Arktikada buzların əriməsi yenidən sürətlənib (TƏDQİQAT)

Arktikada dəniz buzlarının əriməsinin son illərdə müşahidə olunan nisbi sabitləşmə dövrü başa çatıb. Yeni tədqiqat göstərib ki, buz örtüyünün sahəsi yenidən sürətlə azalmağa başlayıb. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "The Guardian” nəşri yazıb.

Alimlər əvvəllər 2005–2024-cü illərdə Arktikada dəniz buzlarının azalmasının tempinin əhəmiyyətli dərəcədə zəiflədiyini qeyd edirdilər. Qlobal istiləşmənin davam etməsinə baxmayaraq, həmin dövrdə buz örtüyünün sahəsində kəskin azalma müşahidə olunmamışdı. Tədqiqatçılar bunu ərimə prosesini müvəqqəti ləngidən okean cərəyanlarındakı təbii dəyişikliklərlə əlaqələndirirdilər.

Lakin son peyk müşahidələrinin təhlili göstərib ki, bu fasilə artıq başa çatıb. Tədqiqatın aparıcı müəllifi, Sauthempton Universitetinin alimi Duo Çanın sözlərinə görə, 2020-ci illərin əvvəlində ərimənin dayanması kimi görünən proses əslində uzunmüddətli azalmanın qısamüddətli ləngiməsi olub.

Alimlərin diqqətini xüsusilə 2024–2025-ci illər arasındakı dövr cəlb edib. Bu müddətdə Arktikada dəniz buzlarının sahəsi 5,8 faiz azalıb. Bu göstərici peyk müşahidələrinin aparıldığı dövr ərzində qış mövsümündə qeydə alınan ən böyük illik azalma hesab olunur.

Tədqiqatçılar xatırladıblar ki, 1979-cu ildən etibarən aparılan müntəzəm peyk müşahidələrinə əsasən, sentyabr ayında – mövsümi minimum dövründə – Arktikada buz örtüyünün sahəsi təxminən iki dəfə azalıb.

Mütəxəssislərin fikrincə, qış buz örtüyünün azalması yalnız Arktikaya deyil, dünyanın digər bölgələrinə də təsir göstərir. Dəniz buzları nisbətən isti okeanla soyuq atmosfer arasında təbii maneə rolunu oynayır. Buzların azalması atmosferə daha çox istilik və rütubətin ötürülməsinə səbəb olur ki, bu da hava kütlələrinin dövranını, siklonların formalaşmasını və daha cənub bölgələrində hava şəraitini dəyişə bilər.

Tədqiqat müəllifləri hesab edirlər ki, yeni nəticələr iqlim böhranının davam etdiyini bir daha təsdiqləyir. Onların sözlərinə görə, qısamüddətli sabitləşmə dövrləri vəziyyətin yaxşılaşdığı təəssüratı yaratsa da, uzunmüddətli tendensiya dəyişməz qalır və qlobal temperatur artdıqca Arktika buz itirməyə davam edir.

Aydın