Avropanın vahid ordusu olmayacaq?

Zelenskinin təklifi Aİ ölkələri tərəfindən birmənalı qəbul edilmir

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Rusiya-Ukrayna müharibəsinin başa çatması üçün irəli sürdüyü təşəbbüslər rəsmi Kiyevi alternativ variantlar axtarışına sövq edib. Bu ölkənin lideri Volodimir Zelenski Avropa İttifaqının da sülh prosesində fəal iştirakına çalışır.

Zelenski Münhen Təhlükəsizlik Konfransında çıxışı zamanı bildirib ki, mövcud geosiyasi vəziyyət Avropa Silahlı Qüvvələrinin yaradılmasının zəruriliyini nümayiş etdirir: “Mən Avropaya inanıram. Siz də inanmalısınız. Sizi özünüz və Avropa naminə - Avropa xalqları, xalqlarınız, evləriniz, uşaqlarınız və ümumi gələcəyimiz naminə hərəkət etməyə çağırıram”. Onun sözlərinə görə, Avropa özünü təmin etməli və öz gücünü Ukrayna ilə birləşdirməlidir. “Bir çox liderlər Avropanın öz silahlı qüvvələrinə - Avropa Ordusuna ehtiyacı olduğunu söyləyiblər. Hesab edirəm ki, bu vaxt gəlib çatıb. Avropa Silahlı Qüvvələri yaradılmalıdır”, - deyə o əlavə edib.

Polşanın XİN başçısı: Aİ vahid Avropa Ordusu yaratmayacaq

Dövlət başçısı, həmçinin NATO-nun Baş katibi Mark Rutteyə müraciət edərək belə silahlı qüvvələrin Alyansa əvəzləyici olmayacağını qeyd edib: “Söhbət Avropanın tərəfdaşlığımıza verdiyi töhfəni ABŞ-ın töhfəsinə bərabər etməkdən gedir. Sülh naminə birgə iş zamanı eyni yanaşmaya ehtiyacımız var”.

Lakin Ukrayna liderinin təklifinə cavab özünü çox gözlətməyib. Belə ki, Polşanın xarici işlər naziri Radoslav Sikorskiy bildirib ki, Avropa ölkələri vahid Avropa Ordusu yaratmayacaq. Radoslav Sikorski Avropanın, Avropa İttifaqının öz müdafiə imkanlarını inkişaf etdirməsini vacib sayıb.

Doğrudur, Avropanın vahid ordusunun yaradılması ideyası bir neçə ildir gündəmə gəlib. Hətta bu ideya Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayen tərəfindən dəstəklənib. Hələ 2023-cü ilin iyununda Avropa Komissiyasının Prezidenti xatırladıb ki, Aİ-yə üzv dövlətlərin əksəriyyəti NATO-nun üzvüdür: “Nə yaxşı ki, NATO var. Amma NATO hər yerdə deyil. Həm də elə ssenarilər ola bilər ki, Avropa İttifaqının hərəkətinə ehtiyac ola bilər və belə halda biz fəal hərəkət etməyi bacarmalıyıq”. Siyasətçi “Aİ ordusunun yaradılmasına tərəfdardırmı?” sualına belə cavab verib: “Mən bunu tam dəstəkləyirəm. Amma ən böyük çətinlik belə bir ordudan istifadə qərarı ilə bağlıdır. Bu məsələ ilə bağlı hələ də çox müzakirələr getməlidir”.

Şolts: Avropa heç kimə Ukraynanın demilitarizasiyası ilə bağlı razılığa gəlməyə imkan verməyəcək

Lakin belə bir ordunun yaradılması təşəbbüsü Avropada tam dəstək almayıb, müxtəlif ölkələr bu məsələyə birmənalı yanaşmır. Məsələn, “köhnə qitə”nin əsas dövlətlərindən sayılan Almaniya təklifə ehtiyatlı yanaşmanın sərgilənməsini zəruri sayır. Almaniya Kansleri Olaf Şolts Avropa İttifaqı ordusu ideyası ilə bağlı ehtiyatlı olduğunu bildirib: “Biz ilk növbədə indi qarşımızda duran məsələləri, bizdən gözlənilənləri etməliyik. İlk növbədə, silah istehsalı sahəsində Avropa əməkdaşlığını gücləndirmək lazımdır. Bundan əlavə, Avropada təhlükəsizlik yalnız transatlantik əməkdaşlıq vasitəsilə təmin edilə bilər”. O, transatlantik əməkdaşlığın və NATO-nun gücləndirilməsinin vacib olduğunu deyib.

Bununla belə Şolts deyib ki, Avropa heç kimə Ukraynanın demilitarizasiyası ilə bağlı razılığa gəlməyə imkan verməyəcək. Kansler Ukrayna ilə bağlı ABŞ-Rusiya müqaviləsinin bağlanması ehtimalına qarşı çıxaraq deyib: “Biz avropalılar buna imkan verməyəcəyik”. Eyni zamanda, o, bir daha bəyan edib ki, Ukraynaya güclü ordu lazımdır. ABŞ-ın Avropanın münaqişənin həlli üçün danışıqlar masasında fiziki olaraq iştirak etməyəcəyi ilə bağlı bəyanatına reaksiya verən Şolts “bunu bizsiz etmək mümkün deyil. Əlbəttə, bizim deməyə sözümüz var”, - deyə qeyd edib. Onun sözlərinə görə, Avropanın iştirakı olmadan heç bir təhlükəsizlik zəmanəti olmayacaq.

N.BAYRAMLI