Avropada istilər buzlaqları sürətlə əridir: Alimlərdən təhlükə barədə xəbərdarlıq

Avropada qeydə alınan rekord istilər İsveçrədəki buzlaqların ərimə prosesini xeyli sürətləndirib. Alimlər vəziyyətin son dərəcə narahatedici olduğunu bildirirlər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "The New York Times"ın məlumatına görə, ardıcıl istilik dalğaları nəticəsində İsveçrə buzlaqlarında qar örtüyü adi illərlə müqayisədə xeyli tez əriməyə başlayıb. Bu isə buz səthinin birbaşa günəş şüalarına məruz qalmasına və ərimənin daha da sürətlənməsinə səbəb olur.

Federal Sürix Texniki Universitetinin (ETH Zurich) qlasioloqu Matthias Huss bildirib ki, hazırda buzlaqlarda adətən yalnız avqust ayında müşahidə olunan vəziyyət yaranıb. Onun sözlərinə görə, bu, ciddi narahatlıq doğurur.

Alimlər qeyd edirlər ki, Alp buzlaqları Avropanın su təminatında mühüm rol oynayır. Onlar çayları qidalandırır, içməli su ehtiyatlarını formalaşdırır, kənd təsərrüfatında və hidroenerji istehsalında istifadə olunur, həmçinin atom elektrik stansiyalarının soyudulmasında əhəmiyyətli rol oynayır.

Buzlaqlarda hər il qışda toplanan qar yaz aylarında qoruyucu buz qatını formalaşdırır. Lakin bu təbii qoruyucu qat erkən əridikdə, buz kütləsi birbaşa günəş şüalarına məruz qalır və itkilər artıq geri bərpa olunmur.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu proses Avropada gələcək 10–20 il ərzində su ehtiyatlarının sabitliyinə ciddi təsir göstərə bilər.

Bu ilin yazında İsveçrə buzlaqlarında qar ehtiyatı 2010–2020-ci illərin orta göstəricisindən təxminən 25 faiz aşağı olub. Ardınca Avropanı iki güclü istilik dalğası bürüyüb və Fransa, Böyük Britaniya, Almaniya və İsveçrə daxil olmaqla bir çox ölkədə rekord temperatur qeydə alınıb.

İqlimşünaslar bildirirlər ki, bu qədər uzunmüddətli və güclü istilik dalğaları insan fəaliyyəti nəticəsində baş verən qlobal istiləşmə olmadan mümkün olmazdı.

Məlumata görə, 29 iyun tarixinə İsveçrə buzlaqlarında qar və buz həcmi adətən yalnız yayın sonlarında müşahidə edilən səviyyəyə düşüb.

Son 20 ildə İsveçrə buzlaqları hər il orta hesabla 1–4 faiz həcm itirir, bəzi isti illərdə isə bu göstərici daha da artır.

Alimlərin müşahidələri göstərir ki, bəzi buzlaqlarda cəmi 10 gün ərzində buz qalınlığı təxminən 1 metr azalıb. Hətta Alp dağlarının ən böyük buzlağı olan Böyük Aletsch buzlağında ərimə zonası yüzlərlə metr yuxarı qalxıb.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, buzlaqların sürətlə əriməsi Avropada uzunmüddətli su qıtlığı və ekosistem dəyişiklikləri riskini artırır.

Aydın