Azərbaycan Türkiyə Avropa beynəlxalq enerji dəhlizi “Zəngəzur” elektrik ötürmə xətti çəkilir + TƏHLİL

Naxçıvan Muxtar Respublikası ölkə enerji sisteminə qoşulacaq

Son illərdə "Avropanın enerji təhlükəsizliyi" anlayışı təkcə mənbə şaxələndirilməsi ilə deyil, elektrik enerjisinin sabit və dayanıqlı ötürülməsi ilə ölçülür. Bu kontekstdə Azərbaycan regionda getdikcə daha mühüm rol oynamağa başlayır. Xəzər hövzəsində formalaşan bərpa olunan enerji potensialı, Azərbaycanın təkcə istehsalçı yox, həm də elektrik enerjisi tranzit mərkəzi kimi mövqeyini gücləndirir.

44 günlük Vətən müharibəsində əldə olunan Zəfər, Ermənistanla başladılan sülh prosesi və bunun fonunda Zəngəzur dəhlizi - TRIPP layihəsi Azərbaycanı regionda və Avropada daha cəlbedici edir. Təsadüfi deyil ki, Xəzər–Qara dəniz–Avropa xətti üzrə elektrik interkonnektorlarının yaradılması nəzərdə tutulur. Bu təşəbbüslər Azərbaycanı Cənubi Qafqazda elektrik enerjisinin ötürülməsi baxımından əsas qovşaq ölkəyə çevirir. Xüsusilə, dənizüstü külək və günəş enerjisi hesabına formalaşacaq istehsal gücləri Avropa bazarına yaşıl elektrik ixracı imkanlarını genişləndirir.

Naxçıvanın Azərbaycanın əsas hissəsi ilə birbaşa əlaqəsinin bərpası bu prosesin mühüm tamamlayıcı elementidir. Bu bağlantı elektrik enerjisinin ötürülməsində parçalanmanı aradan qaldırır, enerji sisteminin vahid və dayanıqlı işləməsinə şərait yaradır. Eyni zamanda, Türkiyə üzərindən Avropaya uzanan enerji xətlərinin səmərəliliyi artır və regional enerji təhlükəsizliyi güclənir.

Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində rolu artır

Beləliklə, Azərbaycan elektrik enerjisi fonunda Avropanın enerji təhlükəsizliyinə uzunmüddətli və struktur töhfə verən ölkə kimi mövqelənir. Bu, ölkəyə həm geosiyasi çəkisinin artması, həm də enerji texnologiyaları və infrastrukturuna əsaslanan yeni iqtisadi dividendlər qazandırır.

Qeyd olunan istiqamətdə artıq əməli fəaliyyətə start verilib. Belə ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasının ölkənin əsas elektrik enerji sistemi ilə birləşdirilməsi, eyni zamanda, Azərbaycan–Türkiyə–Avropa beynəlxalq enerji dəhlizinin formalaşdırılması məqsədilə Zəngəzur xəttinin tikintisinə başlanılıb.

Prezident İlham Əliyevin tapşırığına əsasən, "AzərEnerji" tərəfindən Cəbrayıldan Ağbəndə qədər 74 km, paralel olaraq isə Naxçıvandan Ordubad sərhədinədək 105 km uzunluğunda, ikidövrəli və 1000 meqavat yükötürmə qabiliyyətinə malik 330 kilovoltluq yüksək gərginlikli ötürmə xətti inşa olunur.

Araz çayı boyunca bir sıra ərazilərdə isə dağlıq və qayalı massivlərin yarılmasından keçən xətt "AzərEnerji" tərəfindən son dərəcə mürəkkəb relyef və ağır iqlim şəraitində çəkilir.

Layihənin növbəti mərhələsində Zəngəzur dəhlizini keçməklə 44 km məsafədə əlavə ötürmə xətti inşa ediləcək və həmin xətt gələcəkdə Ağbənd və Ordubad istiqamətində çəkilən xəttə birləşdiriləcək. Eyni zamanda, Naxçıvan şəhərində yeni 330 kV-luq yarımstansiya tikiləcək. Artıq bu məqsədlə 49 hektar torpaq sahəsi ayrılıb və mobilizasiya işlərinə start verilib.

Azərbaycan tarixinin ən iri enerji layihələrindən biri

Həmçinin, Azərbaycan–Türkiyə–Avropa enerji dəhlizi layihəsinin davamı olaraq daha bir strateji mərhələnin icrası planlaşdırılır. Belə ki, 230 km məsafədə Naxçıvandan Türkiyəyə 400 kV-luq ötürmə xəttinin çəkilməsi və ölkə tarixində ilk dəfə olaraq 400 kV gərginlik sinfi üzrə çevirici yarımstansiyanın tikilməsi nəzərdə tutulur.

Naxçıvan Muxtar Respublikasının ölkənin vahid enerji sisteminə tam inteqrasiyası, muxtar respublikanın tezlik tənzimlənməsində xarici ölkədən asılılığının aradan qaldırılması, həmçinin Avropa enerji bazarlarına çıxış imkanlarının yaradılması baxımından bu layihə strateji əhəmiyyət daşıyır və Azərbaycan tarixinin ən iri enerji layihələrindən biri kimi qiymətləndirilir.

Qeyd etmək lazımdır ki, bu layihələr bütövlükdə Azərbaycan Prezidentinin təşəbbüsüdür və sülh gündəliyinin tərkib hissəsidir. Yəni, bu, yenicə meydana gəlmiş və tezliklə reallaşdırılan ideya deyil. Ölkə başçısı son bir neçə ildə bu məsələ də daxil olmaqla, bütün komponentlər nəzərə alınmaqla Zəngəzur dəhlizi - TRİPP layihəsinin gerçəkləşdirilməsi istiqamətində məqsədyönlü və ardıcıl siyasət yürüdür. Bu siyasət və həyata keçiriləcək layihələrlə isə bütövlükdə Azərbaycan–Türkiyə–Avropa beynəlxalq enerji dəhlizi formalaşdırılır.