Azərbaycan İran münasibətlərin inkişafında həm regional, həm də qlobal faktorlar mühüm yer tutur ANALİZ

Azərbaycan və İran arasındakı münasibətlər bölgədə mühüm rol oynayır. Hər iki ölkə üçün qonşuluq münasibətlərinin qorunması və inkişaf etdirilməsi vacibdir. Bu gün dünyada və bölgədə baş verən dəyişikliklər dövlətləri daha sıx əməkdaşlığa sövq edir. 

Azərbaycan da yaxın qonşuları ilə qarşılıqlı hörmətə və faydaya əsaslanan əlaqələr qurmağa çalışır. Bu baxımdan İranla münasibətlərin davam etdirilməsi və müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi də ölkəmiz üçün önəmlidir.

Mövzu ilə bağlı politoloq Yusif Bağırzadə Sherg.az-a açıqlama verib:

"Azərbaycan-İran münasibətləri çoxşaxəlidir və bu əlaqədar indiyə qədər olduqca mürəkkəb proseslərdən keçib. İstənilən dövlətə, xüsusilə də qonşu ölkələrlə ikitərəfli münasibətlərin inkişafına xüsusi diqqətlə yanaşan ölkəmiz üçün İranla da müsbət münasibətlər hər zaman prioritet olub.   

Şübhəsiz ki, Azərbaycanla İran arasında münasibətlərin inkişafında həm regional, həm də qlobal faktorlar mühüm yer tutur. Bununla yanaşı bu münasibətlər həm də ortaq tarixi, dini və mədəni dəyərlərə əsaslanır. Yaxın qonşu olmağımız, İranda 40 milyona yaxın soydaşımızın yaşaması iki ölkə arasında davamlı münasibətləri zəruri edir".

Ekspert bir müddət iki dövlət arasında davam edən gərginlikdən də söz açıb:

"Biz zaman-zaman İrandan ölkəmizə qarşı adekvat olmayan münasibətlərə də şahidlik edirik. İran mediasında Azərbaycanla bağlı aparılan anti-təbliğat kampaniyası, səfirliyimizə terror hücumu, İranın Ermənistana verdiyi dəstək, eləcə də Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı mövqeyi bizi təbii olaraq narahat edir. Amma bütün bunlara baxmayaraq iki ölkə arasında münasibətlərin müxtəlif spektrdə inkişaf etdirilməsi üçün real imkanlar var. 

Məsələn, İran və Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsinə baxdıqda davamlı şəkildə artıma şahidlik edirik. Təkcə keçən il bu dövriyyə 647 milyon ABŞ dolları təşkil edib ki, bu da 2023-cü illə müqayisədə 33% artım deməkdir. Ölkəmizdə hazırda 1000-dən çox İran şirkəti qeydiyyatdan keçib və onların əksəriyyəti aktiv şəkildə fəaliyyət göstərən şirkətlərdir. Neftçalada birgə avtomobil istehsalı həyata keçirilir, Pirallahı Sənaye Parkında birgə əczaçılıq zavodunun tikintisi nəzərdə tutulur. Enerji sahəsində uğurlu əməkdaşlıq var. “Xudafərin”, “Qız Qalası”, “Ordubad” və “Marazad” su elektrik stansiyalarının inşası, İmişli–Parsabad elektrik xəttinin tikintisi bu istiqamətdə atılmış mühüm addımlardır".

Politoloq iki ölkə arasında münasibətlərin inkişafında mühüm yerlərdən birinin də nəqliyyat-logistika sahəsində əməkdaşlığın təşkil edildiyini qeyd edib: 

"Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizi istiqamətində birgə fəaliyyət bunun bariz sübutudur. 

Ümumiyyətlə isə Azərbaycan İranla qarşılıqlı faydalı və qonşuluq prinsipləri əsasında əlaqələrin dərinləməsində həmişə maraqlı olub və bu istiqamətdə üzərinə düşən addımları da atıb və atmaqda da davam edir. İran Prezidenti Pezeşkianın ölkəmizə səfəri çərçivəsində aparılan danışılqar və əldə olunan razılaşmalar da bunun bariz sübutudur".