Azərbaycanın ət aldığı Monqolustanla bağlı ŞOK RƏQƏMLƏR

Azərbaycana son illər Monqolustan və Ukraynadan ətlər gətirilir.

BAKU.WS-in məlumatına görə, hər iki ölkə ət ixracatçısı olsa da mənzərə və mənbələr fərqlidir.

Monqolustan dünyanın ən böyük nisbətdə heyvandarlıq mərkəzlərindən biridir. 2024-cü ilin rəsmi sayımı ölkədə təxminən 57,6 milyon baş ümumi heyvan olduğunu göstərib. Bu heyvanların böyük hissəsini qoyun və keçi təşkil edi. 2024--cü ildə qoyun və keçilər ümumi sürünün təxminən 80%-dən çoxunu təşkil edirdilər; mal-qara (cattle) və atın payı xeyli azdır, dəvə sayı isə nisbətən aşağıdır.

Monqolustanın ixrac profili də buna uyğun gəlir. İxrac olunan ətin böyük hissəsi qoyun və keçi ətləridir (qoyun-keçi ətləri, yəni mutton/chevon). 2025-ci ilin ilk 8 ayında ölkə təxminən 18.1 min ton ət və ət məhsulu ixrac edib. İxrac olunan ətin təxminən 60–65%-i qoyun-keçi mənşəlidir. Bu da göstərir ki, Monqolustan ixrac bazarında əsas rəqabətçilik növü kimi oğlaq (small ruminant) ətinə söykənir.

Monqolustan qoyun və keçi sürülərində böyük həcmlərə malikdir, bu da ölkəni xüsusilə quru/çöl şəraitində yetişdirilən qoyun-keçi ətləri üzrə etibarlı təchizatçıya çevirir. Heyvandarlıq ənənəvi olaraq yaylaq-qışlaq əsasında aparılır; ət məhsulu təbii otlaqlarda böyümüş heyvanlardan gəlir ki, bu da çatdırılan məhsulun dad/marketi̇nq xüsusiyyətlərini fərqləndirə bilər. Son illərdə Monqolustanda baş verən sərt "dzud" (qış fəlakətləri) nəticəsində milyonlarla heyvan itirilmiş və ümumi sürü miqdarı azalmışdır. Yəni Monqolustanın ixrac qabiliyyəti iqlim risklərinə həssasdır.

Ukrayna isə struktur etibarilə Monqolustan qədər qoyun-keçi ölkəsi deyil - burada mal-qara (xüsusilə canlı mal-qaranın və mal əti) və həmçinin quş əti (poultry) sənayesi önəmlidir. Ukrayna həm canlı heyvan ixracı, həm də bəzi ət və ət məhsulları üzrə ənənəvi ticarət əlaqələrinə malikdir. 2025 hesabatlarında canlı mal-qaranın və ətin ixracı hədəf bazarlara (Şimali Afrika, Orta Şərq və keçmiş MDB ölkələri) yönəlmiş göstərilir.

Ukrayna sənayesi daha sənayeləşmiş strukturda işləyir - kütləvi canlı heyvan və bəzi dondurulmuş ət istiqamətində ixrac imkanları var. 2025-də canlı mal-qaranın ixracı artım göstərib. Müharibə və logistika problemleri, həmçinin heyvandarlıq inventarının uzunmüddətli azalması istehsal və ixrac potensialına zərbə vurub.