BMT: Qlobal iqtisadiyyat 2026 cı ildə yavaşlayacaq

Müəllif:Mehin Qasımova,Banco.az

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ticarət və İnkişaf Konfransı (UNCTAD) 2026-cı ildə qlobal iqtisadi artımın 2,6 faizə qədər yavaşlayacağını proqnozlaşdırıb.

Banco.az xəbər verir ki, Yaxın Şərqdəki geosiyasi gərginliklər, enerji bazarlarında dəyişkənlik və qlobal iqtisadi qeyri-müəyyənlik artım tempinə mənfi təsir göstərən əsas amillər kimi qiymətləndirilir.

Hesabata görə, dünya iqtisadiyyatının artım tempinin 2025-ci ildəki 2,9 faizdən 2026-cı ildə 2,6 faizə enəcəyi gözlənilir. Bu yavaşlamanın əsas səbəbləri arasında təchizatla bağlı risklər və geosiyasi böhranların yaratdığı iqtisadi təzyiqlər göstərilir.

Bununla yanaşı, qlobal mal və xidmət ticarətinin real ifadədə 4 faiz artacağı proqnozlaşdırılır. Hesabatda bu artımın əvvəlki dövrlərdə formalaşmış iqtisadi dinamika və enerji qiymətlərindəki dəyişikliklərlə əlaqəli olduğu bildirilir. 2025-ci ildə qlobal ticarətin həcmi rekord həddə — 35 trilyon dollara çatıb.

Asiya dünya iqtisadiyyatının əsas hərəkətverici qüvvəsi olaraq qalır

UNCTAD-ın qiymətləndirməsinə görə, 2026-cı ildə qlobal iqtisadi artımın 59 faizi Asiyanın payına düşə bilər. ABŞ və Çin arasında ticarət dövriyyəsinin 2024-cü ildən bəri 20 faizdən çox azalmasına baxmayaraq, region dünya iqtisadiyyatının böyüməsində aparıcı rolunu qoruyur.

Ölkələr üzrə proqnozlara əsasən, Hindistan iqtisadiyyatının 7,3 faiz, İndoneziyanın 5,2 faiz, Çinin isə 4,5 faiz artacağı gözlənilir.

Süni intellekt investisiyaları ilə bağlı risklər

Hesabatda süni intellekt texnologiyalarının qlobal ticarətə və iqtisadi fəallığa verdiyi töhfə də diqqətə çatdırılıb. Bununla belə, UNCTAD bu sahədə əldə olunan gəlirlərin və investisiyaların azsaylı iri şirkətlərin əlində cəmləşməsi riskinə diqqət çəkir.

Belə bir konsentrasiya iqtisadi faydaların ölkələr və şirkətlər arasında qeyri-bərabər bölüşdürülməsinə, eləcə də maliyyə bazarlarında əlavə risklərin yaranmasına səbəb ola bilər.

Beynəlxalq qurumların proqnozları fərqlənir

2026-cı il üzrə qlobal iqtisadi artımla bağlı beynəlxalq maliyyə qurumlarının qiymətləndirmələri arasında fərqlər mövcuddur. Dünya Bankı qlobal artımın 2,5 faiz olacağını proqnozlaşdırdığı halda, Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) 3 faiz artım gözləyir.

BVF regional münaqişələri, qlobal ticarət zəncirlərində yarana biləcək fasilələri və süni intellekt şirkətlərinin səhmlərində mümkün kəskin ucuzlaşmaları dünya iqtisadiyyatı üçün əsas risklər sırasında göstərir.

Beləliklə, 2026-cı ildə qlobal iqtisadi artımın istiqaməti geosiyasi vəziyyətdən, enerji bazarlarındakı dəyişikliklərdən və texnoloji investisiyaların davamlılığından asılı olacaq.