Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi dövlətlərin iqlim dəyişmələri ilə bağlı hüquqi öhdəliklərini xatırladıb

Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi (IJC) dövlətlərin iqlim dəyişmələri ilə bağlı hüquqi öhdəliklərini xatırladıb.

AZƏRTAC BMT-nin məlumatına istinadla xəbər verir ki, Oslo Universitetinin hüquq professoru Kristina Voyt bununla bağlı deyib: “İlk dəfədir ki, dünyanın ən yüksək məhkəməsi – Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi dövlətlərin iqlim dəyişikliyi ilə bağlı hüquqi öhdəliklərinə müraciət edir”.

ICJ dövlətlərin iqlimə ziyan vurduğuna görə məsuliyyət daşıya biləcəyinə dair qərar çıxarıb. Bəzi ekspertlər bu qərarın dünyada iqlimlə bağlı gələcək iddiaları formalaşdıracağına inanırlar.

Dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi ilə təhdid edilən Sakit okeandakı ada dövləti Vanuatu tərəfindən qaldırılan məhkəmə iddiasına dair hökm çıxaran Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi bildirib ki, dövlətlər ətraf mühiti istixana qazı emissiyalarından qorumaq öhdəliyi götürüb və bu vəzifəni yerinə yetirmək üçün lazımi səylə əməkdaşlıq etməlidir.

ICJ bildirib ki, BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasında sadalanan dövlətlərin emissiyaları məhdudlaşdırmaq, karbon tullantılarını və rezervuarlarını yaxşılaşdırmaq üzrə səylərə rəhbərlik etmək üçün əlavə öhdəlikləri var.

Bu qərarın əhəmiyyətli olduğuna inandığını bildirən K.Voyt qeyd edib ki, sözügedən hökm dövlətlərin beynəlxalq müqavilələr və adət-ənənə hüququ əsasında iqlim məsuliyyətlərini aydınlaşdırır, bununla da iqlimlə bağlı effektiv fəaliyyətin təmin edilməsinə şərait yaradır.

Məhkəmə, həmçinin BMT-nin İqlim Konvensiyasının məqsədlərinə nail olmaqda dövlətlər arasında əməkdaşlığın, eləcə də Kioto Protokolunun müddəalarına riayət olunmasının vacibliyini vurğulayıb.

Ekspertlər bu məhkəmə işinin həm yazılı, həm də şifahi mərhələdə görünməmiş yüksək sayda iştirakçı dövlətləri və beynəlxalq təşkilatları cəlb etdiyini, həmçinin dünyanın ən böyük məhkəmə prosesi olduğunu bildirirlər.

Üstəlik, ICJ qərar verib ki, Paris Sazişinə əsasən dövlətlər öz temperatur hədəflərinə çatmağa kömək etmək üçün adekvat addımlar atmalıdır. Məsləhətçi rəydə, həmçinin ozon təbəqəsi konvensiyaları, Bioloji Müxtəliflik haqqında Konvensiya və Səhralaşma Konvensiyası kimi əsas müqavilələrə istinad edilib, onların xüsusilə quraqlıqdan təsirlənmiş Afrika ölkələrində əhəmiyyəti vurğulanıb.