Beynəlxalq hüquq sıradan çıxır Bu ərazilər Rusiyanın tərkib hissəsi kimi tanınacaq

Xəbər verdiyimiz kimi, Böyük Britaniya, Almaniya və Fransa – ABŞ-ın Ukrayna münaqişəsinin sülh yolu ilə həlli üzrə danışıqlardan çəkiləcəyindən ehtiyat edirlər. Bu səbəbdən də onlar Kiyev rəhbərliyini müəyyən ərazilərdən imtina etməyə razı salmağa çalışırlar.

Nəşr Londonda Ukrayna ilə bağlı keçirilən danışıqlarda iştirak edən mənbəyə istinadla yazır ki, Avropa “üçlüyü” kompromis axtarışındadır. Onlar Kiyevin “qırmızı xətləri”ni tam pozmadan, lakin yekun danışıqlar mərhələsində bəzi ərazilərdən imtina etməyə məcbur qalacağı bir model üzərində düşünürlər. Bununla belə, konkret olaraq hansı ərazilərin müzakirə mövzusu olduğu açıqlanmır. Avropa ölkələri eyni zamanda Krımın Rusiyanın bir hissəsi kimi tanınmasına qəti şəkildə qarşı çıxırlar. Onların fikrincə, bu addım beynəlxalq qaydalara əsaslanan dünya nizamını sarsıdar.

Globalinfo.az-a danışan politoloq Natiq Miri deyib ki, bu proses, müharibənin dayandırılması və sülhün bərqərar olunmasına yönəlmiş bir təşəbbüsdür:

“Sadəcə olaraq, tərəflərin yanaşmaları və iddiaları fərqlidir. Şübhəsiz ki, Rusiya müharibəni dayandırmaq qarşılığında daha böyük tələblərlə çıxış edir. Mövcud vəziyyətdə müharibənin davam etməsi Rusiyanın mövqelərini gücləndirir. Ən azından Rusiya rəhbərliyi belə düşünür.

Lakin məsələ yalnız bu çərçivədə məhdudlaşmır. Burada hüquqi, siyasi və hərbi perspektivlər də nəzərə alınmalıdır. Rusiya imperiyası və hazırkı hakimiyyət rejimi təkcə Ukraynanın bəzi əraziləri ilə kifayətlənəcək bir sistem deyil. Bugünkü vəziyyətdə Krımın Rusiyaya aid olduğunu tanımaqla sabah başqa regionların da tanınması, hətta uzaq perspektivdə Ukraynanın və Şərqi Avropanın, Baltikyanın bəzi ölkələrinə qarşı iddiaların ortaya çıxması mümkündür. Dünya təcrübəsində bu kimi hadisələr yaşanıb və Rusiya bu ölkələrdən biridir.

Üstəlik, bu məsələ yalnız Rusiyanın istəyi ilə də bağlı deyil. Məsələ ondadır ki, müharibənin dayandırılması ilə bağlı aparılan danışıqlarda əsas prinsip beynəlxalq hüquq olmalıdır. Əgər beynəlxalq hüquq nəzərə alınmayacaqsa, onda belə bir hüququ yaratmağa nə ehtiyac vardı? Dünya necə idarə olunacaq? Beynəlxalq münasibətlər sistemi, müharibələrin sonlandırılması hansı qanunlara əsaslanacaq?

Təəssüf ki, bu yanaşmanı ortaya qoyan və dünyanı qeyri-müəyyən vəziyyətə salan Donald Tramp administrasiyasıdır. Rusiya müharibənin səbəbləri ilə bağlı müxtəlif bəhanələr irəli sürə bilər. Amma aydın faktdır ki, bu müharibəyə başlayan Rusiyadır.

Natiq Miri

Bu cinayəti ört-basdır etmək üçün guya müharibənin səbəblərini aradan qaldırmaq adı altında manevrlər edilir. Təəssüf ki, dünya siyasətindən anlayışı olmayan Donald Tramp bu tələyə düşə bilər. Onun Rusiyaya göndərdiyi nümayəndələr, diplomat adı daşısalar da, göstərir ki, nə adekvat mövqe sərgiləyə, nə də hüquqa uyğun davranış nümayiş etdirə bilirlər. Bu isə cəzasızlıq mühitinin yaranması deməkdir. Belə bir vəziyyətdə işğalçı dövlət niyə dayansın?

Əgər güc yolu ilə ərazilər ələ keçirmək mümkündürsə və buna görə heç bir cəza tətbiq olunmursa, o zaman Rusiya kimi gücə əsaslanan bir ölkə niyə bu siyasəti davam etdirməsin? Dünya dövlətləri bunu anlayırmı? Təəssüf ki, məsələyə yanaşmada ciddi səhvlər var. Bu səhvlər növbəti fəlakətləri və yeni müharibələri, hətta qlobal qarşıdurmaları doğura bilər. Çünki ortada nə hüquq, nə qanun, nə də ədalət prinsipləri qalır.

Bu səbəbdən məsələ təkcə Ukrayna ilə bağlı deyil bu, ümumilikdə hüquqsuzluq problemidir. Sistemsizlik, səhv yanaşmalar və gücə əsaslanan nəticələrin qəbul edilməsi ilə bağlı məsələdir. Bu, Rusiyanın ortaya qoyduğu iddiaların nəticəsidir. Əgər bu bir yanlışdırsa, ona razılaşmaq ikinci bir səhvdir. Bu səbəbdən bu məsələ gələcək dünya üçün olduqca faciəvi nəticələr doğura biləcək məsələdir.

Bu siyasət kökündən yanlışdır və nə qədər təhlükəli olduğu aydın görünür. Və təəssüf ki, bu siyasəti stimullaşdıran və həyata keçirən də məhz Tramp administrasiyasıdır”.

Safura Bənnayeva
Globalinfo.az