Autizmin ikişaf xəritəsi belədir FOTO

ABŞ alimləri autizmlə əlaqəli genetik mutasiyaların inkişaf edən beyində zülallar arasındakı əlaqələri necə dəyişdirdiyini xəritələndirib. Tədqiqat gələcəkdə daha hədəfli müalicələrin hazırlanmasına yol açacaq.

Kaliforniya Universitetinin San-Fransisko şəhərindəki alimləri süni intellekt və laboratoriyada yetişdirilən beyin orqanoidlərindən istifadə edərək autizmlə əlaqəli genetik dəyişikliklərin beyinə təsir mexanizmlərini araşdırıblar. Nəticələr “Science” jurnalında dərc olunub.

Tədqiqatçılar autizmlə əlaqəli 1800-dən çox zülal-zülal qarşılıqlı əlaqəsi müəyyən ediblər. Onların 87 faizinin əvvəllər müşahidə olunmadığı bildirilib. Alimlər bu xəritə vasitəsilə müxtəlif genetik mutasiyaların beyində eyni və ya əlaqəli bioloji mexanizmlərə necə təsir göstərə biləcəyini araşdırıblar.

Araşdırmada AlphaFold süni intellekt sistemindən istifadə edilərək mühüm mutasiyalar seçilib və daha sonra onların təsiri laboratoriyada yetişdirilmiş beyin orqanoidlərində öyrənilib. Tədqiqatın müəllifləri hesab edirlər ki, bu yanaşma ayrı-ayrı genləri hədəfləmək əvəzinə, pozulmuş zülal komplekslərini və onların qarşılıqlı əlaqələrini hədəfə alan müalicələrin hazırlanmasına imkan verə bilər.
Alimlər artıq bu nəticələr əsasında potensial yeni müalicələrin hazırlanmasına yönəlmiş üç tədqiqat proqramına başladıqlarını açıqlayıblar.

Mütəxəssislər araşdırmanı autizm elmi üçün mühüm irəliləyiş hesab etsələr də, bunun hələ hazır müalicə demək olmadığını vurğulayırlar. Yeni kəşflərin dərmana çevrilməsi və klinik praktikada tətbiq olunması üçün daha geniş tədqiqatlar, eləcə də təhlükəsizlik və effektivlik sınaqları tələb olunur.

Tədqiqatın nəticələri xüsusilə ağır autizm formalarının bioloji mexanizmlərinin öyrənilməsi baxımından daha birbaşa əhəmiyyət daşıyır. Bununla belə, alimlər əldə olunan məlumatların gələcəkdə digər neyropsixiatrik xəstəliklərin, hətta bəzi xərçəng növlərinin araşdırılmasına da kömək edə biləcəyini bildirirlər.

Mənbə: CNN Health

Saglamolun.Az