Artıq çəki insanda bu problemi də yaradır

Artıq çəki damar demensiyasının birbaşa səbəbi ola bilər və yüksək təzyiq burada əsas rol oynayır. 

Bu, yüzminlərlə insanın genetik və tibbi məlumatlarını təhlil edən tədqiqatçılar tərəfindən əldə edilən nəticədir. 

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, tədqiqat "The Journal of Clinical Endokrinology & Metabolism" (JCEM) jurnalında dərc edilib.

Piylənmə və idrak geriliyi arasındakı əlaqə uzun müddətdir mübahisəlidir. Müşahidə tədqiqatları tez-tez ziddiyyətli nəticələr verib. Bəziləri orta yaşda artıq çəkisi olan insanlarda demensiya riskinin artdığını, digərləri isə qocalıqda yüksək bədən çəkisinin mümkün "qoruyucu təsirini" irəli sürüblər. 

Yeni tədqiqatın müəllifləri izah edirlər ki, bu paradoks tərs səbəbiyyətlə bağlıdır: demensiyanın erkən mərhələlərində insanlar tez-tez çəki itirirlər ki, bu da statistik mənzərəni təhrif edə bilər.

Səbəbi nəticədən ayırmaq üçün bir qrup alim Mendelin təsadüfi metodundan istifadə edib. Bu metod, insanı daha yüksək və ya aşağı bədən kütlə indeksinə meylli edən irsi genetik variantlardan istifadə edir və bu da sadə bir korrelyasiya əvəzinə bir amilin səbəb rolunu qiymətləndirməyə imkan verir.

Tədqiqat Danimarka əhalisinə əsaslanan layihələrdə iştirak edən 120000-dən çox iştirakçının, eləcə də Böyük Britaniya Biobankından təxminən 380000 nəfərin məlumatlarına əsaslanırdı. Standart bir analiz yenidən U formalı bir əlaqəni ortaya qoydu:

həm çəki azlığı, həm də piylənmə olan insanlarda demensiya riskinin artması müşahidə edildi. Lakin genetik yanaşma tamamilə fərqli bir mənzərə ortaya qoydu. Genetik olaraq müəyyən edilmiş bədən kütlə indeksi nə qədər yüksəkdirsə, artıq çəkinin heç bir qoruyucu təsiri olmadan damar demensiyası riski bir o qədər yüksəkdir.

Müəlliflərin hesablamalarına görə, genetik olaraq proqnozlaşdırılan BKİ-nin bir standart vahid artması damar demensiyası ehtimalını təxminən 60% artırır. Əlavə təhlillər bu təsirin əsas mexanizminin qan təzyiqi ilə əlaqəli olduğunu göstərdi. 

Sistolik və diastolik qan təzyiqi artıq çəkinin demensiya riskinə təsirinin əhəmiyyətli bir hissəsini təşkil edirdi, xolesterol, qan şəkəri və iltihab markerləri isə daha kiçik rol oynayırdı.

Damar demensiyası beyinə qan axınının xroniki pozulması səbəbindən inkişaf edir və miniinsultlarla əlaqələndirilir. Yüksək qan təzyiqi qan damarlarına zərər verir, neyronları oksigen və qida maddələrindən məhrum edir. 

Yeni bir araşdırma göstərir ki, qan təzyiqinin artması nəticəsində piylənmə bu dəyişikliklər kaskadını tetikler.

Müəlliflər tapıntılarının mühüm praktik əhəmiyyətə malik olduğunu vurğulayıblar. Çəki və qan təzyiqinə nəzarət sadəcə ümumi sağlamlığın amilləri deyil, həm də demensiyanın qarşısının alınması üçün real və hazırda qiymətləndirilməyən vasitələrdir. 

Xəstəlik inkişaf etdikdən sonra effektiv müalicə üsulları demək olar ki, mövcud olmadığı üçün erkən profilaktika əsas rol oynaya bilər.

Xəzər
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin