Azadlıq və qorxu arasında

Mavritaniyalı rejissor Abdelrahman Sissakonun çəkdiyi "Timbuktu" filmi müasir dünya kinosunda ən cəsarətli və aktual mövzulara toxunan ekran əsərlərindən biri kimi qiymətləndirilir. Film 2014-cü ildə 67-ci Kann Film Festivalının əsas müsabiqə proqramına daxil edilərək beynəlxalq kino ictimaiyyətinin diqqətinə təqdim olunub. Fransa və Mavritaniyanın birgə istehsalı olan bu ekran əsəri həm bədii dəyəri, həm də ictimai-siyasi mesajı ilə seçilir.

Filmin süjeti Malinin məşhur şəhərlərindən biri olan Timbuktuda cərəyan edir. Radikal islamçı qrupların şəhərdə hakimiyyəti ələ keçirməsi nəticəsində sakinlərin gündəlik həyatı kəskin şəkildə dəyişir. Yeni qaydalar qadınların tam örtünməsini, musiqinin qadağan edilməsini, hətta futbol kimi sadə əyləncələrin belə yasaqlanmasını nəzərdə tutur. Bu sərt rejimə tabe olmayanlar isə amansız cəzalarla üzləşirlər.

Hadisələrin mərkəzində sakit və təvazökar həyat sürən Kidan adlı çoban dayanır. Onun təsadüfən bir balıqçını öldürməsi hadisələrin dramatik inkişafına səbəb olur. Şəriət qanunlarına əsasən, o, ölüm cəzasına məhkum edilir. Bu fərdi faciə fonunda film daha geniş miqyasda insan hüquqları, qadın azadlığı və dini fanatizmin təhlükələri kimi mövzuları ön plana çıxarır.

"Timbuktu" real hadisələrə əsaslanması ilə də xüsusi təsir gücünə malikdir. Filmdə Malinin şərqində daşqalaq edilərək öldürülmüş gənc bir cütlüyün faciəli taleyinə istinad edilir. Rejissor bu hadisəni ümumiləşdirərək dini diktatura şəraitində insan həyatının necə məhdudlaşdırıldığını incə bədii dillə təqdim edir.

Film yalnız mövzusu ilə deyil, həm də estetik həlli ilə yüksək qiymətləndirilir. Kino tənqidçiləri ekran əsərini "aktual", "dərin mənalı", "ustalıqla qurulmuş" və "ironiya ilə zəngin" film kimi xarakterizə edirlər. Bir çox nüfuzlu nəşrlər və kino mütəxəssisləri "Timbuktu"nu son illərin ən təsirli siyasi dramlarından biri sayırlar.

Uğurlarına gəlincə, film beynəlxalq festivallarda böyük rəğbətlə qarşılanır, xüsusilə "Cesar Awards" mərasimində yeddi mükafat qazanaraq rekord nəticə əldə edir. Filmin uğurunun arxasında yalnız aktual mövzu deyil, həm də rejissorun özünəməxsus yanaşması dayanır.

Abdelrahman Sissako ağır və faciəvi hadisələri tamaşaçıya sərt və birbaşa deyil, daha çox poetik və simvolik üslubda çatdırır. Bu yanaşma filmin emosional təsir gücünü artırmaqla yanaşı, onu sırf siyasi dramdan daha geniş mənada humanist bir əsərə çevirir. Rejissor gündəlik həyatın adi detallarını belə dərin məna ilə yükləyərək, zorakılıq və absurdluğun iç-içə olduğu bir reallıq yaradır.

"Timbuktu"nun vizual dili də xüsusi qeyd olunmalıdır. Səhranın geniş və sakit mənzərələri ilə insan talelərinin faciəvi gərginliyi arasında yaradılan kontrast filmin bədii təsirini gücləndirir. Bu baxımdan ekran əsəri təkcə məzmun deyil, forma baxımından da yüksək səviyyəli kino nümunəsi hesab olunur. Bir çox tənqidçilər filmin bu xüsusiyyətlərini vurğulayaraq onu müasir müəllif kinosunun ən uğurlu nümunələrindən biri kimi dəyərləndirmişlər.

Film nümayiş olunduqdan sonra beynəlxalq mediada geniş müzakirələrə səbəb olub, xüsusilə dini radikalizm və onun cəmiyyətə təsiri mövzusunda ciddi debatlara yol açıb. Nüfuzlu kino nəşrləri və tənqidçilər "Timbuktu"nu yalnız Afrika kinosunun deyil, ümumilikdə dünya kinosunun ən mühüm siyasi filmlərindən biri kimi təqdim ediblər. Onların fikrincə, film sadəcə müəyyən bir regionun problemini deyil, qlobal miqyasda insan azadlıqlarına yönəlmiş təhlükələri əks etdirir.

Eyni zamanda, "Timbuktu"nun emosional gücü onun personajlarının sadəliyində və səmimiyyətində özünü göstərir. Rejissor qəhrəmanlarını qəhrəmanlaşdırmadan, onları adi insanlar kimi təqdim edir və məhz bu yanaşma tamaşaçı ilə daha güclü empatiya yaradır. Film boyu ironiyanın incə şəkildə istifadə olunması isə ağır mövzunun daha təsirli və yadda qalan formada təqdim edilməsinə xidmət edir.

"Timbuktu" təkcə bir film deyil, həm də dövrümüzün sosial və siyasi problemlərinə güzgü tutan, insan ləyaqətini və azadlığını müdafiə edən güclü bədii manifest kimi yadda qalır. Müasir dünyada baş verən hadisələr fonunda film öz aktuallığını bu gün də qoruyub saxlayır və tamaşaçını yalnız izləməyə deyil, həm də gördükləri üzərində düşünməyə vadar edir.

https://www.youtube.com/watch?v=V4hMg0sUD44  

https://webteizle.info/izle/dublaj/timbuktu 

 
https://kinogo.org/40680-timbuktu.html