Ballıqaya: yaddaşın susmadığı 34 il

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

Bəzən bir kəndin adı bütöv bir xalqın yaddaşına çevrilir. Bəzən bir tarix illər keçsə də, təqvimdə sadəcə rəqəm olaraq qalmır – yaddaşın ağrısına, itirilmiş ömürlərin səssiz harayına çevrilir. Ballıqaya da belə ünvanlardan biridir.

Bu gün Azərbaycan xalqının yaddaşında ağır iz qoymuş Ballıqaya faciəsindən 34 il ötür. Aradan onilliklər keçsə də, o gecənin ağrısı tariximizin yaddaş səhifələrindən silinməyib.

1992-ci il avqustun 27-dən 28-nə keçən gecə Goranboy rayonunun Ballıqaya kəndində dinc azərbaycanlılara qarşı törədilən qətliam nəticəsində 24 nəfər həyatını itirib, 9 nəfər yaralanıb. Qətlə yetirilənlər arasında qadınlar, uşaqlar və yaşlı insanlar olub. Altı azyaşlı uşağın, o cümlədən cəmi 6 aylıq körpənin həyatına son qoyulması faciənin insanlıq qarşısında yaratdığı dəhşəti bir daha göstərir. Həmin gecə 93 yaşlı qadın da öldürülüb.

Ballıqayanın faciəsi yalnız rəqəmlərlə ifadə edilə bilməz. 24 insan, 24 ayrı həyat, 24 ailənin sevinci, arzusu, sabah ümidi demək idi. Hər birinin öz dünyası, öz doğmaları, öz yarımçıq qalan hekayəsi vardı.

Müharibənin ən ağır tərəfi də elə budur: cəbhə xəttindən uzaqda yaşayan insanların belə taleyini dəyişir, uşaqların gələcəyini yarımçıq qoyur, ailələrin ocağına sükut gətirir.

Ballıqaya faciəsində həyatını itirənlərin arasında körpələrin olması isə insan yaddaşında xüsusilə ağır iz buraxır. Hələ həyatın nə olduğunu anlamayan bir körpənin, uşaqlığını yaşamağa macal tapmayan balacaların müharibənin qurbanına çevrilməsi tarix qarşısında unudulmaz bir sual qoyur: günahsız insanın günahı nə idi? 

Bu sualın cavabı yoxdur. Çünki müharibə cinayətlərinin ən böyük faciəsi günahsızlığın belə insanı qoruya bilməməsidir.

Ballıqaya adı bu gün yalnız Goranboy rayonundakı bir yaşayış məntəqəsini ifadə etmir. Bu ad Azərbaycan xalqının yaddaşında müharibənin mülki insanlara gətirdiyi dəhşətlərin simvollarından birinə çevrilib.

Tarix isə unudulduğu zaman deyil, xatırlandığı zaman öz həqiqi mənasını qoruyur.

Ona görə də Ballıqaya haqqında danışmaq yalnız keçmişi xatırlamaq deyil. Bu, həm də gələcəyə ünvanlanan bir çağırışdır. İnsan həyatının, sülhün və ədalətin nə qədər qiymətli olduğunu bir daha xatırlamaqdır.

İllər keçir. Nəsillər dəyişir. Hadisələrin şahidləri azalır. Amma yaddaş yaşamalıdır. Çünki şahidlərin danışdığı həqiqətlər sənədlərdə, kitab səhifələrində, dövlət arxivlərində və ən əsası, xalqın yaddaşında özünə yer tapmalıdır.

Ballıqayada öldürülən 24 insanın xatirəsi də belə bir yaddaşın parçasıdır. Bu gün onların adları ilə yanaşı, yarımçıq qalmış ömürləri də xatırlanır. Uşaqların gülüşü ilə dolmalı olan həyətlər, ailələrin qurmalı olduğu süfrələr, yaşlıların övladları və nəvələri ilə keçirəcəyi günlər... Bütün bunlar bir gecənin qaranlığında yarımçıq qaldı.

Amma yaddaş yarımçıq qalmadı. Azərbaycan xalqı Ballıqayanı unutmadı. Bu yaddaşı qorumaq isə yalnız keçmişə ehtiram deyil, gələcək nəsillər qarşısında mənəvi borcdur.

Nurəngiz Adilqızı
XQ