“Azərbaycan regionda yeni siyasi reallıq formalaşdırıb”

Rizvan Nəbiyev: “Zirvə Görüşünün regional sülh və təhlükəsizlik məsələlərinə həsr olunmasına bir sıra mühüm amillər səbəb olub”

Oktyabrın 7-də Qəbələdə Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Dövlət Başçıları Şurasının 12-ci Zirvə Görüşü keçirilib.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Özbəkistan Respublikasının Prezidenti Şavkat Mirziyoyev, Qırğız Respublikasının Prezidenti Sadır Japarov, Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev, Macarıstanın Baş naziri Viktor Orban, Türkmənistan Xalq Məsləhətinin Sədri Qurbanqulu Berdiməhəmmədov, Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin Prezidenti Ersin Tatar, Türk Dövlətləri Təşkilatının Baş katibi Kubanıçbek Ömüralıyev Zirvə Görüşündə iştirak ediblər.

Görüşdə dövlət başçıları bir sıra diqqətçəkən fikirlər səsləndiribər.

Sözügedən Görüş haqqında millət vəkilləri fikirlərini “Xalq Cəbhəsi” ilə bölüşüb.

Millət vəkili Rizvan Nəbiyev söyləyib ki, Türk Dövlətləri Təşkilatının Qəbələdə keçirilən Zirvə Görüşünün regional sülh və təhlükəsizlik məsələlərinə həsr olunmasına bir sıra mühüm amillər səbəb olub: “Bu amillər həm regional, həm də qlobal miqyasda mövcud çağırışlardan, eləcə də üzv dövlətlərin xarici siyasətində sülh və sabitliyə verdikləri strateji önəmdən qaynaqlanır. Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməklə regionda yeni siyasi reallıq formalaşdırıb. Bu reallığın əsasında dayanan sülh gündəliyi artıq Prezident İlham Əliyev tərəfindən BMT və Avropa Siyasi Birliyi səviyyəsində təqdim olunaraq yüksək qiymətləndirilib”.

“Zirvə Görüşü çoxşaxəli əməkdaşlığı hədəfləyir”

Onun sözlərinə görə, Qəbələ Zirvə Görüşü həmin siyasi gündəliyin TDT çərçivəsində təqdim olunması və yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır: “Azərbaycanın ev sahibliyi etdiyi hər bir Zirvə Görüşü istər 2000-ci ildə Bakı, 2009-cu ildə Naxçıvan, 2013-cü ildə Qəbələ, 2024-cü ildə Şuşa, istərsə də bu il Qəbələdə keçirilən toplantı türk dünyasının inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcı olub. Budəfəki Zirvə Görüşü isə təhlükəsizlik, müdafiə sənayesi və hərbi əməkdaşlıq sahəsində çoxşaxəli əməkdaşlığı hədəfləyir”.

“Zəngəzur dəhlizinin reallaşması...”

R.Nəbiyev vurğulayıb ki, Azərbaycanın ikitərəfli və çoxtərəfli əməkdaşlıq təcrübəsi, xüsusən 2021-ci ildə Türkiyə ilə imzalanan Şuşa Bəyannaməsi, regional sabitlik və sülhün təmin olunması istiqamətində möhkəm təməl formalaşdırıb: “Bu sənəddə yer alan təhlükəsizlik və sabitlik prinsipləri artıq ikitərəfli formatdan çoxtərəfli əməkdaşlığa keçid üçün baza yaradır. Azərbaycan bu gün 14 dövlətin enerji təhlükəsizliyinin təminatında mühüm rol oynayır və etibarlı enerji tərəfdaşı kimi tanınır. Eyni zamanda Zəngəzur dəhlizinin reallaşması türk dövlətləri arasında iqtisadi və nəqliyyat təhlükəsizliyini gücləndirəcək, həmçinin Şərq-Qərb istiqamətində strateji üstünlük yaradacaq. Zəngəzur dəhlizi vasitəsilə Türkiyədən Azərbaycan üzərindən Orta Asiyaya birbaşa, maneəsiz quru əlaqəsinin bərqərar olması yalnız ticarət dövriyyəsini deyil, yaşıl enerjinin ixracını və dəmir yolu layihələrinin icrasını da stimullaşdıracaq. Bu isə türk dövlətlərinin Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizində artan çəkisini bir daha təsdiqləyəcək”.

Tarixi toplantı

R.Nəbiyev bildirib ki, Prezident İlham Əliyevin ortaya qoyduğu sülh modeli hərbi, siyasi və diplomatik vasitələrlə sabitliyin yaradılması təcrübəsi artıq türk dünyası üçün örnəkdir: “Bu model indi çoxtərəfli əməkdaşlıq formatında strateji müttəfiqlərimizlə bölüşülür. Ortaq tarix, dil və dini dəyərlər üzərində qurulan bu birliyin əsas məqsədi təhlükəsizlik və sabitlik sahəsində uzunmüddətli, institusionallaşmış əməkdaşlıq yaratmaqdır. Qəbələ Zirvə Görüşü TDT tarixində təhlükəsizlik, müdafiə və sülh sahəsində yeni mərhələnin əsasını qoyan tarixi toplantı kimi qalacaq”.

Real siyasi və iqtisadi güc mərkəzi

Millət vəkili Günay Ağamalı bildirib ki, TDT 12-ci Zirvə Görüşünün Azərbaycanda keçirilməsi strateji əhəmiyyətli geosiyasi hadisədir: “Bu Zirvə türk dövlətlərinin artan qlobal çəkisinin, siyasi, iqtisadi və mədəni həmrəyliyinin daha da möhkəmlənməsinin bariz göstəricisidir. TDT Mərkəzi Asiyadan Avropaya qədər geniş coğrafiyada yaşayan xalqların etnik kimlik və ortaq dəyərlər üzərində formalaşan birliyin təcəssümüdür. Son illərdə TDT sürətli inkişaf yolu keçərək əməkdaşlıq platformasından real siyasi və iqtisadi güc mərkəzinə çevrilməkdədir. Enerji, nəqliyyat, müdafiə və təhlükəsizlik sahələrində həyata keçirilən ortaq layihələr təşkilatın beynəlxalq sistemdə funksional rolunu xeyli artırır”.

Aparıcı dövlət

G.Ağamalının sözlərinə görə, Azərbaycan türk dünyasının birliyinə ən böyük töhfə verən aparıcı dövlətdir: “Rəsmi Bakı illər ərzində türk dövlətlərinin iqtisadiyyatlarına 20 milyard dollardan artıq investisiya yatırıb. Bu, Azərbaycanın qardaş ölkələrin inkişafına verdiyi real dəstəyin göstəricisidir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin “Bir millət, iki dövlət” fəlsəfəsi bu gün bütövlükdə türk dünyasının birliyinin ideoloji dayağına çevrilib. Prezident İlham Əliyevin TDT-nin institusionallaşmasında və onun beynəlxalq nüfuzunun artmasında rolu isə əvəzsizdir”.

Zəngin mədəniyyətə və dövlətçilik ənənəsinə malik sivilizasiyası

Millət vəkili əlavə edib ki, təşkilat qarşısında duran əsas hədəflərdən biri təhlükəsizlik və müdafiə istiqamətində əməkdaşlığın genişləndirilməsidir: “Dövlət başçısının Zirvə Görüşündə türk dövlətlərinin Azərbaycanda birgə hərbi təlimlər keçirməsi təklifi xüsusi strateji məna daşıyır. Bu, qlobal və regional təhdidlər fonunda türk dövlətlərinin koordinasiyalı şəkildə hərəkət etməsini təmin edəcək və ortaq təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşmasına xidmət edəcək. Türk sivilizasiyası əsrlərin sınağından çıxmış zəngin mədəniyyətə və dövlətçilik ənənəsinə malikdir. TDT bu tarixi irsi qoruyaraq onu müasir dövrdə güc və nüfuz platformasına çevirir. Bu, ortaq köklərimizin yaşadılması və gələcək nəsillər üçün güclü inteqrasiya nümunəsinin yaradılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. İnanıram ki, TDT-nin gələcək inkişafı türk dünyasının beynəlxalq münasibətlər sistemində strateji qüvvə mərkəzinə çevrilməsini təmin edəcək”.

Günel Elxan