Ana dilimizin bayramı

Bu gün ölkəmizdə fərqli bir bayram qeyd olunur. Söhbət hər zaman ruhumuza, qəlbimizə sirdaşlıq edən, qəmli vaxtlarımızda kədərimizi bölüşən, xoşbəxt anlarımızda sevincimizi izhar edən, bizə ana qədər yaxın, əziz olan ana dilimizin bayramıdır. Avqustun 1-i respublikamızda Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü kimi qeyd edilir. Bu əlamətdar gün Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 2001-ci il 9 avqust tarixli Fərmanına əsasən təsis edilib.

Ulu Öndərin Azərbaycan dilinə müstəsna diqqət və qayğısı

Hazırda Azərbaycan dili dövlət dili statusuna malikdir. Dilimizin dövlət dili səviyyəsinədək yüksəlməsi yolunda Heydər Əliyevin müstəsna xidmətlərini xüsusi qeyd etmək lazımdır. Məlumdur ki, böyük siyasətçi Heydər Əliyev siyasi karyerası ərzində iki dəfə Azərbaycana rəhbərlik edib - keçmiş sovet dönəmində və Azərbaycanın müstəqilliyinin ilk onilliyində. Vurğulamaq istədiyimiz məqam ondan ibarətdir ki, Heydər Əliyev hər iki dönəmdə Azərbaycan dilinə böyük sevgi ilə yanaşıb və onun dövlət dili statusu qazanmasına nail olub. Keçmiş SSRİ ideoloji bir dövlət idi və burada xalqların milli özünüdərkinə hər cür qadağalar qoyulmuşdu. Təbii ki, bu çərçivədə milli dillər də hədsiz dərəcədə sıxışdırılırdı.

Lakin belə maneələr milli ruhlu rəhbər olan Heydər Əliyevin doğma dilinə sevgisinin qarşısını ala bilməzdi və ala bilmədi də. 1978-ci il aprelin 2-də doqquzuncu çağırış Ali Sovetin Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası Konstitusiyasının layihəsi və onun ümumxalq müzakirəsinin yekunlarına həsr olunmuş yeddinci sessiyasında məruzə ilə çıxış edən Ulu Öndər Heydər Əliyevin təkidi ilə 73-cü maddəni yeni dəyişikliklə vermək qərara alınır. Bu dəyişiklik Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının dövlət dilinin Azərbaycan dili olduğunu əks etdirir. Bütün çətinliklərə baxmayaraq, Ümummilli Liderin bu cür tarixi qərara nail olması mənəvi varlığımızın əsası sayılan dilimizin inkişafında böyük addım oldu.

Sonrakı mərhələdə Heydər Əliyev Azərbaycan dili uğrunda mücadiləsini 1993-cü ilin yayında xalqın təkidli tələbi ilə respublikamızda ikinci dəfə hakimiyyətə gəldikdən sonra davam etdirib. Müstəqil Azərbaycanın Konstitusiyası hazırlanarkən dövlət dilinin necə adlandırılması ilə bağlı müxtəlif müzakirələr aparılırdı. Heydər Əliyevin bilavasitə rəhbərliyi ilə hazırlanan və 1995-ci ildə ümumxalq səsverməsi yolu ilə qəbul olunmuş Konstitusiyanın 21-ci maddəsində Azərbaycan Respublikasının dövlət dilinin Azərbaycan dili olması öz əksini tapıb.

Ana dilinin həyatın bütün sahələrində müfəssəl tətbiqi

Azərbaycan dilinin xoşbəxtliyi ondadır ki, müstəqil respublikamızda dil siyasətinin ardıcıllığı hazırda Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Dövlətimizin başçısı qloballaşma şəraitində dilimizin yad təsirlərdən qorunmasını, saflığının təmin edilməsini hədəfləyən bir sıra sənədlər imzalayıb.  Prezident İlham Əliyevin “Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində zamanın tələblərinə uyğun istifadəsinə və ölkədə dilçiliyin inkişafına dair Dövlət Proqramı haqqında” 2012-ci il 23 may tarixli, “Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun maddi-texniki bazasının gücləndirilməsi haqqında” 2012-ci il 29 may tarixli, “Azərbaycan dilinin elektron məkanda daha geniş istifadəsinin təmin edilməsi ilə bağlı bir sıra tədbirlər haqqında” 2018-ci il 17 iyul tarixli sərəncamları,  “Azərbaycan dilinin saflığının qorunması və dövlət dilindən istifadənin daha da təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında” 2018-ci il 1 noyabr tarixli Fərmanı, həmçinin “Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti yanında Terminologiya Komissiyası haqqında Əsasnamə”nin təsdiq edilməsi barədə” Nazirlər Kabinetinin 2012-ci il 26 noyabr tarixli qərarı ana dilinə dövlət qayğısının artırılması, dilçilik sahəsində fundamental və tətbiqi araşdırmaların keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması üçün əlverişli şərait yaradıb.

Eyni zamanda, dövlətimizin başçısı 2004-cü il yanvarın 12-də “Azərbaycan dilində latın qrafikası ilə kütləvi nəşrlərin həyata keçirilməsi haqqında” Sərəncam imzalayıb. Bundan başqa, həmin il yanvarın 14-də “Azərbaycan Milli Ensiklopediyasının nəşri haqqında”, eləcə də 2007-ci il dekabrın 30-da “Dünya ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələrinin Azərbaycan dilində nəşri nəzərdə tutulan əsərlərinin siyahısının təsdiq edilməsi haqqında” sərəncamlarla ana dilinin həyatımızın bütün sahələrində müfəssəl tətbiqi gerçəkləşib.

Mübariz ABDULLAYEV