Icma.az
close
up
RU
Beynimizdəki viruslar! Alzheimer xəstəliyinə daha çox idman travmaları səbəb olur

Beynimizdəki viruslar! Alzheimer xəstəliyinə daha çox idman travmaları səbəb olur

Bizimyol saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Yeni bir araşdırma beyində yatan virusların baş travması ilə aktivləşə biləcəyini və Alzheimer xəstəliyini aktivləşdirə biləcəyini göstərir.

Bizimyol.info "hurriyet"ə istinadən xəbər verir ki, tədqiqatlar uzun müddətdir ki, beyin sarsıntıları və baş zərbələrinin neyrodegenerativ xəstəlik riskini artıra biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Ancaq indi elm adamları hesab edirlər ki, bu cür xəsarətlər beyində yuxu viruslarını "oyandıraraq" uzunmüddətli zədələrə səbəb ola bilər ki, bu da iltihab və demensiyaya gətirib çıxara bilər.

Soyuqdəymələrə səbəb olan və hər beş böyükdən dördü tərəfindən daşınan "herpes simplex" virusu (HSV-1) daxil olmaqla, soyuqdəymə virusları əsas narahatlıq mənbəyidir.

İngiltərə və ABŞ alimləri ümid edirlər ki, insanlar üzərində deyil, laboratoriya şəraitində aparılan bu perspektivli tapıntılar, herpesin qocalma prosesi ilə bağlı (degenerativ) xəstəliklərin başlanğıcını ləngidə bilən antiviral dərmanlar üzərində tədqiqatları sürətləndirməyə kömək edə bilər.

Oksford Universitetinin Əhali Yaşlanma İnstitutundan olan tədqiqatçı professor Rut İtzhaki "Daily Mail"ə: "Kəşf etdiyimiz şey, hərəkətsiz bir virusun, HSV-1, beyində bu zədələri yenidən aktivləşdirə biləcəyidir. Bu vəziyyət, Alzheimer xəstələrinin beynində gördüyümüz dəyişikliklərə səbəb ola biləcək iltihab yaradır", - deyib.

Tədqiqatlar uzun müddətdir ki, beyin sarsıntıları və başa dəyən zərbələr beyin hüceyrələrinə görə xəstəlik riskini artıra bilər: "Bu, antiviral dərmanların və ya antiinflamatuar agentlərin kəllə-beyin travmasından sonra HSV-1 aktivləşməsini dayandırmaq və Alzheimer xəstəliyi riskini azaltmaq üçün erkən profilaktik müalicə kimi faydalı ola biləcəyi sualını doğurur", - deyə Bostondakı Tufts Universitetinin biotibbi mühəndislik üzrə tədqiqatçısı Dr. Dana Kayrns bildirib.

Tədqiqat çərçivəsində alimlər kəllə sümüyünü simulyasiya etmək üçün onu laboratoriyada silindrin içərisinə yerləşdirərək beyin modeli yaradıblar. Beyin hüceyrələrinin bəziləri qripə səbəb olan hərəkətsiz "herpes simplex" virusu (HSV-1) ilə yoluxub. Daha sonra mini-beyinlərə bir pistonla bir sərt zərbənin təsirini və ya travmatik kəllə-beyin zədəsini simulyasiya etmək üçün dövri yüngül sarsıntıların təsirini simulyasiya etmək üçün bir sıra kiçik zərbələr burulub.

Beyin toxuması təkrarlanan yüngül zərbələrə məruz qaldıqda, əvvəllər hərəkətsiz vəziyyətdə olan "HSV-1" virusu aktivləşib. Bu reaktivləşmə iltihabı, beta-amiloid lövhəsinin yığılmasını və Alzheimer xəstəliyinin əlamətləri olan zərərli tau zülallarının əmələ gəlməsinə səbəb olub. Beyin hüceyrələrinin funksiyasının azaldığına dair sübutlar da var idi.

Bu barədə “Science Signaling” jurnalında yazan elm adamları bu araşdırma haqqında: "Biz düşünürük ki, həyatda təkrarlanan mexaniki zərbələrin beyin zədələnməsindən sonra beyində "HSV-1" reaktivləşməsi Alzheimer xəstəliyinin/demensiyanın inkişafına gətirib çıxarır. Bu da "HSV-1"in Alzheimer xəstəliyinin mühüm səbəbi olduğunu göstərir",- deyə qeyd ediblər.

Bununla belə, tədqiqatda iştirak etməyən digər alimlər tapıntılarla bağlı ehtiyatlı olmağa çağırıblar. London Universitet Kollecinin geriatrik psixiatriya professoru, professor Robert Hovard: "Tədqiqat maraqlıdır və herpes virusu infeksiyası, beyin zədələnməsi və Alzheimer xəstəliyi arasında müşahidə olunan əlaqə üçün potensial bir mexanizm təklif edir. Lakin bu vəziyyəti demensiyanın inkişafı üçün məqbul bir mexanizm kimi nəzərdən keçirmək üçün daha çox araşdırmaya ehtiyac var", - deyib.

Tədqiqatlar göstərir ki, baş nahiyəsinə dəyən çoxsaylı zərbələr aylar və ya illər sonra beyin hüceyrələri ilə bağlı xəstəliyin inkişaf ehtimalını ikiqat artıra bilər. Fiziki təmas idman növləri, oyunçularda baş nahiyəsinə tez-tez vurulan zərbələrin nəticəsi olduğu düşünülən demans və digər beyin xəstəlikləri ilə əlaqəsi səbəbiylə mübahisələrə səbəb olub. Keçmiş ingilis futbolçu Ser Bobbi Çarlton 2023-cü ildə demensiya diaqnozundan illər sonra 86 yaşında vəfat etdi.

İngiltərə millisinin keçmiş hücumçusu Ceff Astl 59 yaşında təkrar kəllə-beyin travması ilə əlaqəli erkən başlayan xəstəlikdən vəfat edib.

Keçmiş reqbi ittifaqı oyunçusu Stiv Tompson da 43 yaşında erkən başlanğıc demensiya diaqnozu qoyulub.

2023-cü ildə Futbol Federasiyası və Peşəkar Futbolçular Assosiasiyası tərəfindən aparılan araşdırma nəticəsində məlum olub ki, peşəkar futbolçularda demans diaqnozu qoyulma ehtimalı ümumi əhalidən üç dəfə yüksəkdir.

Bununla belə, Avstraliyanın Yeni Cənubi Uels Universitetinin alimləri tərəfindən keçən il nəşr olunan bir araşdırma, həyatları boyu idman edərkən beyin sarsıntısı keçirənlərin koqnitiv performansının beyin sarsıntısı keçirmədiyini deyənlərdən bir qədər yaxşı olduğunu bildirib.

Birləşmiş Krallıqda təxminən 944.000 insan demensiya ilə yaşayır. Bu rəqəmin ABŞ-da təxminən 7 milyon olduğu təxmin edilir. "Alzheimer's Research UK"nin təhlilinə görə, keçən il 69 178 insana demensiya diaqnozu qoyulub. 2022-ci ildə bu rəqəm 74 261 olub.

Qadir, Bizimyol.info

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:258
embedMənbə:https://www.bizimyol.info
archiveBu xəbər 27 Yanvar 2025 09:12 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see371

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see353

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see322

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see303

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see282

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see272

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see265

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see255

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see250

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see239

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see239

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see238

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see236

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see235

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see226

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see224

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see214

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see210

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see205

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see203
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri