Azərbaycan torpaqları hesabına: “Şərqi Kürdüstan”ı kim yaradır?

İrandakı beş müxtəlif kürd müxalifət qrupu “İran Kürdüstanı Siyasi Qüvvələrinin Alyansı” adı altında birləşib.

Silahlı təşkilatın məqsədlərinə İran İslam Respublikasının devrilməsi, kürdlərin öz müqəddəratını təyin etmək hüququ və regionda demokratik sistemin qurulması daxildir.

ABŞ-nin İrana qarşı bombardman kampaniyası başlatdıqda, ittifaqın ABŞ-la əlaqələndirilmiş birgə hərbi əməliyyatlara hazırlaşdığı bildirilir. Qrupların əksəriyyəti İraq Kürdüstanında yerləşir və siyasi koordinasiyanı gücləndirmək niyyətində olduqlarını bəyan edirlər.

Alyansa PKK terror təşkilatının İran qanadı olan PJAK, “Şərqi Kürdüstan Demokratik Partiyası”, “Kürdüstan Əmək Partiyası”, “Kürdüstan Azadlıq Partiyası”, “Şərqi Kürdüstan Zəhmətkeşlərinin İnqilabçı Cəmiyyəti Partiyası” adlı separatçı və terror təşkilatları daxil olub.

Suriyada həznəviyyə təriqəqtinin kürdəslilli dini lideri olan Şeyx Mürşid əl-Həznəvi bu razılaşamaya dəstək verib. Əl-Həznəvi razılaşmanın həyata keçiriləcəyinə və “Şərqi Kürdüstan”ın siyasi strukturları arasında qarşılıqlı etimadın daha da gücləndirilməsi üçün başlanğıc nöqtəsinə çevriləcəyinə inandığını deyib.

İran ətrafında hərbi gərginliyin yarandığı bir vaxtda kürd silahlı qruplaşmalarının öz müqəddaratını təyinetmə çağırışı altında birləşməsi yeni prosesə hazırlığın  getdiyindən xəbər verir. Yəni ABŞ-nin İrana hərbi zərbə endirmək ehtimalının artması fonunda kürd terrorçularının birləşərək “Şərqi Kürdüstan” məsələsini gündəmə gətirməsi arasında ciddi əlaqənin olduğu şübhə doğurmur.

Görünür, Suriyada “Xalq Müdafiə Birlikləri” (YPG) və "Suriya Demokratik Qüvvələri" (SDQ) terror qruplaşmalarının ləğvindən sonra bütün planları boşa çıxan separatçı və terrorçu kürd dəstələri indi öz ideyalarını yenidən dirçəltmək üçün İran ətrafında yaranmış vəziyyətdən istifadə etməyə çalışır. 

Suriyanın ərazi bütövlüyünü bərpa etməsi və ABŞ-nin bu prosesdə rəsmi Dəməşqə dəstək verməsi “Qərbi Kürdüstan” planlarını iflasa uğratdı. İrana qarşı mümkün hərbi əməliyyatların başlanması ilə əlaqədar kürd təşkilatlarının rejimi silahlı yolla devirmək qərarı “Kürdüstan” məsələsinin hələ gündəmdən çıxmadığını göstərir. 

Belə ki, Tramp administrasiyası genişmiqyaslı müharibəyə başlayacağı və teokratik rejimi devirəcəyi təqdirdə, İranın parçalanması ehtimalı yüksək olaraq qalır. Çünki ölkədə bütün xalqların və siyasi qüvvələrin maraqlarını təmin edən vahid siyasi qüvvə yoxdur.

Ona görə də İranda mərkəzdənqaçma  uzunmüddətli daxili siyasi böhrana səbəb ola bilər. Bu isə İranın parçalanması üçün ciddi siyasi zəmin yaratmış olacaq. Çox güman ki, kürd silahlı qruplaşmaları məhz bu mərhələyə hazırlıq görür və yaranmış qarışıqlıqdan istifadə edərək İran ərazisində müstəqil Kürdüstan dövlətinin yarandığını elan edə bilərlər. 

İranın şərqindəki kürd icmasının Şimali İraq Kürd Muxtariyyəti ilə həmsərhəd ərazilərdə yaşdığını nəzərə alsaq, müstəqillik uğrunda silahlı mübarizəinin daha geniş coğrafiyaya yayılmaq ehtimalı var.

Üstəlik, “İran Kürdüstanı Siyasi Qüvvələrinin Alyansı”na İraqdakı separatçı silahlı birləşmələrin də daxil olması bölgədə mövcud olan digər dövlətlər və xalqlar üçün təhlükə mənbəyinin formalaşdığını göstərir. Söhbət İraq və Türkiyədən gedir. Kürd silahlı alyansının əsas hədəflərindən biri Güney Azərbaycan əraziləridir. 

Terrorçu qruplar Qərbi Azərbaycan vilayətinin demək olar ərazisinin böyük hissəsinə iddia edir. İranın parçalanacağı təqdirdə, xüsusilə Mahabad, Urmu ərazilərində silahlı kürdlərin dinc Azərbaycan türklərinə qarşı müharibəyə başlamaq təhlükəsi var. Bu da öz növbəsində, bölgədə yeni münaqişəyə gətirib çıxara bilər. 

Hazırda İranda yaşayan kürdlərin silahlandırılması prosesi gedir. Məqsəd İran rejiminə qarşı daxildən zərbə endirməkdir. ABŞ-nin hücumu ərəfəsində kürd qruplaşmalarının birləşməsi də çox güman ki, xaricdən gələn təlimat əsasında baş tutub. ABŞ-nin İrana daha gəmilərdən və təyyarələrdən raket zərbələri endirəcəyi gözlənilir. 

Yəni ABŞ-nin İran ərazisinə qoşun çıxartmaq ehtimalı yoxdur. Bu, Birləşmiş Ştatlar ciddi itkilər verməsinə səbəb ola bilər. Ona görə də çox güman ki, ABŞ-nin İranın daxilində və sərhədindəki kürd, bəlluc, ərəb silahlı qruplarından rejimə qarşı quru əməliyyatlarında istifadə edəcəyi istisna edilmir.

Kürdlər isə rejimin devrilməsindən sonra həmin silahları müstəqil Kürdüstan dövlətinin qurulmasında istifadə edəcəklərini gizlətmirlər. Bu baxımdan, silahlar Güney Azərbaycan türklərinə qarşı yönələ bilər. 

Müşfiq Abdulla 
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: İran “Kürdüstan

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin