Icma.az
close
up
RU
Menu

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

BİZ YALNIZ ÖZ HƏYATIMIZIMI YAŞAYIRIQ?

BİZ YALNIZ ÖZ HƏYATIMIZIMI YAŞAYIRIQ?

Azpolitika.az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Xaləddin İbrahimli,

professor

İnsan bəzən özünə aid olduğunu düşündüyü bir ağrının köklərini tapa bilmir. Həyatında hər şey qaydasında göründüyü halda səbəbini izah edə bilmədiyi qorxu yaşayır, fərqli insanlarla eyni münasibətləri təkrar edir və ailəsində illər əvvəl baş vermiş hadisələrin kölgəsindən çıxa bilmir. Sanki insanın hekayəsi yalnız doğulduğu gün başlamır; ondan əvvəl yaşamış insanların itkiləri, susqunluqları və yarımçıq qalmış taleləri də həmin həyata qarışır.

Son illərdə tez-tez eşitdiyimiz “ailə düzümü” anlayışı məhz bu düşüncədən doğur: insan yalnız ayrıca bir fərd deyil, mənsub olduğu ailə sisteminin də bir hissəsidir. Türkcədə aile dizimi, ingiliscədə family constellations, rus dilində isə семейные расстановки adlandırılan bu üsul insanın psixoloji və münasibət problemlərini ailə sistemi daxilində anlamağa çalışır.

Qrup şəklində keçirilən klassik seansda iştirakçı onu narahat edən məsələni qısaca ifadə edir və qrup üzvlərindən bəzilərini ailəsindəki şəxslərin təmsilçisi kimi seçir. Təmsilçilər məkanda müəyyən mövqelərdə yerləşdirilir. Onların bir-birinə yaxınlığı, uzaqlığı, baxışları və keçirdikləri hisslər ailədəki münasibətlərin simvolik görünüşü kimi şərh olunur. Fərdi seanslarda isə insanlar əvəzinə fiqurlardan və müxtəlif əşyalardan istifadə edilə bilər.

Bu, ailənin keçmişinin elmi üsulla bərpası deyil. Daha çox insanın ailəsi haqqında daxilində daşıdığı təsəvvürün səhnələşdirilməsidir. Sözlə ifadə edilə bilməyən münasibətlər məkan daxilində görünən formaya çevrilir.

Bugünkü ailə düzümü üsulunu alman terapevt Bert Hellinger formalaşdırmışdır. 1925-ci ildə doğulan Hellinger bir müddət katolik keşişi və missioner kimi Cənubi Afrikada yaşamış, sonralar psixoanaliz, geştalt terapiyası, psixodrama və ailə terapiyası ilə məşğul olmuşdur. O, 1970-ci illərin sonlarında başladığı çalışmalarını 1980-ci illərin sonlarında müstəqil üsula çevirmişdir. Hellingerin yanaşmasında psixodrama, ailə rekonstruksiyası, fenomenoloji fəlsəfə və Zulu icmasının ailə və əcdadlarla bağlı təsəvvürlərinin təsiri görünür.

Hellinger ailə daxilində aidiyyət, iyerarxiya və qarşılıqlı tarazlıq prinsiplərinin mövcud olduğunu düşünürdü. Onun fikrincə, ailədən kənarlaşdırılmış, unudulmuş və ya taleyi qəbul edilməmiş bir şəxsin yeri sonrakı nəsillərdən biri tərəfindən şüursuz şəkildə doldurula bilər. Bu fikir insanı cəlbedici bir sual qarşısında qoyur: bəlkə daşıdığım yükün hamısı mənə aid deyil? Lakin bir düşüncənin insana təsir etməsi onun elmi həqiqət olduğunu göstərmir.

Ailə tarixinin insanın psixoloji inkişafına təsir göstərməsi isə mübahisəsizdir. Uşaq valideynlərindən yalnız sözləri deyil, qorxuları, münasibət qurma tərzini və susmaq vərdişini də öyrənir. Müharibə, köç, yoxsulluq, zorakılıq və erkən itkilər sonrakı nəsillərin böyüdüyü mühitə təsir edə bilər. Ağır itki yaşamış ana həddindən artıq qoruyucu ola, onun uşağı isə dünyanı təhlükəli yer kimi qavramağı öyrənə bilər. Bu təsirin izahı üçün mistik qüvvə axtarmağa ehtiyac yoxdur; travmanın nəticələri ünsiyyət, davranış və tərbiyə vasitəsilə nəsildən-nəslə ötürülə bilər.

Ailə düzümünün faydası insanın münasibətlərinə kənardan baxmasına, ifadə edə bilmədiyi hissləri tanımasına və öz həyat hekayəsini yenidən düşünməsinə imkan verməsindədir. 2021-ci ildə yayımlanan sistematik icmalda on iki tədqiqatdan doqquzunda müsbət dəyişikliklər qeydə alınmışdır. Bununla belə, araşdırmaların ümumi elmi keyfiyyəti aşağı qiymətləndirilmişdir. Buna görə ailə düzümünün bəzi insanlara fayda verə biləcəyini söyləmək mümkündür, amma onu təsiri tam sübut edilmiş müalicə üsulu hesab etmək olmaz.

Metodun ən mübahisəli tərəfi təmsilçilərin hisslərinin ailənin keçmişi haqqında həqiqi məlumat kimi qəbul edilməsidir. Seans zamanı yaranan təsəvvürlər düşündürücü ola bilər, lakin onlar ailədə xəyanət, zorakılıq, gizli qohumluq və ya başqa bir hadisənin baş verdiyinə sübut deyil. Simvolik səhnə tarixi həqiqət kimi təqdim edilərsə, yanlış xatirələr və əsassız ittihamlar yarana bilər. Ağır depressiya, psixoz, intihar düşüncəsi və ciddi travma hallarında isə ailə düzümü peşəkar psixiatrik və psixoterapevtik yardımın əvəzi olmamalıdır.

Ailə düzümünü nə möcüzəvi həqiqət mənbəyi, nə də tamamilə mənasız mərasim saymaq lazımdır. O, düzgün sərhədlər daxilində ailə tariximizi düşünməyə kömək edən bir metafora ola bilər. Metafora qapı açır, amma hökm vermir.

Ailəmiz bizim ilk dünyamızdır, lakin son dünyamız olmaq məcburiyyətində deyil. Bizdən əvvəl başlayan hekayəni seçmirik. Onu necə davam etdirəcəyimiz barədə isə söz haqqımız vardır.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:142
embedMənbə:https://azpolitika.info
archiveBu xəbər 10 Avqust 2026 12:58 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see379

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see348

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see285

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see275

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see273

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see266

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see246

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see245

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see245

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see238

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see237

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see232

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see218

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see214

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see212

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see210

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see180

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see179

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see179

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri