Avroparlamentarilərin daha bir qərəzi

Azərbaycana qarşı hər zaman qərəzli münasibəti ilə seçilən Avropa Parlamentinin (AP) Xarici Əlaqələr Komitəsində Avropa İttifaqının ümumi xarici və təhlükəsizlik siyasəti, həmçinin ümumi təhlükəsizlik və müdafiə siyasəti ilə bağlı illik hesabatlar səsverməyə çıxarılıb. Hər iki hesabatda Ermənistan–Avropa İttifaqı münasibətlərinə toxunulub, ikitərəfli münasibətlərdə mövcud dinamika qeyd olunub və alqışlanıb. Hesabatlarda, həmçinin Avropa Sülh Fondu tərəfindən İrəvana göstərilən yardım alqışlanır və Ermənistanda dislokasiya olunmuş Avropa İttifaqının Monitorinq Missiyasının rolu vurğulanır.

Avroparlamentarilərin alqışladıqları digər məqam Ermənistanın Kollektiv ­Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatındakı (KTMT) fəaliyyətini dondurmaq qərarıdır. Həmçinin Bakıda məhkəmə prosesi davam etdirilən erməniəsilli şəxslər “qanunsuz saxlanılan erməni girovlar və hərbi əsirlər” adlandırılır. Onların dərhal azad edilmələrinin zəruriliyi xatırladılır. Bakı Hərbi Məhkəməsində mühakimə olunanların 16 nəfər olmasına baxmayaraq, qondarma “23” rəqəmi ortaya atılıb. Guya, hazırda bu qədər şəxs mühakimə edilir. Bu isə ağ yalandır.

Aİ-nin ümumi xarici və təhlükəsizlik, habelə ümumi təhlükəsizlik və müdafiə siyasəti haqqında illik hesabatlarında da Qarabağ ermənilərinin öz evlərinə qayıtmasına böyük önəm verilir. Hesabatlarda Ermənistan və Azərbaycanın münasibətləri normallaşdırmaq səyləri alqışlanıb və xatırladılıb ki, bu proses, eləcə də sərhədlərin delimitasiyası Alma-Ata Bəyannaməsinə uyğun olaraq həyata keçirilməlidir. Səsverməyə çıxarılan hesabatlara əsasən, AP deputatları Avropa İttifaqından Azərbaycanla enerji sahəsində əməkdaşlığa dair memoranduma xitam verməyi tələb ediblər. Avropa İttifaqına üzv ­dövlətləri Azərbaycana texniki, təhlükəsizlik və maliyyə dəstəyini dayandırmağa (?) çağırıblar.

Görünür, Avropalı deputatlar Azərbaycanla enerji sahəsində əməkdaşlığa dair memoranduma xitam verməyi tələb edərkən 2022-ci il iyulun 18-də Azərbaycanla Aİ arasında “Avropa Komissiyası tərəfindən təmsil olunan Avropa İttifaqı ilə Azərbaycan Respublikası arasında enerji sahəsində Strateji Tərəfdaşlığa dair Anlaşma Memorandumu”nu nəzərdə tuturlar. Həmin sənədi Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayen imzalayıblar. Sənədin imzalanması Azərbaycandan daha çox Aİ-yə lazım idi. 2024-cü il noyabrın 12-də Bakıda BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 29-cu sessiyasının (COP29) Liderlər Sammitinin açılış mərasimində Prezident İlham Əliyev bununla bağlı demişdi: “Digər ittiham məsələsinə gəldikdə, iki il əvvəl Azərbaycan və Avropa Komissiyası enerji sahəsində strateji tərəfdaşlıq bəyannaməsinə imza atdılar. Lakin bu, bizim ideyamız deyildi. Bu, Avropa Komissiyasının təklifi idi. Avropa Komissiyasının sədri bu sənədi imzalamaq üçün iki il öncə Bakıya gəldi, çünki geosiyasi vəziyyətin dəyişməsi səbəbindən onlara bizim qaz lazım idi. Onlar bizdən yardım xahiş etdilər. Biz razılaşdıq. Əgər yardımımıza ehtiyac varsa, biz hər zaman kömək etməyə hazırıq. Dedik, yaxşı, biz enerji təhlükəsizliyində Avropaya kömək edəcəyik. İki il əvvəl həmin bəyannaməni imzalayanda qazımızı alan ölkələrin, yəni Avropa ölkələrinin sayı iki idi. İndi isə səkkiz ölkə alır. Azərbaycan qazına çıxışı olan on ölkədən səkkizi Avropada yerləşir. Avropa Komissiyası, həmçinin bizdən xahiş edib ki, qaz təchizatını 2027-ci ilə qədər iki dəfə artıraq. Bu, Avropa Komissiyasının sədri və mənim tərəfimdən iki il öncə Bakıda imzalanmış bəyannamədə əks olunub. Əfsuslar olsun ki, ikili standartlar, digər ölkələrə dərs vermək adəti və siyasi riyakarlıq bəzi Qərb ölkələrindəki bir sıra siyasətçilər, dövlət nəzarətində olan QHT-lər, yalan xəbər mediası üçün fəaliyyət metoduna çevrilib...”

Avroparlamentarilərin Aİ-yə üzv ­dövlətləri Azərbaycana texniki, təhlükəsizlik və maliyyə dəstəyini dayandırmağa (?) çağırmaları isə anlaşılmır. Onların hansı dəstəkdən bəhs etdikləri müəmmalıdır. Prezident İlham Əliyev yanvarın 7-də yerli televiziya kanallarına müsahibəsində bildirmişdi ki, onlar bizi asılı vəziyyətdə saxlamaq, buraya gəlmək, bizə mühazirə oxumaq, prosesdə iştirak etmək, monitorinq aparmaq istəyirdilər. Dövlətimizin başçısı qeyd etmişdi ki, amma biz normal münasibətlər təklif edirik: “Gəlin, normal, ikitərəfli əməkdaşlıq edək. Biz sizdən asılı deyilik, sizdən heç nə gözləmirik, sizin ailənizə üzv olmağa can atmırıq, açığını desək, siz heç vaxt müsəlman əhalisi olan ölkəni qəbul etməyəcəksiniz. Elə isə gəlin, yaxşı qonşular olaq, əməkdaşlıq edək, buyurun, ticarət edək, sataq, alaq, texnologiyalar əldə edək. Təəssüf ki, bunların bütün fəaliyyəti bizim Avropa İttifaqı ilə proqramların hamısını dayandırmağımıza gətirib çıxardı. Bütün tvininq proqramları dayandırılıb, Avropa İttifaqının leqal olan qrantlarının hamısı dondurulub. Qismən qeyri-leqal olanlar da var, əsasən Gürcüstandan keçməklə sərhəddən buraya pullar gətirilir, yenə də sorosçu strukturların əlaltıları vasitəsilə, amma əvvəlki kimi deyil, həm də bizim hüquq-mühafizə orqanları bütün bunları izləyir. Amma bizim leqal qrantlardan imtina etməyimizin səbəbi odur ki, onlar ərazimizdə gələcəyə, əsasən gənclərə istiqamətlənmiş öz platformalarının yaradılmasına yönəldilmişdi...”

Mövzu ilə bağlı XQ-yə açıqlama verən politoloq İlyas Hüseynov bildirdi ki, bu hesabatlarda bir sıra qərəzli və həqiqətdən uzaq məqamlar var. Onun sözlərinə görə, Avropa Parlamentinin deputatları davamlı olaraq eyni narrativləri genişləndirməklə məşğuldurlar: “O cümlədən ölkəmizə təzyiq kontekstində bildirilir ki, Azərbaycanla enerji sahəsində əməkdaşlığa dair memoranduma xitam vermək lazımdır. Avropa İttifaqı bu addımı atmağa çağrılır. Digər tərəfdən, qeyd edilir ki, Avropa İttifaqının bütün üzv dövlətləri ölkəmizə texniki, təhlükəsizlik və maddi dəstəyini dayandırmalıdırlar. Bu da anlaşılmaz bir məqamdır. Niyə bu dəstək dayandırmalıdır? Azərbaycan hansı nöqsanlara yol verib? Hesab edirəm ki, bu suallara ciddi cavab verilməlidir. Digər tərəfdən saxlanılmış erməniəsilli şəxslər “erməni girovlar və hərbi əsirlər” adlandırılaraq onların qaytarılmasına çağırış edilir. Halbuki, onların qaytarılması mümkünsüzdür. Bu çağırışların heç bir əsası yoxdur. Onlar Azərbaycan xalqına qarşı çoxsaylı cinayətlər törətməkdə təqsirləndirilirlər. İttihamlara, eyni zamanda, terrorçuluq və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsi də daxildir. Məhkəmə prosesində bu kimi əməllərə dair ilkin sübutlar əldə olunmaqdadır. Hesab edilir ki, bu, Bakıda keçirilən “Nürnberq prosesi”dir. Bu proses öz məntiqi sonluğuna çatmalı, təqsirləndirilən şəxslərlə bağlı qanunun tələbinə uyğun qərarlar verilməlidir. Təqsirsizlik prezumpsiyası əsasında onları cinayətkar adlandırmaq doğru sayılmır, amma biz hamımız onların hansı əməllərə yol ­verdiklərini bilirik. Bu baxımdan onlar hazırda təqsirləndirilən şəxslər qismində məhkəmə önünə çıxarılıblar”.

Müsahibimiz qeyd etdi ki, AP deputatları Ermənistanın KTMT-dəki fəaliyyətini dondurmaq qərarını təqdir ediblər. Bu isə bütövlükdə, Ermənistanın, xüsusilə onun siyasi isteblişmentinin ruhlanmasına təkan verən digər məqamdır: “Bu isə, əvvəlki açıqlamalarımızda qeyd etdiyimiz kimi, Ermənistanın KTMT-də fəaliyyətini özbaşına deyil, müəyyən təlimatlar əsasında dondurmasının sübutudur. Bunun qarşılığında İrəvana Qərb ölkələri tərəfindən müəyyən imtiyazlar vəd edilir, onun KTMT-dəki iştirakını dondurması stimullaşdırılır”.

İ.Hüseynov onu da dedi ki, Ermənistan hökuməti Alma-Ata Bəyannaməsinə uyğun olaraq Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanısa da, konstitusiyasında ölkəmizə qarşı iddialardan əl çəkmir, əsas qanununu dəyişmir. ATƏT-in Minsk qrupunun buraxılması ilə bağlı konkret addımlar yoxdur: “Üçüncü tərəflərin Ermənistan–Azərbaycan sərhədindən çıxarılması ilə bağlı sülh müqaviləsində razılaşdırılmayan maddə olsa da, Aİ-nin “mülki missiyası”nın müddətinin iki il müddətinə uzadılmasına dair bugünlərdə qərar qəbul olunmuşdur. Eyni zamanda, hər iki dövlətin beynəlxalq instansiyalarda bir-birinə qarşı qaldırdıqları iddiadan çəkilmələrinə dair sülh müqaviləsində qeyd yer alsa da, biz görürük ki, İrəvan həm ikitərəfli, həm də çoxtərəfli müstəvidə Bakıya qarşı kifayət qədər təxribatçı fikirlər səsləndirir. Bütövlükdə, mən AP-nin illik hesabatını tamamilə destruktiv və məntiqsiz hesab edirəm”.

Səxavət HƏMİD 
XQ