Azərbaycan regionda əməkdaşlığın güclənməsi üçün əlindən gələni edir MÜSAHİBƏ

Tanınmış rusiyalı iqtisadçı Aleksandr Razuvayev "Moskva-Baku" portalına şərhlərində Ermənistan-Azərbaycan nizamlanmasının iqtisadi komponentini qiymətləndirib. Müsahibəni oxucularımıza təqdim edirik.

- Aleksandr Yuryeviç, bu yaxınlarda Davosda keçirilən Dünya İqtisadi Forumunda Azərbaycan və Ermənistan prezidentləri Avrasiya iqtisadiyyatına həsr olunmuş panel iclasında çıxış etdilər. Ermənistan-Azərbaycan sülh prosesinin iqtisadi perspektivlərini necə qiymətləndirirsiniz?

- Görürük ki, bu yaxınlaradək ciddi münaqişədə olan ölkələrin hakimiyyətləri arasında artıq heç bir qarşıdurma yoxdur. Azərbaycan tarixən Ermənistana tranzit daşımaları üçün ərazisini açıb. Rusiya bu işdə birbaşa iştirak edir. Azərbaycan benzininin Ermənistan Respublikasına tədarükü həmin ölkədə benzinin qiymətlərini daha da aşağı salır. Azərbaycan da, Rusiya da bu tədarükdən az da olsa, qazanc əldə edir.

Zəngəzur dəhlizinin tikintisi üfüqdədir və bu, nəticədə müəyyən dərəcədə "Şimal-Cənub" dəhlizinin bir qolu ola bilər.

Bəli, Azərbaycan və Ermənistan iqtisadi əməkdaşlığı genişləndirməyə çalışacaqlar. Bu, iki ölkə arasında əlverişli şəraitdə bu il baş verə biləcək sülh müqaviləsinin imzalanması ilə katalizatorlaşdırılmalıdır. Bu yay Ermənistanda kimin hakimiyyətdə olacağını müəyyən edəcək parlament seçkilərinin nəticələrini və Azərbaycan və Türkiyəyə qarşı ərazi iddialarını ölkənin əsas qanunundan çıxaracaq konstitusiya dəyişiklikləri ilə bağlı referendumun keçirilməsini gözləyirik. Lakin təəssüf ki, yeni Konstitusiya ilə bağlı referendumun müddəaları, çox güman ki, respublikanın Avropaya inteqrasiya istəklərini də ifadə edəcək ki, bu da şübhəsiz ki, region və Ermənistanın özü üçün riskləri artıracaq.

Əgər sülh müqaviləsi imzalanarsa, Türkiyə Ermənistanla sərhədlərini də açacaq ki, bu da intensiv iqtisadi əməkdaşlığa səbəb olacaq. Bunların hamısı müsbət irəliləyişlərdir. Hələlik, Azərbaycan bu istiqamətdə əlindən gələni edəcək ki, bu da münaqişədən sonrakı ehtiyatlı qarşılıqlı əlaqənin mövcud kontekstində həqiqətən mümkündür.

Lakin, eyni zamanda, tarixin sadəcə yoxa çıxmayacağı aydındır. Bunun üçün Azərbaycan və Ermənistanda bir neçə nəsil dəyişikliyi tələb olunur.

Rusiyanın hazırkı Ermənistan-Azərbaycan sülh prosesindəki mövqeyinə gəldikdə, Moskvanın regionda sabitlikdə və Cənubi Qafqaz ölkələri ilə daha geniş region arasında effektiv əməkdaşlığa maraq göstərdiyini demək olar.

Eyni zamanda, biz yenidən Cənubi Qafqazda nəqliyyat, logistika, ticarət və iqtisadi əməkdaşlığın hazırkı vəziyyətini müzakirə edirik. Bu əməkdaşlıq böyük ümidlər verir. Lakin, Avropa İttifaqı monitorinq qrupunun nəhayət Ermənistanı tərk edib-etməyəcəyi məsələsi açıq qalır. ABŞ təkcə iqtisadi cəhətdən deyil, həm də digər cəhətdən "Tramp marşrutu" layihəsinə nə dərəcədə daxil ediləcək və bu, Amerikanın regiondakı mövcudluğunun statusu və bu mövcudluğun nələri nəzərdə tutacağı məsələsini nəzərdə tutur.

Bu gün Rusiya ehtiyatla ABŞ-la münasibətlərini yaxşılaşdırmağa çalışır. Trampın dövründə ABŞ həmişə öz iqtisadi üstünlüyünü tapmağa çalışır. Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh, şübhəsiz ki, gözəl bir şeydir. Lakin bu, aradan qaldırılmalı olan bir çox çətinliklərlə üzləşir. Bu, çoxsaylı siyasi riskləri nəzərdə tutur. Bunlara Ermənistanın Avropaya inteqrasiya istiqamətində atacağı konkret addımlar və Ermənistanın Avrasiya İqtisadi Birliyindən çıxıb-çıxmayacağı daxildir ki, bu da təbii olaraq həm iqtisadiyyata, həm də cəmiyyətə müəyyən bir yük yaradacaq. Bütün bu proseslər necə inkişaf edəcək və rəsmiləşəcək və nəticəsi necə olacaq? Bu gün Azərbaycanla Ermənistan, eləcə də bu ölkələrlə Rusiya arasında mövcud şəraitdə effektiv əməkdaşlıq üçün imkan var. Əgər Azərbaycan və Ermənistan yaxınlaşmanı təşviq etmək üçün indi iqtisadi əlaqələrindən istifadə edə bilsələr, bu, bir üstünlükdür. Ölkələrimiz arasında müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıq perspektivləri xarici risklərin öhdəsindən gəlib-gələ bilməyəcəyimizdən asılıdır.

Tərcümə - Elçin Bayramlı