“Bolton planı” addım addım həyata keçir

“12 günlük müharibənin fonunda İran Zəngəzur dəhlizinə göz yumarsa, Qərbin Tehrana qarşı yeni regional planların həyata keçirilməyəcəyinə dair vədləri son dərəcə gülməli görünür”. 

“Cebheinfo.az”-ın məlumatına görə, erməni politoloq Benyamin Matevosyan belə deyib:

“Görünən odur ki, Ermənistan hakimiyyəti bu gün öz iranlı həmkarlarına bu tezisi çatdırır. Onlar da görünür, buna inanmaq istəyirlər. “Bolton planı” mərhələ-mərhələ həyata keçirilir. 

“Artsax” yoxdur, Rusiya Ermənistanın elan edilmiş düşmənidir, Türkiyə isə potensial müttəfiqdir, İranla sərhədə nəzarət sonradan onu bağlamaq məqsədi ilə NATO-ya keçməyə yaxındır. Nə İranda, nə Rusiya Federasiyasında, nə də Ermənistanın özündə bu plana aydın və əsaslı cavab verilib”. 

Qeyd edək ki, “Bolton planı” ABŞ Prezidentinin milli təhlükəsizlik məsələləri üzrə keçmiş müşaviri Con Boltonun 2018-ci ildə Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin həllinə dair irəli sürdüyü təkliflər paketidir. 

2018-ci il oktyabrın 25-də Azərbaycana, bir gün sonra isə Ermənistana səfər edən Bolton Nikol Paşinyana münaqişənin dinc nizamlanması üçün “yol xəritəsi” təqdim etmişdi. “Bolton planı” Ermənistandan Azərbaycan ərazilərinin işğalına son qoymağı, separatçı rejimə dəstəyi dayandırmağı, Azərbaycan və Türkiyə ilə sərhədlərin açılmasını, İranla sərhədin ABŞ-nin nəzarətinə verilməsini və bağlanmasını nəzərdə tutur. 

Bu “yol xəritəsi” sonralar “Bolton planı” adını qazandı. Con Bolton, həmçinin Nikol Paşinyana erməni cəmiyyətini köhnə stereotiplərdən xilas etməyi, yəni başqa xalqlara qarşı düşmənçilik, “Böyük Ermənistan” ideologiyası kimi düşüncə tərzindən əl çəkməyi tövsiyyə etmişdi. 

Siyasi müşahidəçilərin fikrincə, sonrakı illərdə Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad edilməsi, qondarma rejimin mövcudluğuna son qoyulması, Paşinyan hakimiyyətinin Rusiyadan uzaqlaşaraq Qərbyönümlü siyasət yürütməsi məhz “Bolton planı”nın tərkib hissəsidir. 

Matevosyan çox güman ki, son zamanlar Rusiya qoşunlarının İran-Ermənistan sərhədindən çıxarılması fonunda ABŞ-nin Zəngəzur dəhlizini 100 il müddətinə icarəyə götürmək təklifinə işarə edir. Eyni zamanda, Zəngəzur dəhlizinin açılması bu marşrutun Türkiyənin nəzarətinə keçməsinə gətirib çıxaracaq. 

Bu baxımdan, İran rəsmiləri də Zəngəzur dəhlizini bəzən “NATO dəhlizi” adlandırırlar. Matevosyan çox güman ki, İran sərhədinin NATO-nun nəzarətinə keçməsi deyərkən nəqliyyat-ticarət yollarına nəzarət uğrunda NATO və İran-Rusiya tandemi arasında geosiyasi mübarizənin daha gərgin mərhələyə daxil olduğunu demək istəyir. “Bolton planı”nın reallaşması bu prosesdə Qərbin qalib gələn tərəf olduğunu deməyə əsas verir. 

Müşfiq Abdulla 
“Cebheinfo.az