Azərbaycanın sosial inkişaf modelləri: inklüzivlik, regional dirçəliş və qlobal inteqrasiya AZƏRTAC

Bakı, 28 noyabr, AZƏRTAC

Müasir dünyada sosial siyasət dövlətlərin iqtisadi inkişaf strategiyalarının ayrılmaz tərkib hissəsidir. Azərbaycanın sosial siyasəti son illərdə ciddi transformasiyalardan keçərək inklüzivlik, innovasiya və davamlı inkişaf prinsipləri üzərində yenidən qurulub. Ölkənin iqtisadi potensialı və beynəlxalq nüfuzu sosial sahədə həyata keçirilən islahatlarla birgə müasir dövrün çağırışlarına cavab verir.

Azərbaycanın sosial siyasətinin strateji istiqamətləri

Azərbaycanın sosial siyasətində son dövrlərdə həyata keçirilən dəyişikliklər bir neçə əsas strateji istiqamət üzrə təzahür edir:

İnklüzivlik və sosial ədalət. Azərbaycan hökuməti sosial siyasətdə bərabərlik prinsipini gücləndirmək məqsədilə yeni proqramlar həyata keçirib. Xüsusilə aztəminatlı ailələrə dəstək, məcburi köçkünlərin mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması və əlilliyi olan şəxslərin cəmiyyətə inteqrasiyası diqqət mərkəzində olub. “DOST” mərkəzlərinin yaradılması bu istiqamətdə mühüm addımdır, çünki həmin mərkəzlər sosial xidmətlərin əlçatanlığını artırır.

Regional inkişaf siyasəti. Azərbaycanın sosial siyasətində regional inkişaf xüsusi yer tutur. Xüsusilə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda postmünaqişə dövründə həyata keçirilən “Böyük Qayıdış” proqramı sosial-iqtisadi dirçəlişin və dayanıqlı inkişafın vacib elementinə çevrilib. Bu prosesdə dövlət tərəfindən yaradılan müasir infrastruktur həm əhalinin yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılmasına, həm də regionun iqtisadi inteqrasiyasına xidmət edir.

İqtisadi təkanverici siyasət və sosial rifahın yüksəlişi

Azərbaycanın əmək bazarında qeyri-neft sektorunun gücləndirilməsi sosial siyasətin iqtisadi dayağı kimi çıxış edir. Mikro, kiçik və orta sahibkarlığın dəstəklənməsi, gənclər arasında işsizlik səviyyəsinin azaldılması və qadınların əmək bazarına inteqrasiyası yeni perspektivlər açır. Xüsusilə 2024-cü ildə tətbiq edilən rəqəmsal məşğulluq platforması işaxtaranlarla işəgötürənləri daha effektiv əlaqələndirib. Son illərdə minimum əməkhaqqı və pensiyaların artırılması, müavinətlərin genişləndirilməsi dövlətin sosial siyasətdə əsas prioritetlərindəndir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən, 2023-cü ildə minimum əməkhaqqı 15 faiz artırılıb, bu isə 1 milyon nəfərin sosial vəziyyətinin yaxşılaşmasına şərait yaradıb.

Azərbaycanın sosial siyasətinin əsas komponentlərindən biri təhsil və səhiyyə sahəsində davamlı islahatlardır. Müasir peşə təhsili mərkəzlərinin yaradılması və ali təhsilin əlçatanlığının artırılması insan kapitalının inkişafına mühüm töhfə verir. Eyni zamanda, səhiyyə sahəsində tətbiq edilən icbari tibbi sığorta əhalinin sağlamlıq xidmətlərinə çıxışını asanlaşdırıb.

Beynəlxalq kontekst. Azərbaycanın sosial siyasətinin qlobal perspektivləri

Azərbaycanın sosial siyasəti beynəlxalq əməkdaşlıq və inteqrasiya kontekstində də diqqətəlayiqdir. Ölkənin BMT-nin Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə (DİM) uyğunlaşdırdığı strategiyalar sosial siyasətin beynəlxalq standartlara inteqrasiya olunmasını təmin edir. Xüsusilə:

• Dayanıqlı inkişaf təşəbbüsləri: “Yaşıl Azərbaycan” proqramı ekoloji sosial siyasətin əsasını qoyub. Bu çərçivədə şəhər və kənd yerlərində alternativ enerji mənbələrinin tətbiqi ekoloji təhlükəsizlik və sosial rifahın təmin olunmasına xidmət edir.

• Humanitar diplomatiya: Azərbaycan müharibə və münaqişə zonalarından olan qaçqın və məcburi köçkünlərin hüquqlarının müdafiəsi istiqamətində beynəlxalq səviyyədə fəal iştirak edir.

Azərbaycanın sosial siyasətində müşahidə edilən dinamik artım və yeni perspektivlər ölkənin müasir dövrdə sosial-iqtisadi və siyasi transformasiya prosesində mühüm rol oynayır. Lakin bu inkişaf tendensiyasının davamlı olması üçün bir neçə tövsiyə irəli sürülə bilər:

- Sosial xidmətlərin daha geniş rəqəmsallaşdırılması.

- Regionlararası sosial bərabərsizliyin aradan qaldırılması üçün əlavə resursların ayrılması.

- Dövlət və özəl sektor arasında daha sıx əməkdaşlıq üçün platformaların yaradılması.

Bu təhlillər göstərir ki, Azərbaycanın sosial siyasəti yalnız daxili sabitlik və rifahın təmin edilməsinə deyil, həm də regional liderlik mövqeyinin gücləndirilməsinə xidmət edir. Ölkənin sosial siyasət modelinin davamlı inkişafı gələcəkdə Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunu daha da artıracaq.