Avropa od tutub yanır: vəziyyət kritikdir

İstilik dalğası şərqə doğru irəlilədikcə Avropanın bəzi yerlərində təhlükəli temperatur proqnozlaşdırılır. Macarıstan, Polşa, Rumıniya və Balkanlarda qırmızı xəbərdarlıqlar verildi və hakimiyyət orqanları insanları evdə qalmağa çağırdı.

Ötən həftə rekord qıran temperaturun arxasındakı "istilik qübbəsi"nin şərqə doğru hərəkət etməsi və qitənin yeni bir hissəsinə təhlükəli şərait yaratması səbəbindən bazar ertəsi günü mərkəzi, şərqi və cənubi Avropanın bəzi yerlərində isti hava müşahidə edildi.

Avropa Orta Mənzilli Hava Proqnozları Mərkəzinin modellərinə görə, Budapeştdə çərşənbə axşamı günü temperaturun 40C-dən çox olacağı proqnozlaşdırılır. Qərbi Avropada yüzlərlə insanın ölümünə səbəb olan istiliyin şərqə doğru irəliləməsi ilə Belqrad və Buxarestdə temperatur bazar ertəsi günü müvafiq olaraq 38C və 37C-yə çatdı. Slovakiya cənub sərhəd şəhərində 40,5C-yə çataraq yeni bir temperatur rekordu qırdı və 2007-ci ildəki 40,3C rekordunu qırdı.

Macarıstan hakimiyyəti evlərindəki istidən rahatlıq tapa bilməyən insanlar üçün ölkə daxilində 2000-dən çox kondisionerli soyutma mərkəzinin siyahısını dərc edib. Macarıstanın enerji naziri isti dalğası zamanı elektrik enerjisi istehsalında daha bir kəskin azalmanın qarşısını almaq üçün Paks nüvə elektrik stansiyasına aşağı axın soyutma suyunun temperaturu qaydalarından müvəqqəti olaraq azadlıq verib.

Macarıstan, Polşa, Rumıniya, Serbiya, Xorvatiya, Slovakiya və Bosniya və Herseqovinada həddindən artıq isti hava ilə bağlı qırmızı xəbərdarlıqlar verilib və hakimiyyət orqanları insanları günün ən isti saatlarında evdə qalmağa çağırıb.

Almaniyada bazar günü üçüncü gün ardıcıl olaraq ən yüksək temperatur qeydə alınıb. DWD hava xidmətinin ilkin məlumatları Brandenburqun Koşen şəhərində 41,7 dərəcə isti olduğunu göstərib. Həddindən artıq isti hava bir neçə şəhərdə tramvay relslərinin tıxanmasından sonra nəqliyyatın hərəkətini dayandırıb, Berlin polisi isə ictimai yerlərdə toplaşan izdihamı sərinlətmək üçün su şırnaqlarından istifadə edib.

Xorvatiyada hava xidməti bazar ertəsi günü paytaxt Zaqreb və Split və Dubrovnik kimi turistik yerlər də daxil olmaqla bölgələr üçün qırmızı xəbərdarlıq elan edib. Dörd təyyarənin köməyi ilə onlarla yanğınsöndürən Splitdən təxminən 34 mil (55 km) cənub-qərbdə yerləşən Adriatik dənizindəki Vis turizm adasında şam meşələrini yandıran meşə yanğını ilə mübarizə aparıb.

Vyana sakini Susanna Avstriya paytaxtı yaxınlığındakı bir çayın sahilindən AFP-yə verdiyi açıqlamada: "Mən də hamı kimi edirəm - kölgədə qalmağa və çoxlu su içməyə çalışıram", - deyib. "Sadəcə ümid edirəm ki, siyasətçilər vəziyyəti başa düşəcəklər və düzgün istiqamətdə hərəkət etməyə başlayacaqlar", - deyə o bildirib.

Lakin Qərbi Avropada temperatur rekordları qırıldıqdan sonra isti hava şəraiti azalmağa başlayıb. Fransada rəsmilər isti dalğasının 1000-dən çox ölümə səbəb olduğunu bildiriblər, İspaniyanın səhiyyə institutu isə ölkə daxilində əlavə 800-dən çox ölüm halı qeydə alıb.

Başqa yerlərdə isə həddindən artıq hava şəraiti şiddətli fırtınalara səbəb olub. İtaliyanın Alto Adige bölgəsində leysan yağışlar qəfil daşqınlara və torpaq sürüşmələrinə səbəb olub, bəzi ərazilərdə cəmi bir saat ərzində 50 mm-ə qədər yağıntı düşüb. Avropanı bürüyən, indiyə qədər ən şiddətli və geniş yayılmış isti dalğanın yalnız qalıq yanacaq yandırmasının yaratdığı iqlim böhranı səbəbindən mümkün olduğunu elm adamları bildiriblər.

Həftəsonu Avropada daha çox ölüm hadisəsi qeydə alınıb. Bazar günü Varşava yaxınlığında Polşa Velosiped Marafonu tədbirində iştirak edərkən, 30 və 71 yaşlarında iki velosipedçi, görünür, istidən ölüb. Kiprdə polis bildirib ki, bazar günü günortadan sonra park edilmiş avtomobilin içərisində səkkiz və 10 yaşlarında iki bolqar oğlan ölü tapılıb. Ölkə polisi bildirib ki, həftəsonu Almaniyada üzgüçülük qəzalarında ən azı 13 nəfər ölüb.

Mütəxəssislər deyirlər ki, Mərkəzi və Şərqi Avropa istiliyə qarşı unikal dərəcədə zəifdir. Regionun şəhərlərində sosialist dövründən qalma prefabrik beton panel blokları üstünlük təşkil edir, ağır beton divarları isə istiliyi saxlayır və yay üçün ventilyasiya olmur.

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatına görə, regionun böyük bir hissəsində kondisioner istifadəsi Avropada orta hesabla təxminən 19% təşkil edir. Ukraynada, temperatur yüksəldikcə, bərbad vəziyyətdə olan enerji şəbəkəsi elektrik enerjisinə tələbatın kəskin artmasına hazırlaşırdı. Yerli hakimiyyət orqanlarının və elektrik təchizatçılarının məlumatına görə, həddindən artıq istilər səbəbindən bir neçə bölgədə təcili elektrik kəsintiləri qeydə alınıb.

Dövlət hidrometeorologiya mərkəzi bazar ertəsi günü 35C-dən 38C-yə qədər isti olacağını proqnozlaşdıraraq "güclü isti" xəbərdarlığını edib. Qərbdəki İvano-Frankivskdən cənubdakı cəbhə xəttindəki Zaporojjyaya qədər ən azı beş bölgədəki şəbəkə operatorları çərşənbə axşamı günlərinin bəzi hissələrində enerji istifadəsinə müvəqqəti məhdudiyyətlərin qüvvədə olacağını açıqlayıblar.