“Belə getsə, 10 gündən Tehranda xaos və faciə başlayacaq...”

 “Hər şey yanlış, səhv daxili və xarici siyasət və idarəçilik ucbatından baş verir. Urmiya gölü niyə qurudu?- Səhvlər ucbatından... Zayəndərud çayı niyə qurudu? Səhvlər ucbatından...”

Xəbər verdiyimiz kimi, noyabrın 2-də İranın dövlət mediasının yaydığı məlumata görə, İranın paytaxtı Tehran sakinləri üçün əsas içməli su mənbəyi ölkəni bürüyən tarixi quraqlıq səbəbindən iki həftə ərzində(artıq 10 gün) qurumaq təhlükəsi ilə üzləşib.

Görəsən, bir yandan rəhbərliyi Qərbi, ABŞ-ı dağıdılmış nüvə mərkəzlərinin yenidən bərpa ediləcəyi ilə hədələyən İranın paytaxtındakı bu problem hansı səbəblərdən yaranıb və onun həlli istiqamətində dövlət hansısa real bir tədbir görə biləcəkmi?..

Mövzu ilə bağlı Moderator.az-a açıqlama verən 11 il müddətində Azərbaycanın İranda səfiri kimi çalışmış Abbasəli Həsənov hesab edir ki, İran paytaxtında, həmçinin bir sıra digər ostan və iri şəhərlərdə susuzluq probleminin yaranmasının əsas səbəblərindən biri olduqca aşağı səviyyədə olan dövlət idarəçiliyidir. 

“Başqa dövlətlərlə müqayisə aparsaq, görərik ki, harada düzgün idarəçilik varsa, orada uğur var, orada iqtisadiyyat, sənaye, kənd təsərrüfatı sürətlə inkişaf edir, orada ciddi sosial problemlər olmur, çünki onların qarşısı vaxtında, qabaqcadan düşünülmüş qaydada alınır və belə dövlət ən qorxulu, təhlükəli, irimiqyaslı təbii və ya texnogen fəlakətlərdən çox vaxt təkbaşına da uğurla çıxır.  Tehranda su çatışmazlığına digər səbəb enerji daşıyıcılarının- elektrikin, qazın çatışmazlığıdır...  

Üçüncüsü, ölkədə olan su ehtiyatlarından düzgün istifadə olunmur. Bu sahədə böyük səhvlərə yol verildiyindən Tehran anbarlarında cəmi 10-12 günlük su ehtiyatı qalıb.”

Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, İranda su, eləcə də bir çox digər problemləri yaradan dördüncü əsas səbəb son onilliklərdə dövlətin əsas diqqətini xaricdə görülən lüzumsuz işlərə yönəltməsidir: 

“Əvvəlki açıqlamalarımızda bu haqda ətraflı danışmışdıq. Yəni söhbət ondan gedir ki, 1980-ci illərin əvvəllərindən bəri İran dövləti əksər siyasi-izibati gücünü də, maliyyə vəsaitlərini də xaricdə özünə sadiq rejimlər, qruplaşmalar, proksi-qüvvələr və s. yaratmağa yönəldib: Suriya, Fələstin, “Hizbullah”, “HƏMAS”, Yəməndə husilər və s. Və nəticədə bu istiqamətlərdə yüz milyardlar xərclənib... Nəticə isə göz qabağındadır...” 

Diplomat beşinci səbəb kimi  son 40-45 ildə İranın xarici siyasətini də düzgün qurmamasında, daim özünü Qərbdən, Avropadan, Amerikadan təcrid etməsində görür: 

“Odur ki, son illər bu nəhəng 90 milyonluq ölkə ildən-ilə artan müxtəlif beynəlxalq sanksiyalar altında qalıb. Bütün bunların nəticəsində bu gün nə dövlətin büdcəsində pul qalıb, sanksiyalar səbəbindən nə də xaricdən iri şirkətlərin ölkəyə investisiya yeritməsinə imkan, sabitlik var. Məhz bu səbəblərdən son illər İranda heç bir iqtisadi-sosial problem, o cümlədən su problemi yekun həllini tapmır. Və nəticədə xalqın güzəranı gündən-günə ağırlaşır... 

Xülasə, göründüyü kimi, ümumilikdə hər şey yanlış, səhv daxili və xarici idarəçilik ucbatından baş verir. Urmiya gölü niyə qurudu?- Səhvlər ucbatından... Zayəndərud çayı niyə qurudu?- Səhvlər ucbatından...

“Belə çıxır ki, təxminən 10 gündən sonra Tehranda və s. yaşayış məntəqələrində  su problemi həllini tapmayacaq, anbarlarda su bitəcək və nəticədə şəhərlərdən, o cümlədən paytaxtdan daha kütləvi köç(onsuz da yay aylarından köçlər başlanıb) edəcək?” sualına sabiq səfir belə cavab verib:

“Bəli. Təəssüf ki, belə getsə, bu gözlənilir. Və belə bir hal Tehranda, ümumiyyətlə, ölkədə xaos yarada bilər. Və bu cür xaos vəziyyətində nə desəniz, baş verə bilər... İnsan susuz yaşaya bilməz axı... Sakinlər uzağı bir neçə gün müxtəlif yollarla adambaşı 3-5 ildir su əldə edə biləcəklər. Amma sonra faciə başlayacaq...”

Sultan Laçın