğulara cavab veriblər, genetik analizlər aparılıb, bəziləri isə beyində amiloid lövhəciklərinin aşkar edilməsi üçün neyrovizualizasiya müayinəsindən keçiblər.

Məlum olub ki, kalprotektinin səviyyəsi yaş artdıqca yüksəlir, lakin xüsusilə yüksək göstəricilər amiloid lövhəcikləri olan şəxslərdə müşahidə olunub. Bu, Alzheimer xəstəliyinin xarakterik əlamətidir. Bağırsaqdakı iltihab səviyyəsinin artması digər bioloji markerlərin çoxalması və yaddaş göstəricilərinin zəifləməsi ilə müşahidə edilib. Bu əlaqə, demansın klinik diaqnozu olmayan iştirakçılarda belə qeydə alınıb.

"Biz göstərdik ki, Alzheimer xəstəliyi olan insanlarda bağırsaq iltihabı daha güclüdür. Həmçinin, iltihab səviyyəsi yüksək olan şəxslərin beynində daha çox amiloid lövhəcikləri toplanır," – deyə Viskonsin Universitetindən psixoloq Barbara Bendlın bildirib.

Bir hipotezə görə, mikrobiomdakı dəyişikliklər bağırsaq baryerinin keçiriciliyini artırır. Nəticədə, iltihab yaradan molekullar və toksinlər qana daxil olur, bu da beynin qoruyucu mexanizmini pozur, neyroiltihabı gücləndirir və neyronların zədələnməsinə səbəb olur.

"Xroniki, zəif ifadə olunmuş iltihab illərlə yavaş-yavaş yığılıb, nəticədə neyrodegenerativ prosesləri işə sala bilər," – deyə tədqiqatın həmmüəllifi, bakterioloq Federiko Rey qeyd edib.

Hazırda alimlər heyvan modelləri üzərində təcrübələr apararaq, bağırsaqda iltihabı gücləndirən qidalanma dəyişikliklərinin siçanlarda Altsheymer xəstəliyinə bənzər vəziyyətləri yarada bilib-bilməyəcəyini yoxlayırlar.

Onilliklərdir davam edən araşdırmalara baxmayaraq, Altsheymer xəstəliyinin effektiv müalicə üsulu hələ ki, yoxdur. Bununla belə, bağırsağın və xroniki iltihabın rolunun anlaşılması alimləri xəstəliyin daha bütöv mənzərəsini yaratmağa yaxınlaşdırır və profilaktika və terapiya üçün yeni yolların açılmasına ümid verir.