Avropada həddindən artıq istilik qitədə suyu “buxarlandırır”

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

Avropada istilik həddindən artıq olduqca quraqlığın şiddəti artır, qitədəki torpaqlar quruyur və su təchizatı sürətlə azalır.

Beynəlxalq alimlərin təhlilinə görə, iqlim dəyişikliyi həddindən artıq istiliyi getdikcə daha da gücləndirir. Yayın ortası olsa da, istilik dalğaları və quru hava şəraiti artıq kənd təsərrüfatı itkilərinə, meşə yanğınlarının artmasına və çay səviyyəsinin tarixən ən aşağı səviyyəyə düşməsinə səbəb olur.

Fransız fermerləri son 50 ilin ən pis qarğıdalı məhsulu ilə üzləşirlər, Rumıniya isə bir milyon hektardan çox əkin sahəsini itirib. Əsas çayların quruması dəniz və çay nəqliyyatını pozur və enerji istehsalına təhlükə yaradır. Qərbi Avropada iqlim dəyişikliyi səbəbindən kənd təsərrüfatı torpaqlarının quraqlığı ehtimalı beş dəfə artıb. Altı aydır ki, quraqlıq şəraitinin hökm sürdüyü Şərqi Avropada torpaq quraqlığı ehtimalı 11 dəfə artıb.

Həddindən artıq istilər səbəbindən buxarlanma riski təxminən 80 dəfə yüksəkdir. Şərqi Avropada yanvar-iyun ayları ərzində iqlim dəyişikliyi səbəbindən istidən qaynaqlanan orta buxarlanma potensialı təxminən 40 dəfə artıb.

Bundan əlavə, iqlim dəyişikliyinin güclənməsi səbəbindən quraqlıq hədləri də dəyişib. Əgər bu ilki yağıntı çatışmazlığı keçmişdə eyni səviyyədə qalsaydı, bu, daha mülayim quraqlığa səbəb ola bilərdi. Lakin artan temperatur torpaqdan nəmi daha tez çəkdiyindən, mövcud şərait daha ciddi nəticələrə səbəb olur. Pisləşən şərait məhsul itkisinə, çay səviyyəsinin düşməsinə və enerji sistemlərinə təzyiq göstərməyə, eyni zamanda əsas malların qiymətlərinin artmasına səbəb olur. Xüsusilə aşağı gəlirli ev təsərrüfatlarının təsirlənmə ehtimalı yüksəkdir.

Kral Niderland Meteorologiya İnstitutunun (KNMI) iqlimşünası Sara Kyu təhlillə bağlı şərh verərək bildirib ki, Avropanın iqlimi sürətlə dəyişir: “Yağış rejimi regionlara görə dəyişməyə davam etsə də, tapıntılarımız göstərir ki, həddindən artıq istilər artıq qitəmizdə quraqlığın əsas müəyyənedicisinə çevrilir. İqlim dəyişikliyi olmayan bir dünya ilə müqayisədə su ehtiyatlarının torpaqlarımızdan və çaylarımızdan daha tez buxarlandığını görürük. Bu, keçmişdə idarə oluna bilən quraqlıq dövrlərini şiddətli quraqlığa çevirir”.

London İmperial Kollecinin Ətraf Mühit Siyasəti Mərkəzinin tədqiqatçısı Mariam Zaxaria qlobal temperatur artımının sənayeləşmədən əvvəlki orta səviyyədən 1,4 dərəcə Selsi yuxarıya çatdığını qeyd edərək deyib: “Əgər qlobal emissiyalar proqnozlaşdırıldığı kimi temperaturu 2,8 dərəcə Selsiyə qaldırarsa, bu intensiv buxarlanma şəraitinin ehtimalı ikiqat arta bilər. Bu o deməkdir ki, hazırkı quraqlıqlar kimi hadisələr adi hala çevriləcək”.

Zaxaria xəbərdarlıq edib ki, əgər sürətli və hərtərəfli emissiya azaldılması həyata keçirilməsə, Avropa bu yandırıcı və quru yayların dəfələrlə baş verəcəyi bir gələcəyə doğru gedir.

M.MİRZƏ
XQ