Benjamin Franklinin evində gizlənmiş qaranlıq miras

Londonun mərkəzində yerləşən Craven Street 36 nömrəli bina uzun illər ABŞ-ın qurucu simalarından Benjamin Franklinə ev sahibliyi edib. Bu gün muzey kimi fəaliyyət göstərən tarixi tikilinin sakitliyi 1998-ci ildə aparılan bərpa işləri zamanı dərin bir təəccüblə pozulub.

Qaynarinfo xəbər verir ki, həyətdə aparılan qazıntılar zamanı torpağın altından çıxarılan minlərlə sümük parçası binanın keçmişində gizlənən hürküdücü həqiqəti üzə çıxarıb. Cinayət səhnəsini xatırladan bu görüntü mütəxəssislərin araşdırmaları ilə tibb dünyasının qanunsuz, lakin elmi baxımdan mühüm keçmişinə uzanan fərqli bir hekayəyə çevrilib.

Aparılan ətraflı analizlər göstərib ki, həyətdə basdırılan qalıqlar ən azı 15 fərqli insana aiddir və üzərlərində incə cərrahi kəsik izləri var. Xoşbəxtlikdən, Franklinin serial qatil olduğu ilə bağlı ehtimallar qısa zamanda təkzib edilib. Lakin sübutlar onun bu sümüklərin mövcudluğundan və evin altında baş verən proseslərdən xəbərdar olduğunu göstərir. Əsas məsul şəxs isə Franklinin ev sahibinin kürəkəni, iddialı anatomist Uilyam Hyuson olub. Hyuson 1772-ci ildə yaratdığı gizli anatomiya məktəbi ilə bu evin zirzəmisində tibb tarixinin ən riskli təcrübələrindən bəzilərini həyata keçirib.

O dövrdə tibb təhsili üçün qanuni yollarla cəsəd əldə etmək demək olar ki, mümkün deyildi. Qanunlar yalnız edam edilən məhkumların yarılmasına icazə verirdi ki, bu da inkişaf edən tibb elmi üçün kifayət etmirdi. Çıxış yolu isə "dirilməçilər” adlanan qəbir oğrularının qaranlıq ticarətində tapılırdı. Hyuson kimi alimlər anatomiya dərslərini davam etdirmək üçün gecə yarısı qəbiristanlıqlardan oğurlanan cəsədləri almağa məcbur qalırdılar. Franklinin də bu vəziyyətdən xəbərdar olduğu, lakin elmə marağı səbəbilə bu qanunsuz fəaliyyətlərə göz yumduğu ehtimal edilir.

Bu təhlükəli elmi yol Uilyam Hyuson üçün faciəvi sonluqla bitib. Gənc cərrah bir cəsəd üzərində işləyərkən yoluxduğu infeksiya səbəbilə 1774-cü ildə həyatını itirib. Franklin yaxın dostunun ölümündən dərin kədər duysa da, həyətdə basdırılan sümük yığınlarından heç vaxt bəhs etməyib.

Bu gün Franklin Evini ziyarət edənlər yalnız bir dövlət xadiminin izlərini deyil, həm də müasir tibbin hansı çətin və bəzən ürküdücü mərhələlərdən keçərək formalaşdığını görürlər. Həyətdən çıxarılan cərrahi izli sümüklər isə elmin tozlu və qaranlıq keçmişində aparılan mübarizənin səssiz şahidləri kimi hələ də orada qalır.

Aydın