BİR İLDƏ 11 MİNDƏN ÇOX... Yaşa görə müavinət alanların sayı niyə artır?

Azərbaycanda yaşa görə aylıq sosial müavinət alanların (minimum pensiya hüququ qazanmayan və ya lazımi stajı olmayan şəxslər) həm ümumi sayında, həm də gender strukturunda ciddi dəyişikliklər müşahidə olunur. Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun (DSMF) açıqladığı son statistika bu sahədə artım trendinin davam etdiyini göstərir.

Apardığımız müqayisəli təhlil göstərir ki, 2026-cı ilin may ayında yaşa görə aylıq sosial müavinət alanların sayı 175 228 nəfərə çatıb. Bu isə ötən ilin eyni dövrü (2025-ci ilin may ayı - 164 000 nəfərdən çox) ilə müqayisədə təxminən 11 200 nəfərdən çox və ya təqribən 6.8% artım deməkdir.

Maraqlı məqamlardan biri müavinət alanlar arasında gender balansının dəyişməsidir. Keçən ilin may ayında yaşa görə müavinət alanların cəmi 34.55%-ni kişilər təşkil edirdisə, bu il bu göstərici 38.6%-ə yüksəlib. Əksinə, qadınların payı ötənilki 65.45%-dən 61.4%-ə enib.

Hərçənd müavinət alanlar arasında qadınlar hələ də üstünlük təşkil edir, statistikada kişilərin payının artdığı müşahidə olunur.

Yaşa görə sosial müavinət alanların sürətlə artması və statistik dəyişikliklər bir neçə fundamental səbəblə əlaqələndirilə bilər:

Ölkədə həyata keçirilən pensiya islahatları və mövcud pensiya tələbləri bəzi vətəndaşların əmək pensiyası hüququ əldə etməsinə təsir göstərən amillərdən biri kimi qiymətləndirilir. Pensiya hüququ formalaşmayan vətəndaşlar yaşa görə sosial müavinətlə təmin olunurlar.

Hazırda müavinət yaşına çatan (kişilər üçün 65 yaş) nəsil əmək fəaliyyətinin mühüm hissəsini 1990-cı və 2000-ci illərin əvvəllərinə təsadüf etdirib. Ekspertlər hesab edirlər ki, həmin dövrdə qeyri-rəsmi məşğulluğun geniş yayılması və sosial sığorta ödənişlərinin məhdud olması bəzi şəxslərin pensiya hüququnun formalaşmasına təsir göstərib.

Kişilərin payındakı artım qeyri-rəsmi məşğulluğun kişilər arasında daha geniş yayılması ilə əlaqələndirilir. Digər tərəfdən, qadınlar üçün pensiya yaşının mərhələli şəkildə artırılması fonunda müavinətə müraciət edən qadınların daxilolma sürətində müəyyən fərqlər yaranır.

Beləliklə, yaşa görə müavinət alanların sayının bu sürətlə - ildə təxminən 7%-ə yaxın artması gələcək dövrdə sosial ödənişlərin maliyyələşdirilməsi məsələsini daha da aktuallaşdıra bilər. Mövcud tendensiyanın davam etməsi halında yaşa görə sosial müavinət alanların sayında artımın müşahidə olunacağı istisna edilmir.

E.Rüstəmli

"AzPolitika.info"