Antonio Quterreş: Qlobal problemlərin həlli beynəlxalq əməkdaşlıq tələb edir

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

Dünya ictimaiyyətinin diqqəti bu günlərdə bir-biri ilə sıx bağlı olan bir sıra siyasi, təhlükəsizlik və humanitar proseslərə yönəlib. Yaxın Şərqdə davam edən qarşıdurmalar, Rusiya-Ukrayna müharibəsi, İran ətrafında yaranmış vəziyyət, qlobal iqtisadi çətinliklər və süni intellektin sürətli inkişafı beynəlxalq gündəmin əsas mövzularındandır. Bu mürəkkəb mənzərənin fonunda Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyasının növbəti sessiyası dünya dövlətlərinin diqqət mərkəzindədir.

Associated Press-in yaydığı məlumata görə, BMT Baş katibi Antonio Quterreş dünya liderlərinin Nyu-Yorkda keçiriləcək illik toplantısı ərəfəsində beynəlxalq vəziyyətlə bağlı narahatlığını ifadə edib. AP-nin onunla keçirdiyi müsahibədə Quterreş dünyada ciddi parçalanmanın yarandığını, BMT Təhlükəsizlik Şurasının münaqişələrin həllində çətinliklərlə üzləşdiyini bildirib. Baş katib eyni zamanda süni intellekt, iqlim dəyişmələri və artan bərabərsizliyi qarşıdakı illərin ən mühüm qlobal problemləri sırasında göstərib.

Quterreşin sözlərinə görə, beynəlxalq münasibətlərdə yaranmış geosiyasi parçalanma və Təhlükəsizlik Şurasının fəaliyyəti ilə bağlı fikir ayrılıqları beynəlxalq hüququn icrasında ciddi problemlər yaradır. AP-nin məlumatında qeyd olunur ki, BMT Baş katibi Rusiya-Ukrayna müharibəsini və ABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarını beynəlxalq hüququn pozulması ilə bağlı narahatlıq doğuran nümunələr kimi qeyd edib. O, güc siyasətinin beynəlxalq hüququn prinsiplərini üstələməsinə yol verilməməsinin vacibliyini vurğulayıb.

BMT Baş katibinin diqqət çəkdiyi digər mühüm məsələ qlobal iqtisadi vəziyyətdir. Məlumata görə, Yaxın Şərq və Ukraynadakı münaqişələrin dünya iqtisadiyyatına təsiri enerji və ərzaq qiymətlərinin artması, faiz dərəcələrinin yüksəlməsi və inkişaf etməkdə olan ölkələrin maliyyə imkanlarının məhdudlaşması ilə müşayiət olunur. Bu vəziyyət qlobal iqtisadi sabitliyin qarşısında əlavə problemlər yaradır.

Bu hadisələrin fonunda BMT Baş katibi beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsini çıxış yolu kimi önə çəkir. Müsahibəsində Antonio Quterreş bildirib ki, müasir dünyanın qarşılaşdığı problemlər ayrı-ayrı dövlətlərin təkbaşına həll edə biləcəyi məsələlər deyil. Onun fikrincə, BMT, Beynəlxalq Valyuta Fondu və Dünya Bankı kimi beynəlxalq institutların müasir dünyanın reallıqlarını daha yaxşı əks etdirməsi üçün islahatlara ehtiyac var.

Quterreş xüsusilə süni intellektin sürətli inkişafına diqqət çəkib. Onun sözlərinə görə, süni intellekt artıq ayrı-ayrı ölkələrin daxili məsələsi deyil, bütün dünyaya təsir edən universal problemdir. Buna görə də bu sahədə şəffaflıq, beynəlxalq əməkdaşlıq və təhlükəsizlik mexanizmlərinin yaradılması vacibdir.

Beləliklə, bu gün dünya gündəmi bir neçə əsas istiqamətdə cəmləşir: münaqişələrin diplomatik yollarla həlli, Yaxın Şərqdə humanitar vəziyyət, İranın nüvə proqramı ətrafında beynəlxalq fikir ayrılıqları, Ukrayna müharibəsinin siyasi və iqtisadi nəticələri, eləcə də süni intellekt və iqlim dəyişmələri kimi uzunmüddətli qlobal çağırışlar.

Beynəlxalq gündəmdə baş verən son hadisələr bir daha göstərir ki, müasir dünyanın problemləri qarşılıqlı şəkildə bir-birinə bağlıdır. Təhlükəsizlik, iqtisadiyyat, enerji, humanitar məsələlər və texnoloji inkişaf artıq ayrı-ayrı sahələr kimi deyil, vahid qlobal sistemin tərkib hissələri kimi çıxış edir. Bu şəraitdə dövlətlər arasında dialoqun qorunması, beynəlxalq hüququn prinsiplərinə hörmət və çoxtərəfli əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi dünya ictimaiyyətinin qarşısında duran əsas məsələlərdəndir.

N.Adilqızı
XQ