Bloomberg: “Çinə böyük zərbə...”

...İranla bağlı münaqişənin kəskinləşməsi artıq qlobal neft qiymətlərinin kəskin şəkildə artmasına səbəb olub və enerji bazarına ciddi təsir göstərə bilər.

Bu zərbə İran neftinin ən böyük alıcılarından biri olan Çin üçün xüsusilə həssas ola bilər.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə Bloomberg yazır.

İran tədarükünün əhəmiyyətli bir hissəsi sözdə "çaydan" neft emalı zavodlarına - özəl şirkətlərə məxsus kiçik, müstəqil neft emalı zavodlarına gedir. Bu neft emalı zavodları beynəlxalq sanksiyalar səbəbindən tez-tez endirimli qiymətlərlə satılan İran neftini aktiv şəkildə alır.

Kolumbiya Universitetinin enerji siyasəti üzrə mütəxəssisi Erik Daunsa görə, müharibə Çinin əsas neft təchizatı mənbələrindən birinə çıxışını çətinləşdirə bilər.

İrandan ixrac azalarsa və ya dayandırılarsa, müstəqil Çin neft emalı zavodları artan xərclərlə və daha bahalı bazarlarda alternativ xammal axtarmaq ehtiyacı ilə üzləşəcəklər. Bu cür neft emalı zavodları kəskin qiymət dalğalanmalarına və təchizat fasilələrinə xüsusilə həssasdırlar.

Böyük dövlətə məxsus neft şirkətlərindən fərqli olaraq, onların daha az maliyyə resursları və uzunmüddətli müqavilələri var ki, bu da onları daha ucuz xam neftin mövcudluğundan asılı edir.

Çin son illərdə strateji neft ehtiyatlarını fəal şəkildə artıraraq böyük yanacaq ehtiyatları yaradır.

Lakin İrandan tədarükün uzun müddətli azalması və qlobal neft qiymətlərinin yüksək olması Çin sənayesinə və enerji sektoruna təzyiqi artıra bilər.

Ekspertlər qeyd edirlər ki, Yaxın Şərqdə davam edən qeyri-sabitlik qlobal neft bazarında gərginliyi artıra və idxal olunan xam neftdən çox asılı olan ölkələr üçün əlavə risklər yarada bilər.

Əli Babayev