Avropa Amerika ilə münasibətlərində narahatdır ŞƏRH

"Donald Trampın 28 maddəlik atəşkəs və sülh təklifində, xüsusilə Rusiya-Ukrayna müharibəsində Rusiyanın lehinə olan məqamların olduğu diqqətdən qaçırılmamalıdır. Çünki Donald Trump Amerika Birləşmiş Ştatları prezidenti olaraq Vladimir Putinlə keçirdiyi görüşlərdə, xüsusilə Alaska görüşündə Ukraynanın torpaq tələblərinə məcbur edilməsini və hal-hazırda Rusiyanın işğalı altında olan torpaqlar başda olmaqla Ukraynanın yeraltı və yerüstü resurslarının, qiymətli torpaq elementlərinin Amerika tərəfindən istismar edilməsi və imtiyazlar əldə edilməsinin təklif olunduğunu unutmaq olmaz".

Bu fikirləri Redaktor.az-a açıqlamasında türkiyəli politoloq İsmail Cingöz ABŞ Prezidenti Donald Trampın 28 bəndlik sülh planında ixtisarlar etməsindən danışarkən bildirdi.

Onun sözlərinə görə, Donald Trampın Rusiyanın lehinə olacaq şəkildə bir atəşkəs və sülh təklifini gündəmə gətirməsi, özlüyündə mühüm bir məsələdir:

"Həmçinin Avropanın maraqlarının Putinlə aparılan danışıqlarda Donald Tramp tərəfindən görməzlikdən gəlinməsi də unudulmamalıdır. Avropa ölkələri Ukraynanın zənginliklərinin təkbaşına Amerika tərəfindən istismar edilməsindən narahatdır. Eyni zamanda Trampın Ukraynanın torpaq itkiləri ilə bir atəşkəsə və sülhə razı olmağa məcbur edilməsindən də narahatlıqlarını bildirirlər. Avropa ölkələri Ukraynanın ərazi bütövlüyü təmin edildiyi təqdirdə atəşkəs və sülh təkliflərinə müsbət yanaşacaqlarını dəfələrlə ifadə ediblər. Çünki Rusiya-Ukrayna müharibəsinin sonunda qalib gəlmiş bir Rusiya Avropa ölkələrinə hücum edə bilər və bu, Avropa üçün böyük bir təhlükə yaradır. Bundan əlavə, Avropa ölkələri öz suverenlik haqları və təhlükəsizlik təminatlarını artıran maddələr üzrə də narahatlıq keçirirlər. Bu narahatlıq Avropanın mövqeyinin dəyişməsinə və Donald Trampın təkliflərinə qarşı müxtəlif təkliflər irəli sürmələrinə səbəb olub. Belə ki, Almaniya, Fransa, İngiltərə və Ukrayna nümayəndə heyətləri 23 noyabrda Cenevrədəki görüşlərində Amerikanın tələblərindən, xüsusən də Rusiyanın maraqlarına xidmət edən maddələrdən vaz keçilməsi üçün ciddi səylər göstəriblər. 24 noyabrda alman mətbuatında Amerikanın bəzi maddələrdən geri çəkildiyi barədə məlumatlar yayılmağa başlayıb. Eyni zamanda İngiltərə, Fransa və Almaniyanın xarici işlər nazirləri birgə açıqlama verərək, Amerikanın tələblərindən bəzi maddələrin çıxarıldığını və Avropanın maraqlarının qorunduğunu bəyan ediblər. Beləliklə, müzakirələrin sonunda, təklif olunan maddələr 19-a endirilib".

Politoloq əlavə etdi ki, hansı maddələrin tam olaraq çıxarıldığı və hansı maddələrin hələ də gündəmdə olduğu barədə dəqiq məlumatlar hələ beynəlxalq mətbuata təqdim olunmayıb:

"Lakin İngiltərə, Fransa və Almaniyanın Avropanın maraqlarını və suverenlik haqlarını qoruduqlarını bəyan etmələri Amerika və Rusiyanın bəzi ikitərəfli anlaşmalarından vaz keçildiyini göstərir. Avropa ölkələri Trampın tələblərinin əksinə olaraq, Rusiya-Ukrayna müharibəsində atəşkəsin bərabərlik prinsipinə əsaslanaraq Ukraynanın maraqlarının da qorunmasını istəyirlər. Bununla yanaşı, Avropanın əsas narahatlığı Amerikanın Ukraynanı yalnız öz maraqları naminə istismar etməyə çalışmasıdır. Bu narahatlıq həm də Avropanın enerji məsələsində Rusiyaya bağlılığından qaynaqlanır. Avropa Rusiyadan alınan enerji mənbələrinin beş qat baha qiymətlə Amerika tərəfindən satılmasına məcbur edilir və bu, Avropanı əlavə çətinliklərə salır".

Müsahibimizin sözlərinə görə, Avropa həm iqtisadi, həm də siyasi baxımdan Amerika ilə münasibətlərində narahatdır. 

"Avropa ölkələri dünyada mövcud qlobal iqtisadi böhran şəraitində artıq Amerikadan enerji ixracında çətinliklər yaratdığını hiss edirlər. Amerika enerji ixracını beş qat baha qiymətlə həyata keçirərkən, Avropanın bu vəziyyətdən əziyyət çəkdiyi açıq şəkildə görünür.

Nəticə etibarilə, Rusiya-Ukrayna müharibəsi ilə bağlı Amerika həm öz maraqlarını qorumaq, həm də Rusiyanın maraqlarını Ukrayna və Avropa əleyhinə müdafiə etmək məqsədilə təqdim etdiyi 28 maddəlik təklifi Avropanın ciddi müqaviməti ilə 19 maddəyə endirdi. Burada əsas məsələ Avropanın Amerikanın təkliflərinə qarşı duyduğu narahatlıq və Rusiyadan gələn təhlükəsizlik təhdididir", - deyə İsamil Cingöz yekunlaşdırdı.

Xədicə BAXIŞLI