Azərbaycanda maklerlərin fəaliyyəti niyə hələ qanunla tənzimlənməyib? EKSPERT AÇIQLADI

Azərbaycanda əmlak bazarı sürətlə inkişaf edir, lakin “makler”lərin fəaliyyəti hələ qanunla tənzimlənməyib. Bu isə bazarda qeyri-peşəkar xidmətlərin artmasına və vətəndaşların haqsızlığa məruz qalmasına səbəb ola bilər. Dünyanın bir çox ölkəsində isə əmlak agentləri lisenziya, sığorta və etik qaydalarla qorunur. Bəs, Azərbaycanda makler fəaliyyəti nə zaman qanun çərçivəsində tənzimlənəcək? Azərbaycanda maklerlərin fəaliyyəti niyə hələ qanunla tənzimlənməyib?

Məsələ ilə bağlı əmlak eksperti Anar Nəsirov SİA-ya açıqlamasında bildirib ki, son illərdə Azərbaycanda, xüsusilə də Bakı şəhəri və onun ətraf qəsəbələrində əmlak bazarında əhəmiyyətli canlanma müşahidə olunur:

"Yeni tikililər, torpaq sahələri və köhnə mənzillərə olan tələbatın artması bazarın sürətlə inkişaf etməsinə səbəb olub. Bu artan tələbat fonunda əmlak alqı-satqısı və icarəsi ilə məşğul olan maklerlərin və əmlak ofislərinin də sayı xeyli artıb. Lakin bu sahədə mühüm bir problem qalmaqdadır: maklerlərin fəaliyyəti hələ də qanunvericilik çərçivəsində tənzimlənmir. Hazırda Azərbaycanda bu sahədə fəaliyyət göstərən şəxslərin təxminən 70%-i qeyri-peşəkar hesab olunur. Yəni bu şəxslərin əksəriyyəti heç bir rəsmi təlim keçmədən, hər hansı bir lisenziyaya və ya dövlət qeydiyyatına malik olmadan bu sahədə fəaliyyət göstərir.

Bu vəziyyət bir sıra ciddi fəsadlara yol açır. Qeyri-peşəkar maklerlər tərəfindən edilən yanlış yönləndirmələr nəticəsində vətəndaşlar maddi zərərə uğraya, saxta sənədlərlə qarşılaşa və ya mənzillə bağlı hüquqi problemlərlə üzləşə bilərlər. Qanunsuz fəaliyyət göstərən maklerlər əmlak bazarında real qiymətlərin müəyyən olunmasına da mənfi təsir göstərirlər. Süni qiymət artımı və ya azaldılması, qeyri-rəsmi ödənişlər və aldatma halları bazarın şəffaflığını azaldır. Rəsmi qeydiyyatdan keçməyən maklerlər dövlətə vergi ödəmir, bu isə dövlət büdcəsinə əlavə gəlirin qarşısını alır. Dünyanın bir çox ölkəsində bu problem illər öncə qanunvericilik vasitəsilə həll edilib. Məsələn, Avropa ölkələrinin əksəriyyətində və ABŞ-da əmlak agentləri yalnız müvafiq təhsil və lisenziyadan keçdikdən sonra fəaliyyət göstərə bilərlər. Onlar müəyyən etik normalara riayət etməli, müştərilərlə müqavilə bağlamalı və peşə məsuliyyətini əhatə edən sığortaya sahib olmalıdırlar. Bu isə vətəndaşları daha çox qoruyur və bazarın daha sağlam inkişafına zəmin yaradır. İllərdir müzakirə mövzusu olan bu məsələ ilə bağlı müəyyən təşəbbüslər olsa da, hələlik konkret bir qanun layihəsi qəbul edilməyib. Son dövrlərdə isə bu istiqamətdə fəaliyyətlərin artdığı, aidiyyəti dövlət qurumlarının məsələyə diqqət yetirdiyi müşahidə olunur. Əmlak bazarının davamlı inkişafı və cəmiyyətin bu sahəyə olan etimadının artırılması üçün artıq makler fəaliyyəti qanunvericilik çərçivəsinə salınmalı və peşəkarlaşdırılmalıdır".