Antidepressantlar autizm və DEHB yarada bilərmi?

Tədqiqatlar göstərir ki, hamiləlik dövründə antidepressantlar uşaqlarda autizm və ya DEHB riskini artırmır. Tədqiqatçılar riskin "digər amillərdən, o cümlədən zehni sağlamlıq vəziyyətlərinə genetik meyldən" qaynaqlandığını söyləyirlər

Yarım milyondan çox hamiləliyin təhlilindən sonra gəlinən qənaətə görə, hamiləlik dövründə antidepressant qəbul etmək, uşaqların autizm və ya diqqət çatışmazlığı hiperaktivlik pozğunluğu (DEHB) inkişaf riskini artırmır. Hong Kong Universitetinin tədqiqatçıları tərəfindən aparılan və Lancet Psixiatriyasında dərc olunan tədqiqatda antidepressant qəbul etmiş 600.000 hamilə qadın və hamiləlik dövründə antidepressant istifadə etməyən 25 milyon qadın daxil olmaqla 37 mövcud tədqiqatın məlumatları təhlil edilib.

“The Guardian” yazır ki, əvvəlcədən mövcud olan zehni sağlamlıq vəziyyətləri kimi əsas amilləri nəzarət altına almadan əvvəl, təhlil ananın hamiləlik dövründə antidepressant istifadəsinin DEHB riskini 35%, autizm riskini isə 69% artırması ilə əlaqəli olduğunu aşkar edib.

Lakin, əvvəlcədən mövcud olan ruhi sağlamlıq problemləri kimi fərqli amillərə nəzarət edildikdə, bu risk əhəmiyyətsiz hesab edilib. Bu o deməkdir ki, ananın ruhi sağlamlığı və ya genetika kimi digər təsiredici amillərə nəzarət edildikdən sonra meta-analiz hamiləlik dövründə antidepressant istifadəsi ilə uşaqlarda autizm və DEHB riskinin artması arasında heç bir əhəmiyyətli əlaqə tapmayıb.

Hong Kong Universitetinin professoru və tədqiqatın aparıcı müəllifi Dr. Wing-Chung Chang deyir: “Bilirik ki, bir çox valideyn hamiləlik dövründə dərman qəbul etməyin potensial təsiri barədə narahatdır; tədqiqatımız ümumi istifadə olunan antidepressantların uşaqlarda autizm və DEHB kimi neyroinkişaf pozğunluqları riskini artırmadığına dair inandırıcı dəlillər təqdim edir.

Bütün dərmanlar risk daşısa da, residiv riskinin artması səbəbindən hamiləlik dövründə antidepressantların dayandırılması da risk daşıyır. Buna görə də, orta-ağır depressiyası olan qadınlar üçün həkimlər və xəstələr hamiləlik dövründə antidepressant müalicəsinin davam etdirilməsinin potensial risklərini və faydalarını müalicə olunmamış depressiyanın potensial zərərləri ilə diqqətlə müqayisə etməlidirlər.

Tədqiqatımız hamiləlik dövründə antidepressantlardan istifadə edən qadınların uşaqlarında autizm və DEHB riskində kiçik bir artım aşkar etsə də, digər amilləri nəzərə aldıqda bu riskin yoxa çıxdığını da aşkar etdi. Riskin artması, hamiləlikdən əvvəl antidepressant qəbul edən ataların və hamiləlik dövründə deyil, antidepressantlardan istifadə edən anaların uşaqlarında da müşahidə edildi. Bu, autizm və DEHB riskinin artmasına antidepressantların səbəb olmadığını, əksinə, DEHB, autizm və ruhi sağlamlıq kimi xəstəliklərə genetik meyllilik də daxil olmaqla digər amillərdən qaynaqlandığını göstərir.”

Tədqiqat həmçinin yüksək və aşağı dozada antidepressantlar arasında risk fərqi aşkar etməyib. Tədqiqatın məhdudiyyətlərinə sosial-iqtisadi status, həyat tərzi risk faktorları və aşağı doğum nisbəti haqqında məlumatların olmaması daxil idi. Lids Universitetinin mama-ginekologiya üzrə fəxri professoru Ceyms Uoker deyir: "Orta və ya ağır depressiyası olan qadınlar autizm və ya DEHB-yə səbəb olmaq qorxusu ilə hamiləlik dövründə antidepressantları dayandırmamalıdırlar. Hamiləlikdə müalicə olunmayan depressiya həm ana, həm hamiləlik, həm də inkişaf etməkdə olan körpə üçün real risklər daşıyır, o cümlədən vaxtından əvvəl doğuş, doğuşdan sonrakı depressiya və körpə ilə əlaqə qurmaqda çətinliklər yaranır. Daha yüngül depressiya hallarında, mövcud qaydalara uyğun olaraq, adətən əvvəlcə danışıq terapiyaları və digər qeyri-dərman yanaşmaları tətbiq olunur. Həmişə olduğu kimi, hamiləlik dövründə qərarlar fərdi olur və qadının anamnezini bilən bir həkimlə birlikdə verilməlidir”.

Lalə Mehralı