Bakıda tarixi təhlükəsizlik toplantısı Nə müzakirə olunur?

Dünyanın müxtəlif regionlarında təhlükəsizlik mühitinin sürətlə dəyişdiyi bir vaxtda Bakıda keçirilən IV Bakı Təhlükəsizlik Forumu Azərbaycanın beynəlxalq təhlükəsizlik gündəliyində artan rolunu nümayiş etdirən mühüm tədbirlərdən birinə çevrilib.

Azərbaycan Respublikası Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin təşkilatçılığı ilə keçirilən forumda 100-dən artıq ölkənin xüsusi xidmət orqanlarının rəhbərləri və yüksək səviyyəli nümayəndələri, eləcə də beynəlxalq təşkilatların təmsilçiləri iştirak edir. Ümumilikdə tədbirə 600-ə yaxın yüksək səviyyəli nümayəndə qatılıb.

Forumun builki mövzusu da təsadüfi deyil: “Qlobal təhlükəsizlik arxitekturasında yeni çağırışlar və terrorçuluğa qarşı effektiv əməkdaşlıq mexanizmlərinin formalaşdırılması”.

Bu miqyas Bakının təhlükəsizlik sahəsində ayrıca dialoq platforması kimi formalaşdığını göstərir. Forumun əsası 2023-cü ildə qoyulub və ötən müddətdə onun iştirakçı coğrafiyası genişlənib. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev builki müraciətində də məhz bu məqama diqqət çəkib.

Dövlət başçısı bildirib ki, forumun iştirakçı coğrafiyasının ildən-ilə genişlənməsi və müzakirə olunan məsələlərin aktuallığı “Bakı platformasının beynəlxalq səviyyədə artan nüfuzunun göstəricisidir”.

Bu ifadə forumun mahiyyətini də açır. Söhbət sadəcə bir tədbirdən deyil, müxtəlif ölkələrin xüsusi xidmət və təhlükəsizlik qurumlarının bir araya gələrək ortaq təhdidləri müzakirə etdiyi davamlı platformadan gedir.

Prezidentin əsas mesajı: təhlükəsizlik artıq sərhədlə məhdudlaşmır

Prezident İlham Əliyevin müraciətində diqqət çəkən əsas məqamlardan biri müasir təhlükəsizlik anlayışının dəyişməsi ilə bağlıdır.

Dövlət başçısı vurğulayıb ki, “təhlükəsizlik anlayışı artıq ayrı-ayrı dövlətlərin sərhədləri ilə məhdudlaşmır”.

Bu yanaşma müasir dünyada terrorçuluq, transmilli cinayətkarlıq, narkotik və silah dövriyyəsi, kibercinayətkarlıq, qanunsuz miqrasiya və digər təhdidlərin sərhəd tanımaması ilə bağlıdır. Bir ölkədə yaranan böhranın qısa müddətdə digər regionlara təsir göstərə bilməsi təhlükəsizlik qurumları arasında məlumat mübadiləsini və koordinasiyanı daha vacib edir.

Prezident xüsusilə yeni texnologiyaların, o cümlədən süni intellektin terrorçuluq məqsədilə istifadəsi riskinə də diqqət çəkib.

Onun sözlərinə görə, rəqəmsal imkanların bədniyyətli istifadəsi radikal ideyaların yayılmasına, terror şəbəkələrinin maliyyə imkanlarının genişlənməsinə və yeni tərəfdarların cəlb olunmasına şərait yarada bilər.

Dövlət başçısının mesajı burada kifayət qədər aydındır: təhlükəsizlik qurumları artıq yalnız baş vermiş hadisələrə reaksiya verməməli, riskləri əvvəlcədən müəyyənləşdirməli və onların qarşısını vaxtında almalıdır.

DTX-nin təşkil etdiyi forum niyə önəmlidir?

Forumun təşkilatçısı Azərbaycanın Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətidir. DTX rəisi general-polkovnik Əli Nağıyev çıxışında tədbirin ildən-ilə genişlənməsinə diqqət çəkib.

Forum çərçivəsində 600-ə yaxın yüksək səviyyəli nümayəndənin iştirak etməsi milli təcrübələrin müqayisəsi, peşəkar əlaqələrin inkişaf etdirilməsi və birgə həll yollarının axtarılması üçün imkan yaradır.

Əli Nağıyevin rəhbərlik etdiyi qurumun təşkil etdiyi tədbirin belə geniş coğrafiyanı əhatə etməsi Azərbaycanın təhlükəsizlik sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığa verdiyi əhəmiyyətin göstəricilərindən biri kimi təqdim olunur.

Burada daha bir mühüm məqam var: forum siyasi yanaşmaları fərqli olan dövlətlərin təhlükəsizlik qurumlarını da eyni masa ətrafında toplayır. Məqsəd bütün məsələlərdə eyni mövqeyə gəlmək deyil, ortaq təhdidlər üzrə ünsiyyət kanallarını açıq saxlamaqdır.

Ermənistan kəşfiyyat rəhbərinin Bakıya gəlməsi

Forumun diqqətçəkən məqamlarından biri Ermənistanın Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin rəhbəri Kristine Qriqoryanın Bakıya gəlməsidir.

Ermənistan Baş nazirinin mətbuat katibi Melanya Arutyunyanın məlumatına görə, Qriqoryan IV Bakı Təhlükəsizlik Forumunda iştirak edir və onun sentyabrın 22-də Ermənistana qayıtması gözlənilir.

Bu faktı xüsusilə forumun formatı baxımından qeyd etmək vacibdir. Azərbaycanla Ermənistan uzun illər ağır münaqişə yaşayıb. Buna baxmayaraq, təhlükəsizlik sahəsində beynəlxalq format çərçivəsində hər iki ölkənin xüsusi xidmət strukturlarının təmsil olunması dialoq imkanlarının tamamilə qapalı olmadığını göstərən fakt kimi qiymətləndirilə bilər.

Bakı niyə belə tədbirlərə ev sahibliyi edir?

Son illərdə Azərbaycan paytaxtında müxtəlif beynəlxalq formatların ardıcıl keçirilməsi Bakının diplomatik və təhlükəsizlik dialoqu üçün platforma kimi rolunu genişləndirib.

Bakı Təhlükəsizlik Forumunun fərqi isə ondan ibarətdir ki, burada əsas iştirakçılar siyasətçilərdən daha çox xüsusi xidmət və təhlükəsizlik orqanlarının rəhbərləridir.

Bu, diplomatik danışıqlardan fərqli bir müstəvidir. Çünki terrorçuluq, kibertəhlükəsizlik, transmilli cinayətkarlıq, narkotik qaçaqmalçılığı və digər transsərhəd təhdidlər üzrə praktiki əməkdaşlıq üçün xüsusi xidmətlər arasında birbaşa peşəkar əlaqələr mühüm rol oynayır.

Azərbaycan Prezidentinin müraciətində də vurğulandığı kimi, açıq və etibarlı dialoq əsasında qurulan tərəfdaşlıqlar mürəkkəb təhlükəsizlik çağırışlarının qarşısının alınmasına imkan yarada bilər.

Azərbaycanın mesajı: dialoq və əməkdaşlıq

IV Bakı Təhlükəsizlik Forumunun ümumi mənzərəsinə baxdıqda Azərbaycanın təqdim etdiyi yanaşmanın əsas xətti görünür: təhlükələr qlobaldırsa, onlara qarşı mübarizə də beynəlxalq əməkdaşlıq tələb edir.

Prezident İlham Əliyev müraciətində Azərbaycanın beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyin təmin olunmasını, dövlətlər arasında qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsini və əməkdaşlığın genişləndirilməsini prioritet hesab etdiyini bildirib.

Bu baxımdan 100-dən artıq ölkənin xüsusi xidmət orqanlarının rəhbər və yüksək səviyyəli nümayəndələrinin Bakıda toplanması yalnız rəqəmlə ölçülən hadisə deyil.

Bu, Azərbaycanın qlobal təhlükəsizlik dialoqunda öz platformasını formalaşdırmaq istiqamətində atdığı addımlardan biri kimi diqqət çəkir.

Ən maraqlı məqamlardan biri isə budur: Azərbaycan DTX-nin təşkil etdiyi tədbirdə bir-birindən fərqli siyasi və təhlükəsizlik yanaşmalarına malik dövlətlər eyni müzakirə masasında əyləşir. Ermənistanın xarici kəşfiyyat rəhbərinin də Bakıda bu formatda iştirakı həmin mənzərənin ayrıca diqqət çəkən detalıdır.

Beləliklə, IV Bakı Təhlükəsizlik Forumu Bakının yalnız regional deyil, qlobal təhlükəsizlik məsələlərinin müzakirə edildiyi məkanlardan biri kimi mövqeyini möhkəmləndirən tədbir təsiri yaradır. Forumun bundan sonra hansı praktiki əməkdaşlıq nəticələrinə gətirib çıxaracağını isə iştirakçı qurumların görüşləri və qəbul ediləcək qərarlar müəyyənləşdirəcək.