Icma.az
close
up
RU
Beynəlxalq Kosmik Stansiya mübahisəsi: Okeana düşəcək, amma...

Beynəlxalq Kosmik Stansiya mübahisəsi: Okeana düşəcək, amma...

Qaynarinfo saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

NASA-nın istismardan çıxarılacaq Beynəlxalq Kosmik Stansiyanı 2031-ci ildə Sakit okeana endirmək planı ekoloji təşkilatların sərt tənqidinə səbəb olub. Tənqidçilər hesab edirlər ki, açıq dənizləri qoruyan aydın beynəlxalq hüquqi mexanizmlərin olmaması kosmik agentliklərə okeanlardan faktiki olaraq tullantı sahəsi kimi istifadə etməyə imkan verir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bəşəriyyətin orbitdəki ən böyük qurğusu olan Beynəlxalq Kosmik Stansiyanın yaxın illərdə istismardan çıxarılması planlaşdırılır. Lakin "NASA”nın bu prosesi həyata keçirmə ssenarisi ekoloji təşkilatlar və dövlət nəzarət qurumları arasında ciddi müzakirələrə səbəb olub.

Rəsmi plana əsasən, proses 2028-ci ildə stansiyanın Rusiya seqmentinin həyata keçirəcəyi manevrlərlə başlayacaq. Daha sonra "SpaceX” tərəfindən hazırlanmış xüsusi kosmik aparat stansiyaya birləşdirilərək onu okeana doğru istiqamətləndirəcək. Əsas əməliyyatın 2030-cu ilin sonu və ya 2031-ci ilin əvvəlində həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Hədəf isə Sakit okeandakı ən ucqar nöqtələrdən biri olan "Nemo Point”dir.

Hüquqi boşluq narahatlıq yaradır

Vaşinqtonda fəaliyyət göstərən "Ocean Foundation” təşkilatının prezidenti Mark Spoldinq hesab edir ki, bu əməliyyat beynəlxalq hüquqda ciddi boşluqları üzə çıxarır.

Hazırkı Kosmik Məsuliyyət Konvensiyasına əsasən, kosmik tullantılar hər hansı dövlətin ərazisinə zərər vurarsa, onları orbitə çıxaran ölkə kompensasiya ödəməlidir. Lakin söhbət açıq dənizlərdən getdikdə kosmik agentliklərin nə təmizləmə, nə də ekoloji bərpa ilə bağlı hüquqi öhdəliyi mövcuddur. Buna görə də agentliklər idarə olunan enişlər zamanı bu hüquqi boşluqdan istifadə edərək okeanları hədəf seçirlər.

Ekoloji təsirlərlə bağlı suallar qalır

Mütəxəssislərin fikrincə, futbol meydançası böyüklüyündə olan bu qurğunun atmosferə daxil olması zamanı bütün hissələri tamamilə yanmayacaq. Ağır metallardan ibarət qalıqlar dəniz dibinə çökdükdə həssas ekosistemə necə təsir göstərəcəyi isə hələ də məlum deyil.

Bundan əlavə, bu miqyasda idarə olunan enişin atmosferə uzunmüddətli məcmu təsirləri də kifayət qədər araşdırılmayıb.

Mark Spoldinq milli yurisdiksiyadan kənarda yerləşən dəniz mühitinin qorunmasını nəzərdə tutan "BBNJ” Açıq Dənizlər Sazişinin bu əməliyyata tətbiq edilməsinin vacibliyini vurğulayır.

Əməliyyatdan əvvəl şəffaflıq tələb olunur

"Ocean Foundation” Sakit okeanda həyata keçiriləcək əməliyyatdan əvvəl bir sıra addımların atılmasını tələb edir. Təşkilatın fikrincə, aşağıdakı tədbirlər həyata keçirilməlidir:

* Dəniz dibinə düşəcək qalıqların və atmosferə mümkün təsirlərin hərtərəfli ekoloji qiymətləndirilməsi aparılmalıdır;

* Okeana düşəcək bütün materialların siyahısı ictimaiyyətə tam şəkildə açıqlanmalıdır;

* "London Protocol” və BMT-nin Dəniz Hüququ Konvensiyası çərçivəsində hüquqi öhdəliklər ətraflı təhlil edilməlidir.

Ekoloji təşkilatlar bildirirlər ki, açıq dənizlərin hüquqlarını qoruyan vahid beynəlxalq qurum yoxdur. Onların fikrincə, bəşəriyyət kosmosdakı nailiyyətlərinin ekoloji yükünü müdafiəsiz dəniz ekosistemlərinin üzərinə qoymaqdan imtina etməlidir. Beynəlxalq Kosmik Stansiyanın istismardan çıxarılması prosesi açıq dənizlərlə bağlı beynəlxalq hüquqdakı boşluqların aradan qaldırılması istiqamətində mühüm dönüş nöqtəsinə çevrilə bilər.

Aydın

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:177
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 29 İyun 2026 12:55 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see282

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see270

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see261

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see257

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see255

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see241

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see240

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see239

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see235

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see231

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see221

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see218

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see218

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see217

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see212

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see211

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see207

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see205

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see199

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see198
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri