Bakı Xoreoqrafiya Akademiyası: Ənənənin qoruyucuları və yeni hərəkatın yaradıcıları

Bakı, 18 noyabr, Günel Alıyeva, AZƏRTAC

Rəqs sözsüz dildir. O, sakitlikdə, hərəkətdən əvvəlki incə nəfəsdə, bədənin duyğuları formaya çevirdiyi anda yaranır.

AZƏRTAC-ın çəkiliş qrupu təkcə ifaçıların deyil, həm də ənənələrin daşıyıcılarının və müasir rəqs keçiricilərinin formalaşdığı bir məkan olan Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasında olub. Burada, addım səsləri ilə dolu işıqlı dəhlizlərdə və gənc sənətçilərin gərgin məşqlərini əks etdirən güzgü salonlarında gələcək rəqqaslar - Azərbaycan xoreoqrafiyasının təxminən bir əsrlik tarixinin qoruyucuları və onun yeni həyatının yaradıcıları dünyaya gəlir.

Akademiyanın tarixi 1922-ci ildə Əli Bayramov adına Klubda ilk balet studiyasının açılması ilə başlayır. Onun yaradılması milli musiqi və xoreoqrafiya məktəbinin təməlini qoyan görkəmli Azərbaycan maarifçiləri Üzeyir Hacıbəyli və Müslüm Maqomayev sayəsində mümkün olub.

Artıq 1930-cu illərdə studiyanın şagirdləri ilk tamaşalarını, o cümlədən T.A.Hoffmanın novellası əsasında Leo Delibin əfsanəvi “Koppeliya” baleti də təqdim ediblər.

1933-cü ildə studiya balet məktəbinə, daha sonra isə xoreoqrafiya məktəbinə çevrilib. Təxminən bir əsr sonra, 2014-cü ildə bu təhsil müəssisəsinin bazasında Bakı Xoreoqrafiya Akademiyası — ibtidai məktəb və kollecdən bakalavriat, magistratura və doktoranturaya qədər bütün peşəkar təhsil səviyyələrini birləşdirən müasir təhsil müəssisəsi yarandı.

Həmsöhbətimiz, Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasının rektoru, Əməkdar artist Nailə Məmmədzadə vurğulayır ki, 2014-cü il əhəmiyyətli bir tarixi mərhələyə çevrildi, çünki məhz o zaman xoreoqrafiya məktəbi akademiya statusu aldı: “Əslində, daxili strukturumuzda o qədər də çox dəyişiklik olmadı. Yeganə həqiqətən də itirdiyimiz - görkəmli müəllimlərimiz, məktəbin təməlini təşkil edən ustadlarımız oldu. Lakin biz onların ruhunu, metodlarını, peşəkar etikasını – bütün bunları qoruyub saxlamaqda davam edirik”.

Rektor əfsanəvi müəllimləri – balerina, SSRİ Xalq artisti Leyla Vəkilova, görkəmli xoreoqraf, Xalq artisti Rəfiqə Axundova və Azərbaycanın Xalq artisti Çimnaz Babayevanı xüsusi səmimiyyətlə xatırlayır. Onların vəfat etməsi Azərbaycan xoreoqrafiyası üçün böyük itki oldu, lakin bu görkəmli müəllimlərin sevimli peşələrinə sədaqəti hər tələbə nəslində yaşamaqda davam edir.

Akademiya tarixinin mərhələləri barədə danışan Nailə Məmmədzadə əsas tarix - Azərbaycan baleti üçün həlledici olan 1933-cü ili xatırladı. Məhz o zaman Azərbaycan SSR Xalq artisti Qəmər Almaszadə Leninqrada getdi və orada xoreoqrafiya texnikumunda, dahi Qalina Ulanovanın anası M.F.Romanovanın sinfində təhsil alaraq məşhur rus balet məktəbinin tədris proqramını mənimsədi.

“Bu proqram bizim bazamıza çevrildi, - deyə rektor vurğulayır. - Step by step prinsipi - sadədən mürəkkəbə doğru - prinsipi bu gün də aktuallığını qoruyub saxlayır. Biz proqramları yeniləyə, zamanla ayaqlaşa bilərik, lakin Qəmər xanımın gətirdiklərini itirə bilmərik”, - deyə Akademiyanın rektoru əlavə edib.

Rəqqasın hər bir hərəkəti burada təkmilləşdirilir. Müəllimin diqqətli baxışı və onlarla təkrarlar tələbəni səhnəyə aparan uzun yolun bir hissəsidir.

Məşq zallarındakı atmosfer xüsusi bir enerji: intizam və ilhamın, klassik məktəbin və yeniliyə istəyinin birləşməsi ilə doludur.

Bu gün akademiyada üç - klassik, xalq və müasir əsas istiqamət uğurla inkişaf etdirir.

Bütün istiqamətlər üzərində bir çox sənətçi nəsli yetişdirən və Azərbaycan səhnəsinin gələcəyini formalaşdırmağa davam edən müəllimlər çalışır.

Xoreoqrafiya Akademiyasının məzunları adları milli balet elitasına daxil olan rəqqaslar olub. Onların arasında həm Azərbaycan, həm də beynəlxalq səhnələrdə parlayan onlarla xalq və əməkdar artistlər, xoreoqraflar və müəllimlər var. Yaradıcılığı Azərbaycan mədəniyyətinin bir parçasına çevrilmiş əfsanəvi Leyla Vəkilova xüsusi yer tutur.

Bu gün Bakı Xoreoqrafiya Akademiyası regionda peşəkar xoreoqrafiya təhsilinin tam dövrünü təklif edən yeganə müəssisədir. Bu, gənc istedadlara yalnız ənənələri qorumağa deyil, həm də inkişaf etdirməyə, təzə ideyalar və yeni bədii baxışlar gətirməyə imkan verir.