Bakıdan dünyaya mesaj: Azərbaycan sülhü təklif edir, tarixi unutmur

Prezident İlham Əliyevin İslam İnkişaf Bankı Qrupunun İllik Toplantısındakı çıxış ilk baxışdan iqtisadiyyat, investisiya və inkişaf mövzularına həsr olunmuş nitq təsiri bağışlasa da, əslində burada həm ölkənin gələcək inkişaf strategiyası, həm də regional siyasətlə bağlı mühüm mesajlar yer alırdı. Çıxışın diqqətçəkən tərəfi ondan ibarət idi ki, dövlət başçısı Azərbaycanın iqtisadi nailiyyətlərini sadalayarkən paralel olaraq ölkənin son illərdə formalaşdırdığı siyasi və geosiyasi mövqeyini də beynəlxalq auditoriyanın diqqətinə çatdırdı.

İslam İnkişaf Bankının platforması təsadüfi seçilmiş məkan deyil. Bu, dünyanın müxtəlif regionlarından gələn siyasi və iqtisadi qərarvericilərin iştirak etdiyi nüfuzlu beynəlxalq tribunadır. Məhz belə bir auditoriya qarşısında Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın təkcə iqtisadi göstəricilərindən deyil, həm də beynəlxalq münasibətlər sistemində tutduğu yerdən danışdı. Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat dəhlizləri, investisiya mühiti və iqtisadi sabitliyi ilə bağlı səsləndirilən fikirlər ölkənin özünü regional güc kimi təqdim etməsinin davamı idi.

Çıxışın əsas xəttlərindən biri sabitlik amili üzərində qurulmuşdu. Prezident Azərbaycanın son onilliklərdə qazandığı uğurların təməlində siyasi, sosial və iqtisadi sabitliyin dayandığını vurğuladı. Bu mesaj xüsusilə bugünkü qeyri-sabit beynəlxalq mühit fonunda diqqət çəkir. Dünyanın müxtəlif bölgələrində müharibələrin, siyasi böhranların və iqtisadi sarsıntıların yaşandığı bir vaxtda Azərbaycan özünü sabitlik adası kimi təqdim etməyə çalışır. Xarici investisiyaların cəlb olunması, enerji layihələrinin reallaşdırılması və beynəlxalq tərəfdaşların artması da məhz bu arqument üzərində qurulur.

Lakin çıxışın ən çox müzakirə edilən hissəsi Ermənistanla bağlı səsləndirilən fikirlər oldu. Prezident bir daha xatırlatdı ki, Azərbaycan ərazilərinin işğalı dövründə beynəlxalq hüquq pozulsa da, Ermənistana qarşı heç bir ciddi sanksiya tətbiq edilmədi. Dövlət başçısı bunu beynəlxalq münasibətlər sistemində mövcud olan ikili standartların açıq nümunəsi kimi təqdim etdi. Əslində bu fikir son illərdə Azərbaycan diplomatiyasının əsas tezislərindən birinə çevrilib. Bakı hesab edir ki, beynəlxalq hüququn tətbiqi müxtəlif ölkələrə münasibətdə fərqli yanaşmalarla müşayiət olunub və Ermənistan məsələsi bunun ən aydın nümunələrindən biridir.

Prezidentin çıxışında ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyəti ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər də diqqətdən yayınmadı. Dövlət başçısı illərlə davam edən danışıqlar prosesinin nəticəsiz qaldığını və vasitəçilərin münaqişənin həllindən daha çox status-kvonun qorunmasında maraqlı olduqlarını bildirdi. Bu yanaşma Azərbaycanın 2020-ci ildən sonra formalaşdırdığı siyasi narrativin davamıdır. Rəsmi Bakı artıq hesab edir ki, Qarabağ məsələsi tarixə qovuşub və keçmiş vasitəçilik mexanizmlərinin legitimliyi aradan qalxıb.

Çıxışın ən mühüm siyasi mesajlarından biri isə sülh məsələsi ilə bağlı idi. Prezident İlham Əliyev xüsusi vurğuladı ki, müharibədə qalib gələn tərəf olmasına baxmayaraq, sülh təşəbbüsü ilə çıxış edən məhz Azərbaycan olub. Bu fikir təsadüfi deyil. Son illərdə Bakı beynəlxalq auditoriyaya göstərməyə çalışır ki, regionda yeni reallıqları yaradan tərəf olmaqla yanaşı, həmin reallıqlar əsasında sülh gündəliyini də irəli sürən tərəfdir. Bu, Azərbaycanın özünü yalnız hərbi qələbə qazanan ölkə kimi deyil, həm də yeni regional düzənin müəlliflərindən biri kimi təqdim etməsi deməkdir.

Prezidentin “Ermənistanın törətdiklərini heç vaxt unutmayacağıq” fikri ilə “gələcəyə baxmağı bacarmalıyıq” fikrini eyni çıxışda səsləndirməsi xüsusi diqqət çəkir. Burada iki paralel xətt görünür. Bir tərəfdən Azərbaycan işğal dövründə baş verən hadisələrin, Xocalı soyqırımının, dağıdılmış şəhərlərin və məscidlərin unudulmayacağını bildirir. Digər tərəfdən isə dövlət səviyyəsində revanşist siyasətin deyil, gələcəyə hesablanmış sülh siyasətinin prioritet olduğu vurğulanır. Bu, həm daxili auditoriyaya, həm də beynəlxalq ictimaiyyətə ünvanlanan mesajdır.

Çıxışın digər mühüm hissəsi Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan bərpa işlərinə həsr olunmuşdu. Prezidentin səsləndirdiyi rəqəmlər göstərir ki, Azərbaycan postmünaqişə dövrünü artıq hərbi və siyasi deyil, iqtisadi və sosial inkişaf mərhələsi kimi təqdim edir. Azad edilmiş ərazilərə milyardlarla dollar investisiyanın yönəldilməsi, insanların geri qayıtması, yeni infrastrukturun qurulması bu siyasətin əsas istiqamətlərini təşkil edir.

Ümumilikdə, Prezident İlham Əliyevin İslam İnkişaf Bankı Qrupunun İllik Toplantısındakı çıxışı iqtisadi hesabatdan daha geniş məna daşıyırdı. Bu çıxışda Azərbaycanın inkişaf modeli, xarici siyasət fəlsəfəsi, regional liderlik iddiası və postmünaqişə dövrünə baxışı bir araya gətirildi.

Ən vacib mesaj isə belə idi: Azərbaycan keçmişdə yaşananları unutmaq niyyətində deyil, lakin gələcəyini münaqişə üzərində deyil, sabitlik, inkişaf və sülh üzərində qurmağa çalışır. Bu gün Bakı özünü təkcə regionun deyil, daha geniş coğrafiyanın siyasi və iqtisadi gündəmini formalaşdıran aktorlardan biri kimi təqdim edir və həmin mesaj İslam İnkişaf Bankının beynəlxalq tribunasından bir daha səsləndirildi.

Züriyə Qarayeva