AVROPANIN NARKOTİK HESABATI Mövcud durumun faktlar əsasında təhlili

Avropa Birliyinin nəzdindəki Narkotiklə Mübarizə Agentliyi (EUDA – Evropean Union Drugs Agency) 2025-ci il üzrə hesabatını açıqlayıb.

Stopnarkotik.az agentliyin saytına istinadən xəbər verir ki, illik hesabatın hazırlanmasında Avropa İttifaqına üzv dövlətlər, o cümlədən namizəd ölkə olan Türkiyə və Norveç tərəfindən quruma təqdim edilən məlumatlardan istifadə olunur. “Avropa Narkotik Hesabatı 2025: Trendlər və İnkişaflar” adlı hesabat Avropada narkomaniyanın vəziyyətini özündə əks etdirir.

Avropa Birliyi Narkotiklə Mübarizə Agentliyinin (EUDA) hesabatında qeyd olunur ki, qloballaşma narkotiklərin əlçatanlığına müsbət təsir göstərib. Narkotik qaçaqmalçılığını idarə edən krminal şəbəkələr rabitə, nəqliyyat imkanını öz lehlərinə istifadə edirlər. Dəniz marşrutlarına giriş və gəmilərdə külli mqidarda narkotik daşıma imkanı da Avropaya narkotik axınını gücləndirir.

Qloballaşan ticarət qanunsuz narkotik istehsalında istifadə olunan kimyəvi maddələrin və avadanlıqların tədarükünü asanlaşdırır. Kommersiya ticarət infrastrukturunun davamlı zəifləməsi Avropaya narkotik axınını dəstəkləməklə yanaşı, həm də Avropa narkotik istehsalçıları və qaçaqmalçıları ilə beynəlxalq cinayətkar şəbəkələr arasında daha sıx qarşılıqlı əlaqələrə səbəb olub. Nəticədə, Avropa narkotik bazarı narkotiklər, prekursorlar, vacib kimyəvi maddələr və avadanlıqlar üçün əsas təchizatçı ölkələr də daxil olmaqla, qlobal təchizat zəncirlərinin dinamik şəbəkəsi ilə dəstəklənir, güclənir.

Qeyd olunur ki, təchizat zəncirindəki yerdəyişmələrə gömrük və hüquq-mühafizə orqanlarının uğursuzluqları, tənzimləyici tədbirlər və geosiyasi hadisələr daxil olmaqla müxtəlif amillər səbəb olur. Cənubi Amerika, Qərbi və Cənubi Asiya və Şimali Afrikadakı müxtəlif ölkələr kokain, heroin və kannabis kimi Avropaya daxil olan qanunsuz narkotiklərin əsas mənbələri, Çin və Hindistan yeni psixoaktiv maddələr üçün vacib təchizatçı ölkələr olaraq qalır. Xüsusilə Hindistan Avropada istehsal olunan sintetik katinonlar kimi müəyyən maddələrin vacib mənbəyinə çevrilib. Çindən narkotik prekursorlarının və kimyəvi maddələrin daşınması da tez-tez açıqlanır. Bundan əlavə, kommersiya kannabis bazarlarının olduğu Kanada və ABŞ müxtəlif kannabis tərkibli istehlak məhsullarının mənbələridir.

Qlobal ticarət təchizat zəncirləri ilə reallaşan narkotik qaçaqmaçılığının miqyası Avropa limanlarında böyük həcmli narkotik müsadirələrində də görünür. Məsələn, 2024-cü ildə İspaniyada tək bir əməliyyatda bananların içərisində gizlədilmiş Ekvador mənşəli 13 ton kokainin müsadirəsi ölkə tarixində ən böyük müsadirə faktı idi. Almaniya isə 2023-cü ildə 43 ton kokain müsadirə etdi, həmin il Hamburq limanında 25 tonluq böyük partiya müsadirə edildi ki, bu da 2022-ci ildə müsadirə edilən miqdardan iki dəfə çox idi. Bu, onu göstərir ki, cinayət şəbəkələri narkotik qaçaqmalçılığı üçün qanuni kommersiya infrastrukturundan istifadə edirlər.

Avropa Birliyi Narkotiklə Mübarizə Agentliyinin hesabatında vurğulanır ki, təchizat zəncirlərinə sızma və dəniz limanlarında hədə-qorxu və korrupsiya yolu ilə işçilərin şantajla ələ alınması Avropada sənədləşdirilib. Ümumilikdə, Avropada müsadirə edilən narkotiklərin böyük hissəsi dəniz limanlarında gömrük və hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən aşkar edilib. Buna cavab olaraq rəsmi AB qurumları tədbirlə görürlər. Belə cavab tədbirlərinə Aİ üzv dövlətləri arasında gömrük informasiya sistemlərinin qarşılıqlı fəaliyyətinin gücləndirilməsi, müasir konteyner skanlama avadanlıqlarının tətbiqinin dəstəklənməsi, həmçinin Avropanın əsas logistika mərkəzlərinin narkotik qaçaqmalçılığına və cinayətkar şəbəkələrə qarşı dayanıqlığını gücləndirmək üçün hazırlanmış dövlət-özəl sektorun tərəfdaşlıq yanaşması, beynəlxalq tərəfdaşlarla əməkdaşlıq çərçivəsində tədbirlər, Avropa dəmir yolu və avtomobil yolları şəbəkələrində narkotik qaçaqmalçılığının qarşısını almağa yönəlmiş tədbirlər daxildir.

O da qeyd olunur ki, dəniz yolu ilə narkotik qaçaqmalçılığı tədarükü asanlaşdırsa da, qaçaqmalçılıq quru və hava yolu ilə müxtəlif digər üsullarla, o cümlədən kommersiya və şəxsi nəqliyyat, məktublar və bağlamalar vasitəsilə də baş verir. Ümumiyyətlə, Avropada narkotrafik təchizat sxemi belə baş verir:

- Logistika təchizat zəncirlərinə sızma;

- İntermodal tansport konteynerləri;

- Konteynerlərin yayınması, kod saxtakarlığı, məlumatları əldə etmə qrupları;

- Korrupsiya, vəzifəli şəxslərin və gəmi operatorlarının qorxudulması;

- Kiçik limanlardan istifadənin artması;

- GPS etiketli narkotik yüklənmiş kiçik üzən aparatlar;

- Kiçik gəmilərin ana gəmilərdən narkotiki toplaması;

- Sürətli qayıqlar, səyahət-əyləncə gəmiləri;

- Yarımsualtı gəmilər (NARCO, torpedalar);

- Yükün kimyəvi gizlədilməsi və ya kamuflyaj edilməsi;

- Ümumi aviasiya və kiçik aerodromlardan istifadənin artması.

Narkotrafik təchizat sxeminin detalları haqda növbəti yazımızda daha ətraflı açıqlama verəcəyik.

Hazırladı: Ülviyyə ŞÜKÜROVA

Share

Tweet

Email

Share

Share