Azərbaycanda qadin siyasətinin uğur amilləri ŞƏRH

8 Mart – Beynəlxalq Qadınlar Günü bütün dünyada qadınların cəmiyyətin inkişafındakı rolunu və onların hüquqlarının qorunmasının vacibliyini ön plana çıxarır. Bu gün təkcə bayram deyil, həm də qadın siyasətinin nəticələrini dəyərləndirmək üçün mühüm fürsətdir. Azərbaycanda qadın siyasətinin effektivliyini təmin edən bir sıra tarixi, hüquqi və institusional amillər mövcuddur.

Əvvəla, ölkəmizdə qadın hüquqlarının qorunması sahəsində zəngin tarixi ənənə formalaşıb. 1918-ci ildə yaradılmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Şərqdə qadınlara seçki hüququ verən ilk dövlətlərdən biri olmuşdur. Bu fakt Azərbaycanın qadın hüquqları sahəsində qabaqcıl mövqeyini göstərir və müasir dövrdə həyata keçirilən siyasətin ideoloji əsasını təşkil edir.

Müstəqillik dövründə qadın siyasəti daha sistemli və məqsədyönlü xarakter almışdır. Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən gender bərabərliyinin təmin olunması dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri kimi müəyyən edilmişdir. Onun rəhbərliyi ilə qadınların dövlət idarəçiliyində təmsilçiliyinin artırılması, onların sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi və hüquqlarının təmin olunması istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. Bu siyasət bu gün də ardıcıl şəkildə davam etdirilir.

Hazırda qadın siyasətinin institusional əsaslarını gücləndirən əsas qurumlardan biri Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsidir. Komitə gender bərabərliyinin təşviqi, məişət zorakılığına qarşı mübarizə, qadınların iqtisadi və ictimai fəallığının artırılması istiqamətində layihələr həyata keçirir. Qanunvericilik bazasının təkmilləşdirilməsi, beynəlxalq konvensiyalara qoşulma və milli fəaliyyət planlarının icrası bu siyasətin effektivliyini artıran mühüm amillərdəndir.

Digər mühüm faktor qadınların təhsil səviyyəsinin yüksəlməsidir. Azərbaycanda qadınların ali və orta ixtisas təhsilinə çıxışı genişdir və bu, onların əmək bazarında rəqabət qabiliyyətini artırır. Təhsilli qadınların dövlət idarəçiliyində, elmdə, səhiyyədə, biznesdə və digər sahələrdə artan rolu qadın siyasətinin real nəticələrini göstərir. Bu proses iqtisadi inkişafla da sıx bağlıdır, çünki qadınların əmək bazarında fəal iştirakı ümumi daxili məhsulun artımına müsbət təsir göstərir.

Bundan əlavə, ölkənin Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın ictimai-siyasi fəaliyyəti qadınların liderlik potensialının nümayiş etdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Onun təşəbbüsləri sosial layihələrin həyata keçirilməsinə, humanitar sahənin inkişafına və qadınların cəmiyyətdə rolunun gücləndirilməsinə töhfə verir. Bu nümunə qadınların yüksək vəzifələrdə uğurla təmsil oluna biləcəyini göstərərək gənc nəslə motivasiya verir.

Qadın sahibkarlığının təşviqi də qadın siyasətinin effektivliyini artıran amillərdəndir. Dövlət tərəfindən həyata keçirilən güzəştli kredit proqramları, təlim və maarifləndirmə layihələri qadınların öz bizneslərini qurmasına şərait yaradır. Regionlarda qadın məşğulluğunun artırılması sosial rifahın yüksəlməsinə və ailə institutunun möhkəmlənməsinə xidmət edir.

Eyni zamanda, vətəndaş cəmiyyəti institutlarının və qeyri-hökumət təşkilatlarının fəaliyyəti də mühüm rol oynayır. Onlar gender bərabərliyi ilə bağlı maarifləndirmə aparır, sosial problemlərin həllinə dəstək verir və dövlət siyasətinin icrasına ictimai nəzarəti təmin edirlər. Dövlət və vətəndaş cəmiyyəti arasında əməkdaşlıq qadın siyasətinin daha dayanıqlı və nəticəyönlü olmasına şərait yaradır.

Nəticə etibarilə, Azərbaycanda qadın siyasətinin effektivliyini təmin edən əsas amillər tarixi ənənələr, güclü siyasi iradə, möhkəm qanunvericilik bazası, institusional mexanizmlər, təhsil və iqtisadi imkanların genişlənməsi, eləcə də qadın liderliyinin təşviqidir. 8 Mart-Beynəlxalq Qadınlar Günü bu nailiyyətləri qiymətləndirmək və gələcək hədəfləri müəyyənləşdirmək baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Qarşıdakı illərdə də gender bərabərliyinin daha da möhkəmləndirilməsi və qadınların cəmiyyətin bütün sahələrində fəal iştirakının təmin edilməsi dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri olaraq qalacaqdır.

Ehtibar İsmayılov

YAP Ordubad rayon təşkilatının sədri