Azərbaycan, Türkiyə və Pakistan bir birinə yaxın dost və qardaş ölkələr kimi beynəlxalq münasibətlər tarixində xüsusi yer tuturlar

2025-ci ilin 28 mayında – Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasının 107-ci ildönümündə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin, Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın və Pakistan İslam Respublikasının Baş naziri Məhəmməd Şahbaz Şərifin Laçında Zirvə görüşündə iştirakı tarixi hadisə idi. Bu görüş, üç strateji tərəfdaş ölkə arasında əməkdaşlığın yeni mərhələyə keçdiyini nümayiş etdirdi.Zirvə görüşünün məkan olaraq məhz Laçında – işğaldan azad edilmiş ərazidə keçirilməsi olduqca simvolik və məqsədli idi. Bu addım, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün de-fakto və de-yure şəkildə tanınmasının, beynəlxalq platformalarda yeni postmünaqişə statusunun qəbulunun bariz ifadəsidir. Azərbaycan, Türkiyə və Pakistan bir-birinə yaxın dost və qardaş ölkələr kimi beynəlxalq münasibətlər tarixində xüsusi yer tuturlar. Bu əlaqələrin əsasını xalqlarımızın ortaq tarixi, dini-mənəvi dəyərləri və bir-birinə olan sarsılmaz bağlılığı təşkil edir. Tarixi köklərə dayanan bu münasibətlər zamanın sınaqlarından keçərək daim güclənib və müasir dövrdə strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib. Nəzərə alaq ki, 2020-ci ildən etibarən yeni mərhələyə qədəm qoyan bu üçtərəfli əməkdaşlıq, siyasi və hərbi koordinasiya ilə yanaşı, humanitar, təhsil və iqtisadi sahələrdə ortaq təşəbbüslərlə zənginləşib. Qardaş ölkələrin Azərbaycanın Müstəqillik günündəQarabağ və Şərqi Zəngəzurda birlik mesajlarının əhəmiyyəti də olduqca böyükdür. Ölkəmizin başçısının Laçına bu dəfəki səfərində də bir qrup laçınlıya yeni evlərinin açarları təqdim edildi. 28 May Müstəqillik tariximizin ən qürurverici hadisələrindən biri kimi bu hadisələrin də böyük anlamı var. Azərbaycanın işğaldan azad edilən üçüncü, ümumilikdə isə 9-cu aeroportunun, Laçın beynəlxalq aeroportunun qardaş Türkiyə Prezidentinin iştirakı ilə açılışının edilməsi olduqca önəmli idi. Bu üçtərəfli format, tədricən türk-İslam dünyasında yeni bir inteqrasiya modelinin konturlarını yaradır. Bu model Qərb və Şərq blokları arasında alternativ güc mərkəzi kimi irəli çıxır. Zirvə görüşü eyni zamanda Ermənistan və onun regional havadarları üçün də ciddi mesaj xarakteri daşıyır.

Prezident İlham Əliyev Laçın şəhərində 28 May Müstəqillik Gününə həsr olunmuş bayram tədbirində çıxışı zamanı vurğulayıb: “Bu gün əziz qardaşlarımın - Türkiyə Prezidentinin və Pakistanın Baş nazirinin bizimlə bərabər bu bayram tədbirlərində iştirakı, bizə göstərilən dəstək və həmrəylik artıq tamamilə yeni dünya miqyasında reallıqlar yaradır. Bizim gücümüz birliyimizdədir. Bu gün birliyimizi üçtərəfli formatda bir daha təsdiqlədik. Bu gün bayram konsertində səslənəcək mahnılar bir daha bizim birliyimizi, nə qədər zəngin mədəniyyətə malik olmağımızı göstərəcək. Əminəm ki, azad edilmiş Laçından üç ölkənin bu gün dünyaya verdiyi mesajlar lazımi ünvana çatacaq”.

Azərbaycanın müharibədən sonrakı mərhələdə təşəbbüsü əlinə alması, öz ərazi bütövlüyünü faktiki olaraq tam bərpa etməsi və bu zəmin üzərində regional əməkdaşlıq platforması yaratması sülhə gəlməyin alternativsizliyini Ermənistana açıq şəkildə bildirir. Bununla yanaşı, görüş, Cənubi Qafqazda artıq 3+3 formatına alternativ kimi çıxış edə biləcək daha konkret və effektiv üçtərəfli ittifaqın mümkünlüyünü də nümayiş etdirir.

Artıq işğaldan azad edilmiş Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda böyük quruculuq bərpa işləri icra edilir. Beləliklə keçmiş qaçqın və məcburi köçkünlərin ardıcıllıqla öz ata-baba ocaqlarına geri dönüşü təmin olunur. Bunun nəticəsi olaraq Şərqi Zəngəzur və Qarabağ bölgələrində 43 min insan yaşayır və çalışır. Azərbaycan üçün ən yaxın dost və tərəfdaş ölkələr bu uğurlara sevinir. Türkiyə və Pakistan Liderlərinin Laçında olması burada görülən işlərlə tanışlığı, hava limanının açılışının edilməsi, yaradılan ən müasir infrastruktur böyük qürur hissi ilə qeyd olunur. Nəticə etibarilə Laçın Zirvə görüşü, Azərbaycanın diplomatik manevr qabiliyyətinin, regional təşəbbüskarlığının və strateji müttəfiqlik imkanlarının real nəticəsidir. Bu görüş təkcə bir siyasi tədbir deyil, həm də yeni dövrün, yeni siyasi düzənin bələdçisi kimi tarixə düşəcək.

Ayaz Cəbrayılov

Yeni Azərbaycan Partiyası Kürdəmir rayon təşkilatının sədri