Azərbaycan Türkiyə əbədi müttəfiqlik

 “Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Şuşa Bəyannaməsi” iki qardaş ölkə arasında siyasi münasibətlərin daha da möhkəmlənməsini təmin etməklə yanaşı, iqtisadi əməkdaşlığın yeni mərhələyə qədəm qoymasına da mühüm təkan verdi. 2021-ci il iyunun 15-də Şuşada imzalanmış bu sənəd Azərbaycan-Türkiyə əlaqələrinin bütün istiqamətlərini əhatə edən strateji yol xəritəsi kimi çıxış edərək regional inteqrasiya, investisiya əməkdaşlığı və nəqliyyat-kommunikasiya imkanlarının genişləndirilməsi baxımından yeni perspektivlər açdı.

Şuşa Bəyannaməsinin ən mühüm cəhətlərindən biri əməkdaşlığın yalnız siyasi sahə ilə məhdudlaşmamasıdır. Sənəddə iqtisadiyyat, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat, təhsil, mədəniyyət, investisiya qoyuluşları və digər strateji istiqamətlər üzrə qarşılıqlı fəaliyyətin inkişaf etdirilməsi nəzərdə tutulur. Bu isə Azərbaycan və Türkiyə arasında mövcud olan qardaşlıq münasibətlərinin konkret iqtisadi nəticələrə çevrilməsinə xidmət edir.

44 günlük Vətən müharibəsində əldə edilmiş tarixi Qələbədən sonra regionda yaranmış yeni reallıqlar Şuşa Bəyannaməsində də öz əksini tapdı. Həmin reallıqların ən mühüm elementlərindən biri Zəngəzur dəhlizinin açılması perspektividir. Bu layihə təkcə Azərbaycan ilə Naxçıvan arasında birbaşa əlaqənin bərpası deyil, eyni zamanda Avropa ilə Asiyanı birləşdirən mühüm nəqliyyat arteriyasının formalaşdırılması deməkdir. Dəhlizin fəaliyyəti regional ticarət dövriyyəsinin artmasına, yükdaşımaların sürətlənməsinə və iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə ciddi töhfə verəcək. Bu kontekstdə Qars-İğdır-Naxçıvan dəmir yolu layihəsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Layihənin həyata keçirilməsi Naxçıvan Muxtar Respublikasının nəqliyyat imkanlarını artırmaqla yanaşı, onu beynəlxalq logistika şəbəkəsinin mühüm hissəsinə çevirəcək. Eyni zamanda, bu xəttin Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu ilə inteqrasiyası regionun tranzit potensialını daha da gücləndirəcək. Beləliklə, Azərbaycan və Türkiyə Şərqlə Qərbi birləşdirən Orta Dəhlizin əsas iştirakçıları kimi mövqelərini daha da möhkəmləndirəcəklər.

Şuşa Bəyannaməsi qarşılıqlı investisiyaların təşviqi baxımından da mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Sənəddə əksini tapan müddəalar iki ölkə arasında sərmayə qoyuluşlarının genişləndirilməsini, yeni iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsini və biznes mühitinin daha da təkmilləşdirilməsini nəzərdə tutur. Qarşılıqlı investisiyalar sənaye, energetika, kənd təsərrüfatı, logistika və digər sahələrdə yeni imkanlar yaradır, iqtisadiyyatların şaxələndirilməsini sürətləndirir.

İşğaldan azad olunmuş ərazilərin yenidən qurulması prosesində Türkiyə şirkətlərinin fəal iştirakı da Şuşa Bəyannaməsinin praktiki nəticələrindən biridir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və quruculuq layihələri Azərbaycan-Türkiyə əməkdaşlığının real təzahürü kimi çıxış edir. Bu proses yalnız infrastrukturun yenilənməsi deyil, həm də regionun investisiya və turizm potensialının reallaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Şuşa şəhəri və ətraf ərazilərin turizm imkanlarının inkişafı da Bəyannamənin yaratdığı yeni iqtisadi perspektivlər sırasındadır. Azad edilmiş torpaqlarda həyata keçirilən layihələr yerli və xarici investisiyaların cəlb olunmasına, yeni iş yerlərinin yaradılmasına və regionun iqtisadi canlanmasına şərait yaradır.

Bəyannamənin mühüm istiqamətlərindən biri də diaspor və informasiya əməkdaşlığının gücləndirilməsidir. Xaricdə yaşayan azərbaycanlı və türk icmalarının fəaliyyətinin əlaqələndirilməsi, media və kommunikasiya sahəsində birgə təşəbbüslərin həyata keçirilməsi beynəlxalq müstəvidə hər iki ölkənin mövqelərinin daha səmərəli müdafiəsinə imkan yaradır. Bu əməkdaşlıq iqtisadi əlaqələrin təşviqinə və yeni tərəfdaşlıqların qurulmasına da əlavə dəstək verir.

Bütün bunlar göstərir ki, Şuşa Bəyannaməsi yalnız iki dövlət arasında müttəfiqlik sənədi deyil, həm də regional inkişaf, iqtisadi inteqrasiya və yeni nəqliyyat-kommunikasiya sisteminin formalaşdırılması baxımından strateji əhəmiyyətə malik sənəddir. Bu Bəyannamə Azərbaycan və Türkiyənin ortaq maraqlar əsasında qurulan əməkdaşlığını daha da dərinləşdirərək hər iki ölkənin iqtisadi qüdrətinin və beynəlxalq təsir imkanlarının artmasına xidmət edir. Azərbaycanın və Türkiyənin birgə həyata keçirdiyi layihələr gələcək illərdə də regionun inkişafına və Avrasiya məkanında yeni əməkdaşlıq formatlarının yaranmasına mühüm töhfələr verəcəkdir.

Rüstəm Nağıyev,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının sədri