Azərbaycanın təşəbbüsü ilə...

ECO çərçivəsində yeni əməkdaşlıq formatları və layihələri müəyyənləşməkdədir

Üzv olduğu qlobal və regional təşkilatlarda geniş tərəfdaşlıq, qarşılıqlı etimad və anlaşma, inteqrasiya və digər mühüm amillərin güclənməsinə töhfə verən Azərbaycan enerji və qeyri-enerji layihələrinin təşəbbüskarı və nümunəvi addımları ilə fərqlənməkdədir. Həmin təşkilatlardan biri olan İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatında (ECO) öz faydalı təklifləri ilə seçilən respublikamız sivilizasiyalararası dialoqa, humanitar əməkdaşlığa, sülh təşəbbüslərinin təşviqinə dərin töhfələr verir, iqtisadiyyat, ticarət, enerji, nəqliyyat, turizm, kənd təsərrüfatı və ekologiya sahələrində əməkdaşlıqda öz fəal iştirakını gücləndirir.

ECO regionumuzun nəhəng iqtisadi potensialından daha səmərəli istifadə, region ölkələri arasında iqtisadiyyat və ticarət sahəsində əlaqələrin inkişaf etdirilməsi baxımından əlverişli imkanlara malikdir. Azərbaycanın xarici siyasətində ECO-ya üzv ölkələrlə əlaqələrin önəmli yer tutduğunu bəyan edən Prezident İlham Əliyev bildirib ki, İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv dövlətlərlə münasibətlərimiz dostluq və qarşılıqlı hörmətə əsaslanır. “Biz, həmçinin beynəlxalq platformalarda, o cümlədən İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və Qoşulmama Hərəkatı çərçivəsində İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv dövlətlərlə səmərəli əməkdaşlıq edirik”.

Enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat bağlantıları

Azərbaycan ECO-nun 2006-cı ilin mayında və 2012-ci ilin oktyabrında Bakıda keçirilmiş IX və XII Zirvə görüşlərinə uğurla ev sahibliyi edib. Bu toplantılar çərçivəsində qəbul olunan qərarlar təşkilat daxilində əməkdaşlığın keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçməsinə şərait yaradıb. Həmin Zirvə görüşlərində Azərbaycanın təşəbbüsü ilə enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat bağlantılarının gücləndirilməsi, ekoloji məsələlər və davamlı inkişaf mövzularında önəmli sənədlər qəbul olunub. Eyni zamanda, 2023-cü ilin oktyabrında Bakıda keçirilən İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı Nazirlər Şurasının 27-ci iclası aparıcı mövzu olan “Yaşıl keçid və qarşılıqlı bağlantılar” hədəflərinə çatmaq üçün xüsusi aktuallıq kəsb edib, üzv ölkələr arasında “yaşıl enerji” sahəsində əməkdaşlığın əsasını qoyub.

Geosiyasi baxımdan, ECO platforması Azərbaycan üçün regional həmrəyliyin və strateji tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsi üçün mühüm vasitədir. Həmçinin, ECO təşkilatı da Azərbaycanın son illərdə qlobal dünya ilə balanslaşdırılmış və çoxşaxəli siyasətinin müsbət nəticələrini, eləcə də artan resurs və tranzit imkanlarını nəzərə alaraq sıx əməkdaşlığı daha da artırmağa üstünlük verir. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu, Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu (Orta Dəhliz) və Cənub Qaz Dəhlizi kimi layihələrin icrası bu baxımdan ECO-nun starteji maraqlarına xidmət edir. ECO-ya üzv ölkələrin Avropa və Çin arasındakı coğrafiyada yerləşməsi geosiyasi və geoiqtisadi baxımdan olduqca əhəmiyyətlidir. Məhz bunun nəticəsidir ki, həmin coğrafiyada xüsusi strateji logistika imkanları ilə seçilən islam və türk dövlətlərinin Orta Dəhliz və Cənub Qaz Dəhlizi kimi layihələrdə ortaq addımlar atması daha çox diqqəti cəlb edir.

“Yaşıl iqtisadiyyat” quruculuğunda uğurlu başlanğıc

Son illər ECO-Azərbaycan əlaqələri daha geniş iqtisadi parametrləri əhatə etməyə başlayıb və ticarət, kənd təsərrüfatı və “yaşıl iqtisadiyyat” sahələrində həyata keçirilən əməkdaşlıq təşəbbüsləri ölkəmizin bu regional qurumda rolunu daha da gücləndirib. Bundan əlavə, Azərbaycan ECO çərçivəsində “yaşıl enerji” təşəbbüslərinə də böyük önəm verir. Son dövrlərdə Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan arasında enerji sistemlərinin birləşdirilməsi layihəsi üzrə sənəd imzalanıb. Bu təşəbbüs regionda alternativ enerji mənbələrinin səmərəli istifadəsini, enerji təhlükəsizliyinin artırılmasını və dayanıqlı inkişafın təmin olunmasını hədəfləyir. Bakıda ECO regionu üçün “Təmiz Enerji Mərkəzi”nin yaradılması ilə bağlı aparılan müzakirələr də Azərbaycanın bu sahədəki liderlik iddiasını bir daha ortaya qoyur.

Azərbaycan ECO ölkələri ilə ticarət dövriyyəsinin və iqtisadi əlaqələrin genişlənməsində maraqlıdır. Ölkəmiz regionda ticarətin asanlaşdırılması, gömrük və logistika prosedurlarının sadələşdirilməsi, sərmayə mühitinin yaxşılaşdırılması və sənaye əməkdaşlığının gücləndirilməsi kimi təşəbbüslərlə çıxış edir. Qeyri-neft sahələrində hər iki tərəfin böyük potensialları mövcuddur. Bu resursların hərəkətə gətirilməsi İƏT ölkələri ilə qarşılıqlı mal və  xidmətlərin ticarətinin artmasına da yaxşı zəmin yaradır. Azərbaycanın hazırkı ixrac strategiyasında qeyri-neft ixracında aqrar-sənaye mallarının ənənəvi bazarlardan yeni bazarlara çıxışının təmin edilməsi və dayanıqlı ticarət infrastrukturlarının yaradılması mühüm yer tutur ki, bu baxımdan yeni imkanların səfərbər edilməsi ixracın coğrafiyasını daha da genişləndirə bilər.

Aqrar sahədə birgə təşəbbüslər

Eləcə də, son illərdə Azərbaycan və ECO ölkələri arasında aqrar sahədə səmərəli əməkdaşlıq çərçivəsində təşkilatın ixtisaslaşmış orqanları ilə birgə regional layihələr həyata keçirilib. Üzv ölkələr tərəfindən irəli sürülən yeni təşəbbüslər dəstəklənib, kənd təsərrüfatı və qida məhsullarının ticarət dövriyyəsinin artırılması, aqrar sahədə məhsuldarlığın daha da artırılması, torpaq və su resurslarından səmərəli istifadə ilə bağlı birgə addımlar atılıb. Hazırda tərəflər aqrar sahədə ənənəvi istehsal və emal üsullarından müasir aqrar-sənaye modelinə keçidi sürətlləndirmək, “ağıllı kənd təsərrüfatı” texnologiyalarının tətbiqini genişləndirmək, bərpaolunan enerji və dayanıqlı kənd təsərrüfatı mexanizmlərinin tətbiqini təmin etmək, ekoloji təmiz və halal qida prinsipi ilə fəaliyyət göstərən kənd təsərrüfatı müəssisələri və aqroparklar yaratmaq üçün birgə təşəbbüsləri nəzərdən keçirir.

Ölkəmizin perspektiv planlara əsasən, aqrar sektorun müxtəlif bölmələrinə sərmayələrin cəlb olunması, xarici iş adamları arasında əlaqələrin gücləndirilməsi və təşviq edilməsi nəzərdə tutulur. Hökumət bu istiqamətdə müxtəlif stimullaşdırıcı iqtisadi alətlər, o cümlədən vergi və gömrük güzəştləri tətbiq edir.

ECO investorlarının azad ərazilərə marağı

İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə xarici investorlar üçün tətbiq edilən geniştutumlu güzəştlər, səmərəli iqtisadi alətlər ECO ölkələrinin biznes icması üçün də böyük imkanlar yaradır. Təşkilatın nümayəndə heyəti ilə keçirilən görüşlərdə sərmayəçilərə bu bölgənin aqrar layihələrdə təmsil olunmaq üçün münbit şərait yaradıldığı xatırladılıb və qarşı tərəfin marağına səbəb olub. Təşkilatın baş katibi Əsəd Məcid Xan mövcud əlverişli investisiya iqliminin dəyərləndirləcəyini və azad edilmiş ərazilərdə aqrar sektorda mütərəqqi texnologiyaların tətbiqi və təcrübə mübadiləsi istiqamətində İƏT-in rolunun artırılacağını bəyan edib. Yeri gəlmişkən, Şuşa şəhərinin 2026-cı il üçün İƏT-in turizm paytaxtı elan edilməsi bu bölgəyə turizm xidmətləri üzrə xarici şirkətlərin gəlməsi üçün də dərin stimullar yaradır. İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının 2025-ci ildə 17-ci sammitinin Azərbaycanda keçirilməsi isə Azərbaycanın bu qurum daxilində təşəbbüskar mövqeyə malik olduğunu, regional əməkdaşlığa verdiyi töhfələrin yüksək qiymətləndirildiyini göstərir. Bu tədbir Azərbaycanın regional inteqrasiya proseslərində fəal iştirakını daha da gücləndirməklə yanaşı, ölkənin beynəlxalq miqyasda diplomatik və iqtisadi mövqeyinin möhkəmlənməsinə də mühüm töhfə verəcək. Azərbaycanın təklif etdiyi yeni əməkdaşlıq formatlarının və layihələrin ECO məkanında həyata keçirilməsi üçün əlverişli imkanlar formalaşacaq.

ELBRUS CƏFƏRLİ