Bakı İrəvandan əməli addımlar gözləyir

Ermənistan və Azərbaycan hakimiyyəti sülh müqaviləsinin mətni üzərində razılığa gələ bilsələr də, regionda təhlükəsizlik vəziyyəti yaxşılaşmayıb. Son bir neçə gündə Bakı İrəvanı ərazisini atəşə tutmaqda ittiham edir. Ermənistan tərəfi hər şeyi inkar edir, avropalı müşahidəçilər də heç bir qanun pozuntusunu qeydə almırlar.

Azərbaycan tərəfinin məlumatına görə, martın 16-dan 18-dək Ermənistan hərbçiləri atıcı silahlardan azı altı dəfə atəş açıb. Bəzən çəkiliş birdəfəlik, bəzən də bir neçə saat ərzində qeydə alınıb. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, ermənilər Qarabağda yerləşən ərazilərə hücum ediblər.
Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə “Nezavisimaya qazeta” yazıb.
Rusiya nəşrinin təhlilində qeyd olunur:
İttihamlara cavab olaraq Ermənistan Müdafiə Nazirliyi hər dəfə belə bir hadisənin baş vermədiyini bəyan edib. Bundan əlavə, onlar xatırladıblar ki, baş nazir Nikol Paşinyan Bakıya “atəşkəs rejiminin pozulması hallarını və/və ya onlar haqqında məlumatı araşdırmaq üçün birgə mexanizm yaratmağı” təklif edib, lakin Azərbaycan hələlik bu təklifə cavab verməyib. Bununla bağlı İrəvan Azərbaycan hakimiyyətinin bunun üçün lazım olan məlumatı təqdim edəcəyi təqdirdə haqqında danışdığı halları araşdırmağa hazırdır.
Öz növbəsində, Avropa İttifaqının (Aİ) Ermənistandakı nümayəndəliyi martın 16-da və 17-də Ermənistan-Azərbaycan sərhədinin müxtəlif hissələrinə öz patrullarını göndərib. Müşahidəçilər Azərbaycanın ittihamlarını təsdiqləyəcək heç nə hiss etməyiblər. "Vəziyyət sakit və dinc olaraq qalır, qeyri-adi fəaliyyət müşahidə olunmur", - missiyanın bəyanatında deyilir.
Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyan Azərbaycanın fəaliyyətinə o qədər də əhəmiyyət verməməyi təklif edir.
“İndiki mərhələdə Azərbaycanın gərginləşəcəyini düşünmürəm, biz yalnız sülh müqaviləsi ilə bağlı razılaşmanı elan etmişik və Aİ müşahidəçilərinin qiymətləndirməsi göz qabağındadır. Dünya isə öz fikrini Azərbaycanın “Telegram” kanallarına əsaslanaraq formalaşdırmır. Onların öz mənbələri var və Azərbaycan tərəfi bunu nəzərə almalıdır.
Azərbaycanın qaldırdığı hər bir “narahatlığın” müqavilədə həlli yolları var. Əgər bu kifayət etməsə, biz yenidən müzakirə etməyə və anlamağa hazırıq ki, Ermənistan Konstitusiyasında ərazi iddiaları kimi bir anlayış var, ya yox?” – Simonyan vurğulayıb.
Baş nazirin ofisi xatırladıb ki, İrəvan “sülh gündəmini rəhbər tutur və bu, Ermənistan və Azərbaycan arasında sülhün və dövlətlərarası münasibətlərin yaradılması haqqında sazişin mətninin yekunlaşdırılmasına yönəlmiş addımların təkzibolunmaz sübutudur”. Bununla bağlı Paşinyanın ofisi Bakını sülh müqaviləsinin imzalanma yeri və vaxtı ilə bağlı məsləhətləşmələrə başlamağa çağırıb.
“Həmçinin qeyd etməyi zəruri hesab edirik ki, 2025-ci ilin yanvarında Azərbaycanın qərb rayonlarından Ermənistan Respublikasının ərazisindən NMR-ə (Naxçıvan Muxtar Respublikası – NG), əks istiqamətdə və üçüncü ölkələrə, Ermənistanın şimal-qərb istiqamətindən, o cümlədən Ermənistanın üçüncü hissəsindən keçməklə, dəmir yolu ilə yükdaşıma probleminin həlli üçün 2025-ci ilin yanvarında Azərbaycana yazılı şəkildə təklif verib, o cümlədən silahlara qarşılıqlı nəzarətin ikitərəfli mexanizminin yaradılması təklifi ilə çıxış edir və Azərbaycandan müsbət cavab gözləyir. Eyni zamanda, təsdiq edirik ki, Ermənistan Azərbaycanla dövlət sərhədinin delimitasiyası üzrə işi davam etdirməyə hazırdır”, - deyə baş nazirin ofisindən bildirilib.

Lakin Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbəri Ceyhun Bayramov məqalə dərc edərək Ermənistandakı revanşist meyllərin ikitərəfli münasibətlərin normallaşmasına ciddi maneə olduğunu bildirib.
“Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişi üzrə ikitərəfli danışıqlarda əldə olunan irəliləyişlərə, Ermənistanda davam edən revanşizm tendensiyası, Azərbaycana qarşı ərazi iddialarını özündə əks etdirən Konstitusiyanın və digər hüquqi aktların müddəalarının dəyişdirilməsi üçün siyasi iradənin yoxluğu, eləcə də xarici qüvvələrin birbaşa dəstəyi ilə Ermənistanın sürətlə silahlanması Azərbaycanla münasibətlərin normallaşmasına ən ciddi maneə kimi qalmaqda davam edir”.
Qafqaz İnstitutunun rəhbəri Aleksandr İskandaryan NG-yə bildirib ki, Azərbaycan hakimiyyətinin bəyanatları ilk növbədə sülh müqaviləsinin mətni üzrə razılaşmanın onun tezliklə imzalanmasına gətirib çıxarmayacağından xəbər verir.
“Adətən, atəşə tutulma ilə bağlı bəyanatlar danışıqlar prosesi çərçivəsində bəzi hadisələrlə əlaqələndirilir. Bakı və İrəvan sülh müqaviləsinin mətni üzərində razılaşdıqlarını elan etməzdən əvvəl də onlar dinlənilib. Bu, Ermənistana təzyiq formalarından biridir. Bu, bir növ yelləncəkdir: əgər müsbət bir şey eşidilirsə, o zaman hansısa təhlükə eşidilməlidir və əksinə”, - İskandaryan hesab edir.
Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin (CAİR) İdarə Heyətinin sədri Fərid Şəfiyev hesab edir ki, Ermənistan tərəfinin atəşə tutulması heç nəyə ciddi təsir etməyəcək adi təxribat ola bilər. Lakin Ermənistan hakimiyyəti Konstitusiyanın preambulasından Dağlıq Qarabağın adı çəkilən Müstəqillik Bəyannaməsinə istinadı çıxarmayana qədər sülh müqaviləsi imzalanmayacaq.
“Tarix bilir ki, beynəlxalq sənədlər 10-20 ildən sonra öz əhəmiyyətini itirir. Əgər müəyyən müddətdən sonra Ermənistanda revanşistlər hakimiyyətə gələrək Paşinyanın Konstitusiyaya zidd saziş imzaladığını bəyan etsələr, eyni şey sülh müqaviləsi ilə də baş verə bilər. Bu, fundamental problemdir, qalanı, o cümlədən ATƏT-in Minsk qrupunun buraxılması tez bir zamanda həll oluna bilər”, - deyə Şəfiyev NG-yə bildirib.
Onun sözlərinə görə, Bakı İrəvanın sülhə hazır olması ilə bağlı bəyanatları ilə kifayətlənmir, ondan əməli addımlar gözləyir.
Y. QACAR