Azərbaycanın Avropa ilə tərəfdaşlığında yeni mərhələ Dublin sammiti

Prezident İlham Əliyevin “Avropa Siyasi Birliyi”nin Dublin sammitində iştirakı Azərbaycanın Avropa ilə münasibətlərində bir neçə istiqamətin paralel inkişaf etdiyini göstərir. Enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat bağlantıları, regional sülh və yeni strateji tərəfdaşlıqlar artıq eyni diplomatik gündəliyin tərkib hissələridir. Bakı Avropa ilə əlaqələrini ayrı-ayrı layihələr üzərindən geniş siyasi əməkdaşlıq müstəvisinə daşımağa çalışır.

Modern.az xəbər verir ki, Dublin görüşlərinin əhəmiyyətini keçirilən ikitərəfli təmasların sayı ilə ölçmək kifayət deyil. Əsas məsələ bu görüşlərdə müzakirə olunan mövzuların Azərbaycanın uzunmüddətli maraqları ilə necə uzlaşmasıdır.

Enerji əməkdaşlığının yeni mərhələsi

Azərbaycan qazı Avropa ilə münasibətlərin əsas dayaqlarından biri olaraq qalır. Hazırda ölkəmizin qaz ixrac etdiyi 16 dövlətdən 10-unun Avropa İttifaqının üzvü olması tərəfdaşlığın coğrafiyasının genişləndiyini göstərir.

Lakin ixrac istiqamətlərinin artması əməkdaşlığın bütün məsələlərinin həll edildiyi anlamına gəlmir. Prezident İlham Əliyevin Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koşta ilə görüşündə uzunmüddətli enerji müqavilələrinin və maliyyə mexanizmlərinin yenidən nəzərdən keçirilməsinin vacibliyinin vurğulanması bu baxımdan diqqət çəkir.

Azərbaycan üçün əsas məsələlərdən biri gələcək tələbatın aydın olmasıdır. Hasilatın və nəql imkanlarının genişləndirilməsi böyük sərmayə tələb edir. Belə investisiyaların planlaşdırılması üçün Avropa bazarının uzunmüddətli ehtiyacları və tərəfdaşların öhdəlikləri müəyyənləşməlidir. Buna görə də enerji dialoqunda siyasi dəstəyin konkret müqavilə və maliyyə qərarlarına çevrilməsi əhəmiyyət daşıyır.

Eyni zamanda, yaşıl enerji layihələri münasibətlərin gələcək məzmununu formalaşdırır. Xəzərin külək enerjisi potensialı, günəş elektrik stansiyaları və Avropaya elektrik enerjisi ixracı üçün nəzərdə tutulan bağlantılar Azərbaycanın enerji tərəfdaşı kimi rolunu şaxələndirə bilər. Bunun üçün istehsalla yanaşı, ötürücü infrastrukturun qurulması və alıcı bazarlarla razılaşmalar da həlledicidir.

Orta Dəhliz iqtisadi layihədən siyasi marağa çevrilir

Dublin sammitində bağlantıların əsas müzakirə mövzularından olması Azərbaycanın nəqliyyat imkanlarını da ön plana çıxarır. Orta Dəhliz boyunca daşımaların inkişafı Avropa və Asiya arasında marşrutların şaxələndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Azərbaycan bu marşrutda liman, dəmir yolu və logistika infrastrukturu ilə iştirak edir. Lakin tranzit imkanlarının real üstünlüyə çevrilməsi təkcə ölkə daxilində görülən işlərdən asılı deyil. Marşrut boyunca tariflərin uzlaşdırılması, sərhəd prosedurlarının sadələşdirilməsi və daşımaların vaxtında həyata keçirilməsi də vacibdir.

Bu mənada Avropa ilə siyasi dialoq nəqliyyat layihələrinin iqtisadi səmərəliliyini artırmaq üçün əlavə imkan yaradır. Avropa İttifaqı tərəfindən Naxçıvan dəmir yolu layihəsi üzrə qiymətləndirmənin tezliklə yekunlaşdırılacağının bildirilməsi də nəqliyyat gündəliyinin konkret layihələr səviyyəsində müzakirə olunduğunu göstərir.

Britaniya ilə sənədin fərqi

Dublin sammitinin Azərbaycan üçün əsas nəticələrindən biri Böyük Britaniya ilə Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin mübadiləsidir.

Uzun illər Bakı–London münasibətlərinin ən güclü istiqaməti enerji və investisiya əməkdaşlığı olub. Yeni sənəddə müdafiə və təhlükəsizlik, təhsil, elm, innovasiya və nəqliyyat kimi sahələrin də əhatə olunması tərəfdaşlığın daha geniş çərçivəyə keçdiyini göstərir.

Azərbaycan üçün burada xüsusilə texnologiya transferi, insan kapitalının inkişafı və qeyri-neft iqtisadiyyatına investisiya imkanları maraq doğurur. Britaniya ilə əlaqələrin bu istiqamətlərdə genişlənməsi enerji sektorunda formalaşmış əməkdaşlıq təcrübəsinin digər sahələrə daşınmasına şərait yarada bilər.

Bununla belə, strateji tərəfdaşlığın nəticəsi sənədin adından daha çox onun icrası ilə müəyyənləşəcək. Birgə istehsal, təhsil proqramları, texnoloji layihələr və yeni investisiyalar Bəyannamənin praktik təsirinin əsas göstəriciləri olacaq.

Sülh gündəliyinin Avropa müstəvisində təqdimatı

Prezident İlham Əliyevin Dublində Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanla görüşü sammitin regional gündəlik baxımından da əhəmiyyətini göstərir. Belə platformalar tərəflərin birbaşa təmaslarını davam etdirməsi və mövqelərini digər liderlərə çatdırması üçün imkan yaradır.

Azərbaycanın enerji və nəqliyyat layihələrinin uzunmüddətli perspektivi regionda sabitliklə sıx bağlıdır. Davamlı sülh yeni bağlantıların açılmasını, ticarətin genişlənməsini və investisiya risklərinin azalmasını təşviq edə bilər. Bu səbəbdən Bakı üçün sülh gündəliyi təhlükəsizliklə yanaşı, iqtisadi inkişaf məsələsidir.

Avropa tərəfinin prosesə münasibətində də konkret əməkdaşlıq imkanları önəm daşıyır. Nəqliyyat infrastrukturu, iqtisadi layihələr və etimadın möhkəmləndirilməsinə yönələn təşəbbüslər siyasi bəyanatları praktik dəstəklə tamamlaya bilər.

2028-ci il Bakı sammitinə aparan yol

Azərbaycanın 2028-ci ildə “Avropa Siyasi Birliyi”nin sammitinə ev sahibliyi etməsi qarşıdakı dövr üçün əlavə diplomatik imkan yaradır. Bakı Avropa liderlərinin müzakirələrində iştirak edən paytaxt olmaqla yanaşı, həmin dialoqu qəbul edən mərkəzə çevriləcək.

Bu imkanın dəyəri tədbirin təşkilindən daha genişdir. Azərbaycan enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat bağlantıları və regional əməkdaşlıq üzrə təşəbbüslərini sammitə qədər konkret nəticələrlə gücləndirə bilər.

Dublin sammiti həmin istiqamətdə siyasi zəmin yaradır. Qarşıdakı mərhələdə əsas göstərici görüşlərin sayı deyil, əldə olunan razılaşmaların müqavilələrə, investisiyalara və işlək əməkdaşlıq mexanizmlərinə çevrilməsi olacaq. Azərbaycanın Avropa ilə münasibətlərinin davamlılığı da məhz bu qarşılıqlı faydanın nə dərəcədə genişlənəcəyindən asılıdır.