ATƏT in qərarı bu şəxsin 30 ildən sonra vəzifəsini itirməsinə səbəb oldu

ATƏT Nazirlər Şurasının qərarı əsasında qurumun Minsk prosesi (keçmiş Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi üzrə) ilə bağlı bütün strukturları 2025-ci il noyabrın 30-da saat 23:59-da fəaliyyətini tam dayandırıb.

Azərbaycan və Ermənistanın birgə müraciəti əsasında hazırlanan və ATƏT-in Nazirlər Şurasının MC.DEC/1/25 saylı 1 sentyabr tarixli qərarı ilə atılan bu addımla, təşkilat çərçivəsində uzun illər mövcud olmuş Minsk mexanizmi rəsmən tarixə qovuşdu.

“Yeni Sabah” xəbər verir ki, bu, qərar həm də 1996-cı ildən etibarən - demək olar ki, 30 ilə yaxın müddətdə - ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinin şəxsi nümayəndəsi qismində regionda çalışan polşalı diplomat Anjey Kasprşikin (Andrzej Kasprzyk) missiyasını başa çatdırmış oldu. Beləliklə, Minsk qrupunun fəaliyyətini dayandırması ilə o, 29 ildən sonra faktiki olaraq işsiz qaldı.

Polşalı diplomat Anjey Kasprşik 1996-cı ildən 2020-ci ilə qədər regionda ATƏT mandatı ilə çalışaraq münaqişə zonasında monitorinqləri həyata keçirən əsas fiqurlardan biri olub.

Anjey Kasprşik Polşa paytaxtı Varşavada doğulub və ali təhsilini ölkənin Mərkəzi Planlaşdırma və Statistika Məktəbində beynəlxalq iqtisadi münasibətlər üzrə alıb. Onun diplomatik fəaliyyəti 1970-ci illərin əvvəllərindən başlayır. 1973-1974-cü illərdə Cənubi Vyetnamda Beynəlxalq Nəzarət və Koordinasiya Komissiyasının tərkibində çalışıb. 1975-ci ildən etibarən Polşa Xarici İşlər Nazirliyində fəaliyyətini davam etdirib.

A.Kasprşik 1983-1987-ci illərdə Polşanın Kubanın paytaxtı Havana şəhərindəki səfirliyində mədəniyyət attaşesi qismində çalışıb, daha sonra XİN-in mətbuat ofisində işləyib. 1989-cu ildə BMT-nin mandatı altında Namibiyada keçirilən seçkilərin müşahidə missiyasına qatılıb.

1992-1995-ci illərdə diplomat Polşanın Zimbabvedə müvəqqəti işlər vəkili olub, eyni zamanda Malavi və Zambiyada akkreditə edilib. Vətənə dönüşündən sonra XİN-in İqtisadi Əməkdaşlıq Komitəsində fəaliyyət göstərib.

A.Kasprşikin regional siyasətdə əsas rol oynayan təyinatı isə 1996-cı ilin iyulunda verilib: o, ATƏT-in Minsk qrupu sədrinin Dağlıq Qarabağ münaqişəsi üzrə şəxsi nümayəndəsi təyin olunub və mandatı çərçivəsində Tiflisdə yerləşərək tərəflər arasında monitorinq prosesinə rəhbərlik edib. 1997-ci ildən etibarən hər il mandatı uzadılan diplomat uzun illər boyu bölgədə vəziyyəti izləyən yeganə ATƏT nümayəndəsi olub.

Müdafiə Nazirliyinin rəsmi saytında yerləşdirilən xəbərə əsasən, o, ilk monitorinqini 1997-ci il aprelin 15-də öz səhra köməkçisi polkovnik M.Xoxolaçek və onları müşaiyət edən şəxslərlə cəbhənin Horadiz rayonu sahəsində keçirib. Bu zaman ermənilər onları atəşə tutub.

“Müşahidə aparılması haqqında qabaqcadan razılıq əldə edilməsinə, üstündə ATƏT-in bayrağı və bu təşkilatın adı olan avtomobilin aydın görünməsinə baxmayaraq erməni tərəfi monitorinq keçirənləri görə-görə onlara atəş açmış və tədbirin keçirilməsinə qəsdən maneəçilik törədib. Cənab A.Kasprşik etiraf edib ki, ermənilərin təqsiri ucbatından atəşkəs pozulub və atəş zamanı məhz onlar hədəf seçiliblər. O, bu nəticəyə gəlib ki, erməni ordusunda nəzarətin zəif olduğu və böyük komandirlərin əmrlərinə tabe olmamaq hiss edilir.

ATƏT sədrinin şəxsi nümayəndəsi heç bir çərçivəyə sığmayan bu hadisəni fövqəladə vəziyyət adlandırmış və bu barədə ATƏT rəhbərliyinə mütləq məlumat verəcəyini bildirib”, - nazirliyin 28 il əvvəl yaydığı məlumatda vurğulanıb.

İlk işi uğursuz alınan ATƏT sədrinin şəxsi nümayəndəsinin sonrakı dövrdəki fəaliyyəti də elə bunun məntiqi davamı olub. Azərbaycan uzun illər Anjey Kasprşikin və rəhbərlik etdiyi qurupun fəaliyyətinin səmərəsizlityini gündəmə gətirib. Rəsmi Bakı Minsk qrupunun monitorinq mexanizmini real nəticə verməyən formal prosedur kimi qiymətləndirirdi. 30 ilə yaxın fəaliyyətinə baxmayaraq, nə o, nə də Minsk qrupu münaqişənin həllinə hər hansı həlledici təsir göstərə bildi. Nəticə etibarilə, bu qurumda təmsil olunan diplomatlar, o cümlədən Anjey Kasprşik, region tarixində uğursuz fəaliyyətləri ilə tarixə düşdülər.

44 günlük Vətən müharibəsindən sonra isə rəsmi Bakı Minsk qrupu ilə əməkdaşlığı tamamilə dayandırdı. Anjey Kasprşik Azərbaycanda qəbul edilmədi və onun missiyası faktiki olaraq donduruldu. Müharibə bitdikdən sonra o, bir neçə Ermənistana səfər etdi, sərhəddən binoklla Azərbaycan ərazilərinə baxdı, amma sərhəddən bu tərəfə buraxılmadı. O, sonuncu dəfə 2020-ci il fevralın 27-də, yəni İkinci Qarabağ müharibəsinin başlamasına tam 7 ay qalımış Azərbaycanda olub, müdafiə naziri general-polkovnik Zakir Həsənovla görüşüb. Həmin görüşdə qoşunların təmas xəttindəki hazırkı vəziyyətinə, keçirilən monitorinqlərin nəticələrinə və münaqişənin həllinə dair fikir mübadiləsi aparılıb.

Beləliklə, ATƏT-in son qərarı ilə həm ziddiyyətli fəaliyyətinə görə illərdir tənqid olunan Minsk prosesi tarixə qovuşdu, həm də bu prosesin 30 illik siması olan Anjey Kasprşikin diplomatik missiyası rəsmən başa çatmış oldu.

İndi onun hansı işlə məşğul olmasına dair dəqiq informasiya yoxdur. Bir zamanlar mətbuatın yazdığına görə, diplomat özünə yaxşı biznes qurmuşdu. Bəlkə də təqaüdə çıxıb elə biznesi ilə məşğul olur…

İlhamə Qasımlı