Antalyada Ərdoğan İlham Əliyev Pezeşkian görüşü baş tuta bilərmi?.. Üçtərəfli təmasın regional əhəmiyyəti...

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian noyabrın 11-də BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasının 31-ci Tərəflər Konfransı (COP31) çərçivəsində keçirilən Liderlər Sammitində iştirak etmək üçün Türkiyəyə səfər edib.

Moderator.az xəbər verir ki,  "Tasnim" və "Anadolu" agentliklərinin yaydığı məlumata görə, Pezeşkian artıq Türkiyəyə yola düşüb. 

İran Prezident Administrasiyasının nümayəndəsi Həbibullah Abbasinin açıqlamasına əsasən, Pezeşkian noyabrın 11–12-də Antalyada keçirilən sammitdə iştirak edəcək və digər ölkələrin liderləri ilə görüşlər keçirəcək.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev də Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın dəvəti ilə artıq Antalyadadır. Beləliklə, üç ölkənin dövlət başçılarının eyni vaxtda Antalyada olması Ərdoğan–Pezeşkian–İlham Əliyev formatında üçtərəfli görüş ehtimalını gündəmə gətirir.

Hələlik belə bir görüşün keçirilməsi barədə rəsmi təsdiq və konkret proqram açıqlanmayıb. Bununla belə, mümkün üçtərəfli təmasın regional baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyacağı şübhəsizdir.

Azərbaycan, Türkiyə və İran Cənubi Qafqaz, Yaxın Şərq və Xəzər hövzəsində mühüm geo-siyasi mövqeyə malik ölkələrdir. Bu dövlətlərin liderləri arasında birbaşa dialoq regional təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi, nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin inkişafı, enerji əməkdaşlığı və sərhədyanı sabitlik məsələlərinin müzakirəsi üçün yeni imkanlar yarada bilər.

Xüsusilə Zəngəzur istiqaməti(TRİPP layihəsi), Şimal–Cənub nəqliyyat dəhlizi, regional ticarət və İran–Azərbaycan münasibətlərinin inkişafı baxımından belə görüşün siyasi çəkisi böyük ola bilər. Eyni zamanda, üçtərəfli dialoq regionda kənar güclərin rəqabəti fonunda regional dövlətlərin öz maraqlarını uzlaşdırması baxımından da əhəmiyyətlidir.

Nəticə etibarilə, Antalyada Ərdoğan, Pezeşkian və İlham Əliyevin mümkün üçtərəfli görüşü sadəcə diplomatik protokol hadisəsi deyil, Cənubi Qafqaz və Yaxın Şərqdə regional əməkdaşlığın gələcək istiqamətlərinə təsir göstərə biləcək mühüm siyasi təmas olardı. Lakin görüşün baş tutacağı hələlik rəsmi şəkildə təsdiqlənməyib. 

Qeyd edək ki,  indiyədək üç  ölkə liderin yalnız bir dəfə eyni tədbirdə birgə iştirakı və görüntüləri qeydə alınıb. Belə ki,  2025-ci il iyulun 4-də Xankəndidə keçirilən İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının sammiti çərçivəsində İlham Əliyev, Rəcəb Tayyib Ərdoğan və Məsud Pezeşkian eyni tədbirdə iştirak ediblər. Sammit çərçivəsində liderlər arasında qapalı və ya qeyri-rəsmi təmasın baş verməsi ehtimalı istisna olunmasa da, belə üçtərəfli görüşün keçirildiyinə dair rəsmi məlumat açıqlanmayıb.

S.Laçın